Венеција денес функционира како град во постојан баланс меѓу богатата историја и сопствената преоптовареност. Нејзиното урбано јадро и лагуната, кои се под заштита на УНЕСКО, со години се под притисок од масовниот туризам, намалувањето на бројот на постојани жители и сè покомплексните прашања околу управувањето со просторот. Во тој контекст, секој голем настан во градот престанува да биде само културна содржина и станува дел од пошироката слика за тоа како Венеција воопшто може да опстане.
Во центарот на таа слика е и годинашното Венециско биенале, манифестација што од 1895 година ја обликува глобалната уметничка сцена и истовремено го редефинира начинот на кој Венеција се користи и доживува. Годинашното издание, кое трае од 9 мај до 22 ноември, обединува околу сто изложби и повеќе од 60 национални учесници, распоредени меѓу „Џардини“, „Арсенале“ и десетици локации низ градот.
Дуждовата палата на плоштадот „Свети Марко“/Andrea Merola/Bloomberg
Биеналето настанало во период кога Венеција барала нова улога по губењето на политичката моќ. Неговата структура на национални павилјони во „Џардини дела Биенале“ го обликувала целиот 20 век на уметничката дипломатија: секоја држава со сопствен „излог“, наратив и место во глобалната хиерархија на културата. И денес таа хиерархија се гледа во распоредот на павилјоните: Британија, Франција и Германија традиционално ги заземаат централните позиции, како своевиден остаток од „стариот светски поредок“ на културната репрезентација.
Прочитај повеќе
Како да (не) бидете странец во Венеција ова лето
Венеција е првиот град што експериментира со наплата на влезници за туристи.
01.06.2024
Може ли вештачката интелигенција да ни каже колку треба да платиме за уметничко дело?
Вештачката интелигенција сè повеќе влегува во светот на уметноста, нудејќи нови алатки за процена на вредноста на уметничките дела на пазар што традиционално беше затворен и нетранспарентен.
20.02.2026
Дали уметноста ќе го спаси Преспанско Езеро?
Македонска уметница со лумен-принтови настојува да ја поттикне свеста за еколошките промени.
10.03.2025
Ве водиме на патувањето на животот „Хомо фабер“, најголемата прослава на занаетчиството во Венеција
Изложбата „Хомо фабер 2024“ е организирана од Фондацијата за креативност и занаетчиство на Микеланџело.
06.10.2024
Истовремено со „Џардини“, „Арсенале“ претставува помодерен и пофлексибилен дел од Биеналето. Некогашното бродоградилиште денес е простор каде што се менуваат најамбициозните инсталации и големи меѓународни проекти на „поновите“ учесници, од Кина и Индија до Аргентина и голем број други земји што го користат овој простор за поекспериментални формати.
Земјите без постојани павилјони изнајмуваат палати, цркви и индустриски простори низ цела Венеција, па на некој начин целиот град се претвора во своевиден музеј.
Гондолите минуваат под Мостот на воздишките создавајќи една од најпрепознатливите сцени на градот/Francesca Volpi/Bloomberg
На ниво на посетителско искуство, меѓутоа, Биеналето брзо ја открива и својата друга страна: заморот. Со распрсната географија низ целиот град, обидот да се „види сè“ речиси секогаш води кон преоптовареност. Затоа сè почесто се развива стратегија на селекција - неколку павилјони дневно, еден ден за „Џардини“, еден за „Арсенале“, а остатокот од времето ограничен број локации низ градот.
Начинот на кој се посетува Биеналето станува клучен за самото искуство/Andrea Merola/Bloomberg
Годинава особено се издвојува изложбата „Трансформинг енерџи“ на Марина Абрамовиќ во „Галерие дел’Академија“. Ова е првпат жива уметница да има самостојна изложба во таа институција, речиси три децении откако во 1997 година стана првата жена добитник на Златниот лав за најдобар уметник на Биеналето. Изложбата, создадена во соработка со кураторот Шаи Бајтел и првпат прикажана во Шангај, се темели на дијалог меѓу современиот перформанс и ренесансното сликарство на Венеција.
