Македонија и Западен Балкан добија порака од Брисел, прво реформи па пари

Европската комесарка за проширување Марта Кос во понеделник ќе го информира Европскиот парламент дека Европската комисија привремено ќе ги одложи одлуките за исплати кон Србија планирани во рамки на Планот за раст, поради загриженост поврзана со измените на пакетот правосудни закони. Комисијата тоа ќе го направи до објавување на мислењето на Венецијанската комисија, изјавиле извори на „Блумберг“.

За Србија во рамки на повеќегодишниот План за раст се предвидени повеќе од 1,5 милијарди евра, а Комисијата, според изворите, планира да им суспендира дел од средствата на земјите од регионот во вкупен износ од 700 милиони евра доколку до јуни не ги спроведат потребните реформи.

Како што пренесува „Блумберг“, портпаролот на Европската комисија одбил да ги коментира овие наводи.

Изворите велат дека Европската унија ги предупредила шесте земји кандидати од Западен Балкан дека ризикуваат да изгубат околу 700 милиони евра од фондовите на ЕУ ако до крајот на јуни не ги спроведат потребните реформи, навел извор запознаен со ситуацијата.

Тие 700 милиони евра се дел од средствата што ЕУ ги наменува за шесте земји од Западен Балкан преку Планот за раст за 2024 година. Во рамки на тој инструмент, за земјите од регионот вкупно се издвоени шест милијарди евра до 2027 година, под услов да спроведуваат реформи.

На состанокот на Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент во понеделник, Кос треба да ги изложи слабостите во реформите на шесте земји од Западен Балкан, меѓу кои, освен Србија и Македонија и останатите држави од Западен Балкан. рекол истиот извор, кој побарал анонимност поради чувствителноста на темата.

Формалното мислење на Венецијанската комисија за измените на пакетот правосудни закони што српското Собрание ги усвои кон крајот на јануари ќе биде потврдено на пленарна седница во јуни. Србија во февруари до ова тело на Советот на Европа доставила барање за итно мислење за измените на овие закони, чие усвојување предизвика поделени ставови и контроверзии.

Во меѓувреме, Европската комисија препорача примената на изменетите закони да се одложи додека не се добие конечното мислење на Венецијанската комисија, а Марта Кос повеќепати предупреди дека европските средства, кои се тесно поврзани со спроведувањето на реформите, ќе бидат ускратени ако измените не бидат повлечени.

Во меѓувреме, во понеделник беше соопштено дека Владата на Србија им наложила на сите државни органи при подготовка на закони или подзаконски акти особено внимание да посветат на усогласеноста со правото на ЕУ, како и на тоа дали предложениот пропис претходно бил консултиран со Европската комисија.

Bloomberg

Во тек е проценката на исполнетоста на условите за втората транша

Во моментов трае процесот на оценување на исполнувањето на условите за втората транша, додека третото барање, во вредност од 95 милиони евра, е поднесено на 15 јануари и опфаќа осум дополнителни реформски чекори.

Србија за 2025 година теоретски можела да повлече 428 милиони евра, од кои 122 милиони евра неповратни средства. За 2026 година се предвидени 516 милиони евра, а во 2027 година Србија може да смета на 529 милиони евра од Планот за раст, се наведува во документите на реформската агенда на Србија.

Исплатата на средствата од Планот за раст функционира по принципот: прво реформи, па потоа пари. Двапати годишно Европската комисија, врз основа на извештаите на земјите од регионот, проценува дали договорените мерки се спроведени во предвидениот рок и врз таа основа врши исплати.

Правилата на планот дозволуваат максимално доцнење од две години за спроведување на мерките од 2024 година и една година доцнење за реформите од 2025 до 2027 година. Средствата што нема да бидат повлечени во тој период би можеле трајно да се изгубат или да бидат пренасочени кон други земји.

Европската комисија кон крајот на 2023 година го усвои Планот за раст за Западен Балкан, со цел зајакнување на процесот на приближување на регионот кон Европската унија, преку постепено вклучување во одредени политики, програми и придобивки од членството во ЕУ уште во подготвителната фаза пред официјалното пристапување.

Планот има цел да го забрза економскиот раст и да придонесе за побрза општествено-економска конвергенција на регионот со земјите членки на ЕУ.

ЕУ најголем донатор

Во рамки на Планот за раст на ЕУ за Западен Балкан, според објавената распределба, за Македонија се предвидени 750 милиони евра.

Исплатата на средствата е поврзана со исполнување на реформските обврски, а Европската комисија периодично оценува дали договорените мерки се реализирани во предвидените рокови.

Според објавената распределба, за Босна и Херцеговина се предвидени 1,85 милијарди евра, за Србија 1,58 милијарди евра, за Албанија 922 милиони евра, за Косово 880 милиони евра, а за Црна Гора 383 милиони евра.

Исплатата на средствата е поврзана со исполнување на реформските обврски, а Европската комисија периодично оценува дали договорените мерки се реализирани во предвидените рокови.