Пеколно лето. Може ли конечно да носиме шорцеви на работа?

Минатата недела, додека температурите во Европа достигнуваа рекордни нивоа, „Блумберг“ спроведе анкета меѓу своите клиенти, вклучувајќи трговци, портфолио-менаџери и стратези. Прашањето беше едноставно, но важно: дали некогаш е прифатливо да се носат шорцеви на работа?

Само 45 отсто од испитаниците одговориле потврдно, што, искрено, е повеќе отколку што очекував.

Отпорот кон шорцевите како дел од формалното канцелариско облекување е силен и втемелен во вековната традиција и модниот бонтон што е присутен речиси на сите континенти. Но, температурите во последните години постојано растат, а Европа, каде што поголемиот дел од зградите и училиштата немаат климатизација, се затоплува побрзо од кој било друг континент.

Зар не е време за промена? Ако температурата е повисока од 32 Целзиусови степени, зар не треба да ни биде дозволено да носиме шорцеви во канцеларија? Животот е прекраток за да ни биде толку непријатно.

Многу читатели не би се согласиле. Учесниците во нашата анкета рекоа дека шорцевите се „непрофесионални“, „премногу лежерни“ и дека „не се за финансискиот сектор“.

„Мора да ја зачуваме границата на пристојност и примерност“, напиша еден од испитаниците. „Вештачката интелигенција ни ја одзема сета човечност, а единственото што ни остана се панталоните.“

Но, сакале или не, шорцевите доаѓаат.

Во Јапонија, земја во која формалноста има долга традиција, гувернерката на Токио, Јурико Коике, во април изјави дека вработените во градската управа можат да носат шорцеви на работа и ги повика компаниите низ главниот град да воведат слични, порелаксирани правила за облекување. Тоа беше дел од иницијативата „Токио Кул Биз“ (Tokyo Cool Biz), осмислена за на вработените да им биде попријатно, а истовремено да се намали оптоварувањето на електроенергетската мрежа поради користењето климатизери.

Јапонскиот бренд „Уникло“ нуди решение за деловниот стил - линијата Уникло Кендо со лесни и прозрачни панталони и сакоа што разладуваат, а истовремено го задржуваат професионалниот изглед/Uniqlo

На јунските машки модни ревии во Милано, моделите на „Ралф Лорен“ (Ralph Lauren), „Том Браун“ (Thom Browne), „Луј Витон“ (Louis Vuitton), „Ив Сен Лоран“ (Yves Saint Laurent) и „Диор“ (Dior) продефилираа по модната писта со откриени нозе до колена, во комбинација со сакоа, па дури и со вратоврски.

Модните ревии можат да бидат инспирација, а во овој случај и насока за тоа како еден ден би можеле да изгледаме елегантно, а истовремено да се чувствуваме удобно. Во вакви временски услови, пораката на овие авангардни дизајнери беше јасна: деловно горе, преживување долу.

Низ Лондон, каде што климатизацијата е ретка или речиси непостоечка, а возењето со метро може да биде неподносливо жешко, мажите и жените се осмелија да го прифатат овој стил додека температурите во средата достигнаа 36 Целзиусови степени.

Всушност, „носењето шорцеви на работа стана многу почесто и пошироко прифатено во последните години“, вели Дејзи Начбул, основач и главен извршен директор на женскиот кројачки салон „Начбул“ (Knatchbull) на престижната лондонска кројачка улица Савил Роу (Savile Row).

„Кроените шорцеви природно станаа елегантна и современа опција за канцеларија, особено во текот на летните месеци.“

Секако, во технолошките компании, малите фирми и другите порелаксирани работни средини ширум светот, удобната облека, како што се шорцевите, маиците, па дури и сандалите, одамна е прифатена.

Дури и во секторите како финансии, осигурување и право, инженерите и вработените во технолошките тимови честопати веќе можат да носат шорцеви, додека минуваат покрај трговци и менаџери облечени во одела или во деловно-лежерна облека.