Клучен момент е директното поставување на нејзиното дело „Пиета“ (1983), создадено со поранешниот партнер Улај, наспроти последната, недовршена „Пиета“ на Тицијан од околу 1575–1576 година, која по неговата смрт ја довршил Палма Џоване, во годината кога се одбележуваат 450 години од создавањето на делото. Две точки на уметноста, разделени со векови, но поврзани преку темите на телото, страдањето и трансформацијата.
Идеја за излет: Сан Џорџо Маџоре е мал остров во венециската лагуна, точно спроти плоштадот „Свети Марко“. На него се наоѓа познатата црква „Базилика ди Сан Џорџо Маџоре“, проектирана од Андреа Паладио во 16 век. Тоа е една од најзначајните ренесансни цркви во Венеција, препознатлива по белата мермерна фасада и симетричната архитектура, која гледа кон центарот на градот.| Andrea Merola/Bloomberg
Практични совети за престојот да биде пријатен и ефективен
Места за одмор
Кафулињата како „Кафе Ла Сера деи Џардини“, „Теса 105“ во зоната „Арсенале“ и улицата „Виа Џузепе Гарибалди“, со своите пекарници, мали ресторани и слаткарници, стануваат дел од истата мрежа.
„Џардин фуд + арт оазис“ се наоѓа веднаш до „Џардини“.
Во близината, „Кафе музео Корер“ е сместено на првиот кат од Кралската палата, веднаш над постојаниот метеж на плоштадот „Свети Марко. Влезот е слободен и не е условен со посета на музејот. „Моро кафе“, во градината на „Палацо Франкети“, за многумина е омилено место за пауза.
„Забавено“ време
Раните утрински часови во „Џардини“ и доцните попладневни часови во „Арсенале“ често значат и околу 30 отсто помалку посетители. Наместо посетите да ги доживувате како точки што треба да се „одработат“, гледајте на нив како на оази - места каде што темпото намерно се забавува. Во град и настан од вакви размери, вредноста не е во количеството на виденото, туку во просторот што ќе си го оставите навистина да го доживеете.
Магијата на Венеција понекогаш се открива низ прошетки без план и повремено тргнување од главните рути/Andrea Merola/Bloomberg
Сместување
Хотел близу „Џардини“ овозможува максимален пристап, но истовремено го изложува посетителот на постојана стимулација. „Дорсодуро“ и „Канареџо“ нудат баланс меѓу пристапноста и дистанцата. Еве неколку хотели што вреди да ги имате на мапа, и кога не е Биенале.
Една од најпрестижните локации во градот, на една минута од плоштадот „Свети Марко“, со лесен пристап до „Џардини“ и „Арсенале“ по должината на „Рива дели Скијавони“ и класичен венецијански ентериер со раскошни лустери од муранско стакло. (околу 1.000 евра за ноќ)
„Палацо Приули“
Историска палата во близината на плоштадот „Свети Марко“, со ентериер инспириран од венецијанската аристократија, дуждовите и атмосферата на Серенисима. (околу 440 евра за ноќ)
Зајдисонце како на слика — поглед кон „Санта Марија дела Салуте“ и плоштадот „Свети Марко“ во венецијанската лагуна/Andrea Merola/Bloomberg
„Х10 Палацо Канова“
На Големиот канал кај мостот „Ријалто“, во зграда од 19 век со тераса и поглед кон каналот, овој хотел со четири ѕвезди нуди раскошен почеток на денот со појадок во ресторанот „Ил кафе сула Рива“, како и еднакво впечатлив крај на денот на терасата и во барот на последниот кат со поглед кон каналот. (околу 610 евра за ноќ)
Мостот „Ријалто“, ноќе/Andrea Merola/Bloomberg
„Леонардо ројал хотел Венеција Местре“
Доколку не инсистирате на центарот, оваа буџетска опција, оддалечена околу 10 километри од главните случувања, во близината на станицата Местре и со директна поврзаност до аеродромите, не заостанува во стилот и атмосферата. (околу 150 евра за ноќ)
Цената на билетот за Биеналето изнесува 30 евра за еден ден, а 40 евра за три дена.