Сурова зима за челичната индустрија: Што значи тоа за македонските компании?

Железната руда од почетокот на 1990-тите години до почетокот на оваа година се зголеми десеткратно. Од некогашните 12,5 долари за тон, во 2021 година цената надмина 220 долари. Во моментов цената на суровината изнесува нешто под 100 долари за тон.

И сегашната цена на основната суровина на челичната индустрија е далеку под нивото што го имаше на почетокот на годинава. Во јануари цената надмина 130 долари за тон. До средината на годината падна на околу 120. Пред десетина дена ја достигна најниската цена во последните две години, но потоа забележа делумно закрепнување, иако набљудувачите на пазарот очекуваат дека ќе остане под притисок.

Движење на цената на железната руда во последната година/Bloomberg Terminal

Кина е главната причина за силните турбуленции. Земјата го достигна врвот во побарувачката за суровината во периодот меѓу 2020 и оваа година. Сега, Ху Ванминг, претседател на „Чајна Баоу стил груп корпорејшн“, најголемиот светски производител на челик, предвидува сурова зима за секторот.

Забавувањето на побарувачката во Кина не сигнализира катастрофа за железната руда, затоа што суровината и натаму ќе биде потребна. Транзицијата на кинескиот економски модел кон услуги и далеку од тешка индустрија ќе значи дека можеби нема толку да се гради, но челик ќе биде потребен за новите производи – автомобили, бела техника и слично.

Македонските рудници за железна руда не работат

„Жван“, „Дамјан“ и „Тајмиште“ се трите рудници за железна руда во земјава. Долг период ниту еден од нив не работи.

Првиот, во близината на Демир Хисар, е затворен веќе дваесетина години. Според расположливите податоци, тој бил на површина од над два квадратни километра, со утврдени резерви од околу 10 милиони тони односно станувало збор за средно голем рудник. Во годините кога најдобро работел, годишното ископување изнесувало 600.000 тони.

Рудникот „Дамјан“ се наоѓа во близината на Радовиш. Истражувањата утврдиле резерви од околу 6,5 милиони тони руда, со 35 отсто содржина на железо. Рудникот во редовна експлоатација бил во периодот 1968 до 1992 година.

Рудникот „Тајмиште“ се наоѓа на источните падини на планината Бистра и, според процените, има железна руда за да може да работи околу 150 години. Пред десетина години имаше обиди рудникот да добие инвеститор, но тие пропаднаа. Рудата во овој рудник содржи од 32 до 37 отсто железо.

Токму ваквите ниски содржини на железо се причина овие рудници да не работат, вели во разговор за „Блумберг Адрија“ Николајчо Николов, поранешен претседател на Македонската рударска асоцијација при Стопанската комора на Македонија.

„Во 60-тите години од минатиот век металургијата во Македонија бележеше експанзија. Тогаш е изграден и популарниот гигант ’Рудници и железарница Скопје’. Тогаш се изгради и топилницата во која се топеше македонска железна руда добиена во рудниците ’Жван’, ’Тајмиште’ и ’Дамјан’. Се произведуваше железо, кое понатаму се преработуваше во челик. Но, првенствено поради ниската содржина на железо во рудата, идејата дури и во социјалистички услови стана неекономична и со многу негативно влијание врз животната средина. Па така, постројките беа постепено напуштани“, објаснува Николов.

Македонската економија засега не очекува пресликување на турбуленциите

Високите цени на железната руда од 2021 година се пресликуваат на податоците за трговската размена со железо и челик во земјава. Во текот на 2021 и 2022 година, вредноста на извозот и увозот била највисока.

Оваа година, месечно во просек се извезуваат производи од околу 40 милиони евра, слични се бројките и за увозот. Најголема разлика имало во јуни, кога вредноста на увозот надминала 50 милиони, а извозот изнесувал 39,5 милиони евра.

Од „Макстил“, македонската челичарница, за „Блумберг Адрија“ велат дека засега не очекуваат турбуленции во цените.

Очекувања за силни ценовни осцилации нема ни во градежниот сектор. Од комората за „Блумберг Адрија“ велат дека цената на арматурата значително се зголеми во критичните години, 2021 и 2022 година, што влијаеше цените на недвижностите во земјава драстично да се зголемат.