На машката модна ревија на „Ив Сен Лоран“ во Париз во јуни, дизајнерот Ентони Вакарело го натера моделот да го „одглуми“ кошмарот што многумина од нас барем еднаш го сонувале – да се појавиме на работа без панталони/Kristy Sparow/Getty Images Europe

Потеклото на отпорот кон шорцевите

Со векови, едноставната и практична облека, приспособена за луѓето кои секојдневно извршувале физички тешки работи, била обележје на пониските општествени слоеви. Наспроти тоа, скапата, непрактична и ограничувачка облека покажувала дека нејзиниот сопственик припаѓа на свет во кој таквите грижи не постојат.

„Практичната облека им овозможувала на оние што ја носеле да ги извршуваат своите секојдневни обврски, додека корсетите и долната облека што го ограничувале движењето, деликатните манжетни на кошулите и тешките перики биле јасен визуелен знак дека лицето не било задолжено за физичка работа, па дури можеби и не било способно да ја извршува“, пишува костимографката и истражувачка Клои Чапин во својата нова книга „Соодветно: Револуцијата во машкото облекување и обликувањето на современиот маж“ (Suitable: The Sartorial Revolution and the Fashioning of Modern Men).

Со други зборови, да се облекувате елегантно значело дека сте поценети како личност.

Она што денес ширум светот го сметаме за канцелариска облека се проширило од САД, развивајќи се на почетокот на 19 век во обликот што денес го препознаваме, пишува Чапин. До Индустриската револуција, кога шиењето облека, како и канцелариските работни места, станале многу подостапни, носењето костум станало основен симбол на машкоста.

„Костумите претставувале своевиден оклоп што истовремено требало да го сокрие и да го преобликува природното тело“, пишува Чапин.

Но, не било секогаш така.

Пред 19 -от век на Запад, покажувањето на телото било клучен начин за истакнување на машкоста. Поточно – покажувањето на нозете.

„Додека жените на Запад повеќе од илјада години ги криеле нозете под долги здолништа, мажите ги откривале како симбол на машкоста, во согласност со културниот идеал што ги величел воините и благородниците ценети поради нивната мускулеста градба, атлетската фигура, достоинственото држење и складно обликуваното тело“, објаснува Чапин.

На европските дворови во 18-от век, каде што поклонувањето и танцувањето имале важна улога, речиси било неопходно да се истакнат убаво обликуваните листови на нозете - со панталони до колена и тесни чорапи што ги нагласувале.

Дури и основачите на САД првично носеле панталони до колена, пред да преминат на поедноставна облека како израз на отфрлањето на европскиот дворски начин на живот.

Задната страна на американската банкнота од два долара го прикажува стилот на облекување на еден од основачите на САД, Џон Адамс. Вториот американски претседател, кој ја извршуваше функцијата од 1797 до 1801 година, пред да стане претседател беше еден од водачите на Американската револуција, движењето што доведе до независност од Велика Британија/ Depositphotos

 

Панталоните како симбол на почитување

Британската традиција според која кратките панталони се наменети исклучиво за деца всушност настанала во 1910 година, кога лордот Роберт Баден-Пауел ја основал Извидничката асоцијација (Boy Scouts Association) и ги вовел како дел од извидничката униформа за престој во природа. Со текот на времето тие станале стандардна облека на „примерното“ англиско момче, а оваа практика во наредните децении се проширила низ цела Европа.

Како и кај многу модни правила, откривањето на нозете низ историјата немало многу врска со изгледот, туку многу повеќе со впечатокот што го оставате. Разговарајте со канцелариски работници, директори, модни експерти, адвокати, банкари, лекари или келнери и речиси сите ќе ви го кажат истото - шорцевите не се соодветни кога треба да се претставите пред друго лице. Дури и во канцеларии каде што се дозволени, тие практично се забранети кога се среќавате со највисокото раководство или со клиенти.

