Трамп со слаби карти в рака на состанокот во Пекинг

Доналд Трамп очекува економски договори и „бурен“ пречек во Кина. Тој ќе пристигне соочен со охрабрениот Шји Џјинпинг, токму во момент кога неговата сопствена позиција е ограничена поради конфликтот во Иран.

Кога американскиот претседател денеска ќе слета во Пекинг на 36-часовен самит, тоа ќе биде неговото прво патување во странство откако започна воена акција на Блискиот Исток. За време на разговорите во Големата сала на народот и државната вечера, по што ќе следи утрински чај, лидерите ќе разговараат за трговијата, царините и самоуправниот остров Тајван. Секако, уште една тема на агендата е Иран.

Додека војната влегува во третиот месец, Кина изгледа има уникатно влијание како најголем купувач на нафта од Исламската Република и како стратешки партнер на Техеран. Американскиот министер за финансии Скот Бесент го призна тоа минатата недела кога го повика Пекинг да помогне во повторното отворање на Ормускиот теснец, чие затворање го предизвика најголемиот шок во снабдувањето со нафта во модерната историја.

САД ги таргетираа кинеските рафинерии и компании што обезбедуваат сателитски снимки за Иран, додека Трамп ја засилува својата кампања за притисок врз Техеран да постигне договор. Вашингтон мора да ги балансира таквите потези со адутот на Пекинг: ретките земни метали, „златните завртки“ на глобалното производство, кои Кина минатата година ги искористи за да се спротивстави на американските царини.

„Шји влегува во самитот уверен дека го има решено Трамп,“ изјави Џереми Чен, висок аналитичар во Eurasia Group и поранешен американски дипломат, повикувајќи се на предноста на Кина во критичните минерали. Ноемвриските избори, каде што повисоките цени на горивата се закана за републиканската контрола врз Конгресот, исто така значат дека американскиот лидер бара победи што ќе им се допаднат на гласачите, особено во однос на земјоделските набавки.

„На Трамп му треба повеќе од овој самит отколку на Шји,“ додаде Чен. „И Шји го знае тоа.“

Нерешениот конфликт на Блискиот Исток би можел да го претвори состанокот во тест за подготвеноста на Кина да помогне околу војната. „Иран би можел да го засени“ настанот, изјави Крег Синглтон, поранешен американски дипломат и виш соработник во Foundation for Defense of Democracies. „Тоа ја комплицира сликата и ги зголемува влоговите.“

Трамп повеќепати изјави дека се гледа себеси како страна што има предност во преговорите со американските противници и сојузници, а неговиот тим инсистира дека претседателот влегува во разговорите од позиција на сила. Како најголем светски увозник на нафта, Кина се соочува со економски ризици од продолжено затворање на теснецот, особено ако тоа влијае врз глобалната побарувачка за нејзината извозна економија.

Доналд Трамп со изјава за новинарите Bloomberg

И САД и Кина сакаат стабилност, и покрај нивните разлики. Кинескиот јуан во вторникот ја забележа својата најдолга серија на раст во последните речиси 11 недели, потег што САД би можеле да го сфатат како маслинова гранка. Кина, исто така, во понеделникот соопшти дека разбила прекугранична мрежа за трговија со дрога заедно со САД - напредок по клучно прашање поради кое Трамп минатата година воведе царини против Пекинг.

Иако Трамп носи делегација од директори на големи финансиски, технолошки, воздухопловни и земјоделски компании, очекувањата за големи пробиви се ниски. Во неговата делегација се и Илон Маск од Tesla Inc. и извршниот директор на Nvidia Corp., Џенсен Хуанг - кој беше вклучен во последен момент.

„Ќе побарам од претседателот Шји, лидер со исклучителна репутација, да ја ‘отвори’ Кина за овие брилијантни луѓе да можат да ја покажат својата магија и да помогнат Народна Република Кина да достигне уште повисоко ниво!“, напиша Трамп во објава на социјалните мрежи.

Двете страни најверојатно ќе разговараат за продолжување на трговското примирје, кинеските набавки на американски земјоделски производи и авиони, како и за понатамошни мерки околу испораките на фентанил. Американски претставници во неделата им изјавија на новинарите дека лидерите ќе разгледаат предлози за формирање трговски одбор, кој би ја регулирал трговијата со нечувствителни производи, како и одбор за инвестиции.

„Самото доаѓање на Трамп е успех и ќе постави темел за посетата на Шји на САД подоцна годинава,“ изјави Ванг Јивеи, поранешен кинески дипломат и директор на Институтот за меѓународни односи при Универзитетот Ренмин.

