Кој е „тајниот“ адут на „Македонијатурист“?

Доколку вашите планови вклучуваат повеќедневна посета на Скопје, веројатно ќе имате можност да престојувате во еден од хотелите на „Македонијатурист“ а.д., туристичка и хотелска компанија што многу успешно го управува бизнисот и постигнува ветувачки профитни маржи.

Цената на берзата го одразува тоа, односно растот на цените во последните три години се чини дека ги следи сите подобри деловни индикатори. Посилната волатилност што ја одбележа 2025 година е повеќе одраз на забавувањето на пазарот на капитал во Северна Македонија отколку на влошувањето на деловните индикатори на „Македонијатурист“ а.д.

Портфолиото на „Македонијатурист“ се состои од девет работни единици, од кои се чини дека оваа година во Скопје се достапни седум хотели, а за хотелот „Сарај“ нема информации. Според достапните податоци, најголем хотел е „Холидеј ин Скопје“ со 178 соби, по што следува хотелот „Карпош“ со 84 соби. Освен споменатиот хотел, за кој информации не се достапни на страницата на „Македонијатурист“, во 2024 година не работеле ниту „Водно“, „Јадран“ и „Бристол“.

Обновата на хотелите е во тек, претпоставуваме дека во 2025 година имало повеќе слободни соби во споредба со 2024 година. Сепак, предноста на „Македонијатурист“ не е во успешниот туристички бизнис, туку во финансиските средства.

Според последниот расположлив биланс, оној од 30.6.2025 година, акциите во инвестициските фондови сочинувале речиси една третина од средствата, додека речиси немало долг, односно капиталот сочинувал 98 проценти од билансот на состојба. Уште поинтересно е што немаше исплата на дивиденда во 2025 година, врз основа на остварената добивка во 2024 година.

Со други зборови, силна финансиска позиција, која инвестира многу бавно во реновирањето на хотелот и не им исплаќа на акционерите бидејќи се чини дека акционерите на тој начин имаат подобар принос. За 2024 година, со оглед на цените и дивидендата, би можеле да се согласиме со таков заклучок, но 2025 година сѐ уште треба да го оправда таквиот став.

Просечниот приход по соба е 43 евра, врз основа на бројот на соби од 388 и вкупниот број на ноќевања од 84.628 и 56 проценти од приходите од продажба. Кога станува збор за зафатеност, податоците од ревидираниот извештај зборуваат за 40,8 проценти, но тешко ни е да процениме колку соби земаат (дали тоа ги вклучува и оние хотели што се затворени).

Кумулативниот број на туристички ноќевања во 2025 година не порасна во Северна Македонија, остана речиси ист како и од претходната година, но структурата се промени, односно бројот на домашни ноќевања се намали (-4,1 проценти), а бројот на странски ноќевања се зголеми (+6,4 проценти). Со оглед на тоа што поголемиот дел од туристите влегуваат во Северна Македонија преку Скопје, веруваме дека ова зголемување го постигна „Македонијатурист“. Иако, финансиските податоци на ниво на последните дванаесет месеци зборуваат за зголемување на приходите од продажба од само 2 проценти.

Профитабилноста и на нето и на ЕБИТДА ниво е исклучително висока за LTM (последните 12 месеци). На ниво на ЕБИТДА, маржата е 41 процент, додека на нето ниво е дури и за еден процентен поен повисока, односно 42 проценти. Гледајќи малку подолга серија, има раст на продажбата и профитабилноста, но значителен дел од другите деловни приходи може да ги замаглуваат тие податоци.

Имено, гледајќи само на петгодишен период, може да дојдеме до искривена слика бидејќи нашата базна година е 2021 година, т.е. годината по „заклучувањето“ поради ковид, што можеби не е репрезентативно, но дури и на тригодишно ниво имаме задоволителни стапки на раст, особено гледајќи ја профитабилноста. Постои значително зголемување на профитабилноста на нето ниво поради силните финансиски приходи од инвестиции во инвестициски фондови, кои во 2021 година изнесуваа 476 милиони денари во билансот на состојба, а на 30 јуни 2025 година достигнаа дури 1,089 милијарда денари. Уделот на високоликвидните средства (готовина плус акции во инвестициски фондови) во билансот на состојба порасна од 18 проценти на 29 проценти во петгодишниот период.

Ваквата структура на билансот на состојба при потенцијално преземање има додадена вредност бидејќи е можно веднаш да се отплатат овие средства. Затоа, може да се примени приспособена повеќекратна пресметка на соодносот цена/заработка (P/E), каде што пазарната капитализација е намалена за високоликвидните средства (готовина плус акции во инвестициски фондови).

Ако ги споредиме овие податоци за P/E мултипликаторот со конкурентите во Грција („Лампса хотел“, кој исто така има хотели во главниот град на Грција) или со малку поголема група од Шведска, „Скандик хотелс груп“, утврдуваме дека „Македонијатурист“ е конкурентна во однос на цената на акциите.

Ако тука примениме и приспособен индикатор и за ЕВ, кога станува збор за „Македонијатурист“, односно ако имавме готовина и инвестиции во инвестициски фондови, тогаш овој сооднос е уште поповолен, односно ЕВ/продажба е 8 пати, а ЕВ/ЕБИТДА е 16 пати.

Вообичаената споредба со прегледот на задолженоста нема смисла овде, бидејќи „Македонијатурист“ нема долг, напротив, нејзината дарежлива ликвидност овозможува исплата на дивиденди или побрз замав во реновирањето и подигнувањето на категоризацијата на хотелите, но прашањето е колку принос би донела, односно дали сепак би било попаметно да се вратат средствата на акционерите преку дивиденда (последната дивиденда беше исплатена во 2024 година со принос од 4,2 проценти по акција).

„Македонијатурист“ останува единствена комбинација од стабилен хотелски бизнис и исклучително силен биланс на состојба чија ликвидност го надминува секторот и овозможува флексибилност. Сепак, бавната динамика на инвестициите во хотелите, високиот удел на финансиските приходи во вкупната добивка и отсуството на дивиденди во 2025 година отвораат важни прашања за долгорочната стратегија на компанијата и реалната одржливост на моменталното вреднување.

 

Иако оперативните резултати, маржите и пазарната позиција во Скопје го потврдуваат квалитетот на основната дејност, се чини дека најголемата вредност на „Македонијатурист“ сè уште е во нејзиниот биланс на состојба. Начинот на управување со таа вредност, преку идни инвестиции, плаќања кон акционерите или потенцијални корпоративни трансакции - ќе ги одреди насоката и привлечноста на акциите во наредниот период.