Илустрација од „Меморијалот од Света Елена“ (Mémorial de Sainte-Hélène) – мемоарите на грофот Емануел де Лас Каз за времето поминато со Наполеон Бонапарта за време на неговото прогонство на островот Света Елена/Depositphotos

Во меѓународната адвокатска канцеларија „Херберт Смит Фрихилс Крамер“ (Herbert Smith Freehills Kramer), партнерот Ричард Фарли (59) објаснува дека облеката на адвокатите треба да им порача на клиентите „дека нивните предмети ги сфаќаме многу сериозно, дека внимаваме на деталите, дека се стремиме кон професионалност и дека сме сериозни луѓе“.

Облеката не е неважна работа, ми објаснува тој, потсетувајќи дека „лежерниот петок“ (casual Friday), кој се појави во деведесеттите години, го означи почетокот на слабеењето на деловниот бонтон. „Почнавме да веруваме дека деловната облека треба да биде приспособена на нашата удобност, наместо да ги одразува вредностите што сакаме да им ги пренесеме на нашите клиенти.“

Фарли, кој на работа често доаѓа во троделен костум, смета дека добар впечаток се остава со „добро скроен костум што совршено прилега, изработено од квалитетен материјал соодветен за годишното време, елегантна кошула и, по можност, вратоврска“. Особено е критичен кон обувките.

„Чевлите станаа катастрофални. Треба да бидат кожни, кафеави или црни, а повремено можат да бидат и од превртена кожа. По секоја цена избегнувајте патики што личат на чевли – честопати изгледаат смешно. И никој, освен приправниците, не треба да носи ранец.“

Фарли признава дека припаѓа на поформалниот дел од деловниот свет. Многу компании кои со години инсистираа на одела ги ублажија правилата за облекување за време на пандемијата. Сепак, идејата дека панталоните се знак на почит е далеку поширока од традиционалните канцеларии.

„Кога имав 18 години и бев приправник во магазинот „Вименс веар дејли“ (Women's Wear Daily) во Париз, на завршниот разговор уредникот ми рече дека не е соодветно да доаѓам на работа во шорцеви. А тогаш во Париз беше неподносливо жешко“, се присетува дизајнерот на ентериер Џош Грин, кој се наоѓа на престижната листа АД100.

Таа лекција го следела во текот на целата негова кариера.

„Дури и денес, кога водам сопствена креативна компанија, двапати размислувам пред да облечам шорцеви кога одам во канцеларија.“

Ниту Роберт Кедеријан, агент за недвижности од Менхетен, кој голем дел од работниот ден го минува обиколувајќи го градот, каде што летата можат да бидат исклучително спарни, повеќе не носи шорцеви на работа.

„Им покажував недвижности на клиенти во шорцеви и секојпат се каев поради тоа“, вели тој. „Моите клиенти разгледуваат куќи вредни повеќе милиони долари, а јас во шорцеви? Тоа едноставно не е соодветно. Еднаш се појавив во шорцеви на разгледување на недвижност, а друг агент ме прозва поради тоа. Беше во право.“

Дали е време за промена?

Со подемот на „атлежр“ (athleisure) модата во средината на 2010-тите почнавме да прифаќаме деловна облека што повеќе води сметка и за потребите на нашето тело. Компании како „Лулулемон“ (Lululemon), „Атлета“ (Athleta) и „Роун“ (Rhone) постигнуваат голем успех со деловни панталони и кошули изработени од технички материјали што пропуштаат воздух, се растегнуваат и овозможуваат удобно движење.

Од пандемијата наваму, веројатно половина од вработените на Менхетен кои некогаш секојдневно носеле костуми, сега носат панталони од „Лулулемон“ во кои без проблем би можеле и да излезат на трчање. Работата од дома покажа дека човек може да биде удобно облечен, а притоа подеднакво добро да си ја извршува работата.