Фокус на Тајван

За Шји, според повеќе кинески аналитичари, приоритет ќе биде Тајван - демократски остров што Комунистичката партија го смета за свој, иако никогаш не владеела со него. Шји го предупреди Трамп да биде внимателен со продажбата на оружје уште порано оваа година, откако САД објавија рекорден пакет оружје вреден 11 милијарди долари. Претставници во Пекинг во последните недели користат невообичаени методи за дополнително да го изолираат островот.

Кинескиот претседател, Шји Џјинпинг Bloomberg

„Кина ќе притиска Трамп да ја промени политиката кон Тајван, вклучително, но не само, во однос на продажбата на оружје,“ изјави Жу Фенг, декан на Факултетот за меѓународни студии при Универзитетот во Нанџинг, додавајќи дека ова прашање е „најчувствителниот и најсуштинскиот дел од кинеските интереси.“

Што вели Bloomberg Economics ...

Следете ги кинеските набавки на американска соја, говедско месо и авиони од „Боинг“. Заедно, тие сочинуваат околу 12 отсто од американскиот извоз во Кина - а Трамп веројатно сака Кина да купува повеќе. Заедно со кинеските контроли врз извозот на ретки земни метали, тоа претставува силен адут за Шји.

- Чанг Шу, главен економист за Азија во Bloomberg Economics.

Пекинг има средства за одмазда - вклучително и пософистицирани воени маневри и санкции - ако САД извршат притисок околу Тајван, изјави Жоу Бо, пензиониран висок полковник на Народноослободителната армија. 

Трамп изјави дека со Шји ќе разговара за американската продажба на оружје на Тајван, додека државниот секретар Марко Рубио - кој двапати беше санкциониран од Кина - јасно стави до знаење дека „нашата политика останува непроменета“ по ова прашање. Сепак, некои поранешни американски функционери изразија загриженост дека Трамп би можел да ја ублажи позицијата на Вашингтон кон островот за време на разговорите.

Ова е клучен момент за Трамп, кој последната деценија ја помина обвинувајќи ја Кина дека ги искористува САД и ветувајќи дека ќе возврати. Сега сè повеќе се создава впечаток дека ќе има тешкотии да ги преуреди односите, со оглед на зголемената подготвеност на Пекинг да возврати.

Шји во последниот месец повторно активираше две неупотребувани трговски алатки. Прво, Пекинг ја поништи аквизицијата вредна две милијарди долари на Meta Platforms Inc. за стартапот за вештачка интелигенција Manus, во досега невидена употреба на регулаторно оружје создадено во 2020 година од Националната комисија за развој и реформи. Неколку дена подоцна, Кина за првпат им нареди на своите компании да им се спротивстават на американските санкции против фирми што тргуваат со иранска нафта.

Дина Пауел МекКормик од Meta ќе биде дел од делегацијата на Трамп, што укажува дека и таа сага би можела да биде дел од разговорите.

„Задоцнетата наредба да се поништи аквизицијата на Manus од страна на Meta покажува до кој степен Пекинг чувствува дека иницијативата е во негови раце,“ изјави Декстер Робертс, виш нерезидентен соработник во Global China Hub.

Кинеската престолнина Пекинг Bloomberg Mercury

Робертс очекува Кина поексплицитно да ја поврзе достапноста на американските чипови со ретките земни метали, каде што Пекинг има економско влијание вредно 1,2 билиони долари, според Bloomberg Economics.

Кога Шји и Трамп последен пат се сретнаа пред шест месеци во Јужна Кореја за да постигнат едногодишно трговско примирје, царините беа главна тема на загриженост. Оттогаш, способноста на Трамп да ги користи таквите давачки како средство за притисок беше ослабена од одлука на Врховниот суд на САД, а неговата порака за економска моќ беше поткопана од повисоките цени на горивата.

Кина, во меѓувреме, се соочува со сопствени економски проблеми и останува ограничена од американските забрани за пристап до напредни чипови потребни за натпреварување во ерата на вештачката интелигенција. Исто така, останува отворено прашањето колкаво влијание има Пекинг врз Иран за да ја запре војната.

Она што ќе биде јасно кога Трамп и Шји ќе се ракуваат во Пекинг е дека рамнотежата на моќта меѓу двете суперсили се менува.

„Добиваме нова нормалност,“ изјави Хенри Ванг Хуијао, основач на истражувачката група Center for China and Globalization во Пекинг. „Тоа значи дека и САД и Кина признаваат дека Кина е поинаква отколку пред десетина години, за време на првата посета на Трамп.“