Тука е и популарниот ГОРПкор (GORPcore) - термин што магазинот „Кат“ (The Cut) го воведе во 2017 година за да ја опише растечката популарност на функционалната и практична облека за престој во природа, каква што произведуваат компании како „Патагонија“ (Patagonia) и „РЕИ“ (REI), но која сè почесто се носи и во градски и во деловни услови. Дури и Рик Овенс, авангарден моден дизајнер познат по панталоните со спуштен струк, почна да нуди попристапни и поформални модели „Ворк шортс“ (Work Shorts).

Работата од дома за време на пандемијата покажа дека резултатите од работата не зависат од облеката/Depositphotos

Зар сите овие знаци не покажуваат дека сме подготвени?

Додека температурите овој месец станаа неподносливи, го прашав Кен Охаши, главен извршен директор на „Брукс брадерс“ (Brooks Brothers), компанија која нуди десетици елегантно кроени шорцеви – од ленени до сомотски и модели од мадрас памук - дали таквата облека е прифатлива за на работа.

„Во никој случај“, одговара Охаши (51). „Општеството сè уште не е подготвено да прифати дека тоа е во ред. Како компанија, мора да се облекуваме така како што сакаме да изгледаат нашите продавници.“

Потоа му се обратив на Дерек Блазберг, 44-годишен дописник на магазините „Харперс базар“ (Harper’s Bazaar) и „Венити фер“ (Vanity Fair), како и автор на билтен на платформата „Сабстак“ (Substack), кој присуствувал на илјадници модни ревии. Сигурно тој има помодерен став.

„Никогаш не би носел шорцеви во канцеларија“, вели тој. „Но, искрено, јас ретко и одам во канцеларија, па што знам?“

Метју Мекнил (39), угледен гастроентеролог од Њујорк, кој годишно изведува стотици колоноскопии, ми возврати со прашање:

„Како би се чувствувале ако вашиот лекар носи шорцеви?“

Го прашав дури и активистичкиот инвеститор Бил Акман, основач на „ПСЦМ“ (Pershing Square Capital Management), кој во инвестициските кругови е познат и како еден од најистакнатите инвеститори што се обложуваат на пад на цените на акциите.

Зар и тој не ја гледа предноста на шорцевите? Акман (60) одговара:

„Се откажав од шорцевите со причина.“

Секако, овие луѓе не се осамени во својот став. Шорцевите и натаму не се одобруваат, а честопати се и целосно забранети во канцелариите ширум светот, дури и во градови каде што високите температури се вообичаени, како Мексико Сити, Дубаи, Куала Лумпур, Мумбаи и Буенос Аирес.

Во многу од тие места, вработените попрво избираат широка и лесна облека од природни материјали, како лен и памук.

Случајот Норвешка

Скандинавија е еден од ретките региони каде што правилата за носење шорцеви на работа се нешто порелаксирани. Бидејќи мојата потрага по потврда дека шорцевите се прифатливи очигледно не даваше резултати, му се јавив на Јерген Амундсен, 49-годишен основач на компанијата „Амундсен спортс“ (Amundsen Sports) со седиште во Осло, производител на премиум облека за активности во природа кој се шири и на американскиот пазар.

Облеката на „Амундсен спортс“ е издржлива и во впечатливи бои. Замислете цврсти сомотски шорцеви во живописни портокалови и сини нијанси, како и робусни оксфорд-кошули од карирана ткаенина и ленени сафари-кошули.

Компанијата произведува дури и никербокери - кратки панталони што се стегаат под колената. Џон Адамс би бил горд.

Тоа е облека наменета за планинарење, риболов и други активности на село и во природа, но нивната најголема продавница во САД се наоѓа во Њујорк.

„Секако, продаваме во планински и крајбрежни места, но нашите купувачи се луѓе што живеат во градовите“, вели Амундсен. „Тие живеат урбан живот, а потоа заминуваат во авантури.“

Кога Јерген Амундсен (лево) и неговиот колега Кристијан Ловенскиолд минатата есен го посетија „Блумберг“, од глава до пети беа облечени во облека од брендот „Амундсен“, вклучувајќи и никербокери./фото: Chris Rovzar/Bloomberg