Шест месеци покасно: Каде се наоѓаат европските берзи - ѕвезди?

Во средината на минатата година, ги анализиравме „ѕвездите“ на европските пазари на капитал: Полска, Грција и Романија. Заклучивме дека сите три пазари имаат простор за понатамошен раст. Во продолжение, проверуваме колку се точни овие проценки и каде се наоѓаат овие пазари повеќе од шест месеци по нашата прва анализа.

Ќе започнеме со Полска, чија економија е меѓу најбрзо растечките во Европската Унија, со очекуван раст на БДП од околу 3,5 проценти во 2025 година. Иако финансиските пазари не очекуваа Карол Навроцки да победи на претседателските избори во јуни, исходот од изборите не го оштети значително инвестицискиот сентимент.

Индексот WIG20 во Варшава порасна за речиси 20 проценти од почетокот на јуни, значително надминувајќи го Euro Stoxx 600 (+12 проценти) и германскиот DAX (+5 проценти). WIG20, со коефициент цена/заработка (P/E) од 11, останува релативно евтин во споредба со MSCI Emerging Markets и EuroStoxx 600 (17), и има повисок дивиденден принос (4,4 проценти, во споредба со 3 проценти за Eurostoxx 600). Полската економија, со население од речиси 40 милиони, е помалку зависна од извозот, а повеќе од домашната потрошувачка, што ѝ овозможи релативно добро да ја издржи неизвесноста во глобалната трговија.

Со враќањето на премиерот Доналд Туск на власт во 2024 година, беа отклучени средства од европските фондови, кои почнаа посилно да се влеваат во економијата. Во исто време, Варшавската берза се обидува да се справи со структурниот проблем што го делат повеќето земји од Централна и Источна Европа: низок удел на заштедите на граѓаните инвестирани во акции. Пазарната капитализација на компаниите на Варшавската берза е само 22 проценти од полскиот БДП (2024).

Полските власти имаат за цел да го поттикнат развојот на инвестициска култура кај граѓаните, по примерот на Шведска, европскиот лидер во учеството на домаќинствата на домашниот пазар на капитал, каде што пазарната капитализација на Стокхолмската берза достигнува околу 180 проценти од БДП.

Главен ризик за продолжување на економскиот раст, а со тоа и понатамошниот тренд на раст на индексот WIG20, остануваат високите буџетски дефицити. Полска забележа дефицит од околу 7 проценти од БДП во 2024 година, а истото се очекува и во 2025 година, првенствено поради силното зголемување на трошоците за одбрана и социјалните и здравствените програми по почетокот на војната во Украина.

Планот на владата предвидува намалување на дефицитот на околу еден процент од БДП во периодот 2026-2028 година, што е амбициозна цел којашто би можела да го забави економскиот раст.

Вториот пазар што го анализиравме во средината на минатата година беше Грција, каде што атинскиот ASE индекс се зголеми за околу 23 проценти од нашата прва анализа. Растот на индексот продолжува да биде предводен од банкарските акции, кои продолжуваат да се тргуваат со релативно умерени вреднувања и привлечни дивиденди (P/E коефициент 11, дивиденден принос 3 проценти).

Благодарение на реформите во јавните финансии, Грција го врати својот инвестициски кредитен рејтинг, додека кон крајот на минатата година FTSE Russell ги врати грчките акции во категоријата на развиен пазар, а прекласификацијата стапи на сила во септември оваа година. Се очекува Stoxx Ltd да направи сличен потег, отворајќи простор за прилив од близу една милијарда евра во грчките акции преку пасивни фондови.

Според сегашните проекции, Грција треба да го изгуби статусот на најзадолжена земја во еврозоната следната година, кој ќе го преземе Италија. Односот на јавниот долг кон БДП на Грција треба да се намали на околу 130 проценти, во споредба со околу 138 проценти во Италија. Во исто време, Грција сè повеќе се позиционира како енергетски центар за Источна Европа, особено во контекст на дистрибуцијата на американскиот течен природен гас (LNG).

Земајќи предвид се што е горенаведено, индексот ASE сè уште има простор за понатамошен раст, иако идните случувања во голема мера ќе зависат од глобалните финансиски услови.

 

Третиот пазар што го анализиравме, а воедно и најдобриот во набљудуваниот период, е Романија. Индексот BET во Букурешт порасна за околу 50 проценти во последните шест месеци. По неочекуваната победа на кандидатот на политичкиот центар на изборите во средината на годината, пазарите брзо го вратија оптимизмот и продолжија да растат во очекување на продолжување на приватизацијата на државните претпријатија.

Продолжувањето на приватизацијата би можело да го отвори патот романскиот пазар да го промени својот статус од граничен пазар (frontier market) во пазар во развој (emerging market ) според класификацијата на MSCI Inc., што потенцијално би довело до значителен прилив на странски капитал на берзата. Од перспектива на вреднување, романските акции остануваат релативно евтини во споредба со остатокот од регионот, што претставува инвестициски потенцијал на долг рок. Индексот BET е доминиран од енергетски компании и банки.

Од фундаментална страна, Романија со години се соочува со проблемот на таканаречените двојни дефицити, буџетот и тековната сметка. Иако кредитните агенции сè уште не го намалија кредитниот рејтинг на земјата, таа е на самиот раб на инвестицискиот рејтинг. Планираниот буџетски дефицит за 2025 година е околу седум проценти од БДП, што дополнително ги зголемува загриженостите за фискалната одржливост.

Шест месеци по првата анализа, Полска, Грција и Романија ги потврдија почетните тези за привлечноста на нивните пазари на капитал, со значителни разлики во изворите на раст и структурата на ризикот. Додека Полска нуди стабилен раст поддржан од домашната побарувачка, но со растечки фискални предизвици, Грција продолжува да има корист од структурните реформи и враќањето на инвестицискиот фокус на глобалните инвеститори. Романија се издвојува како најдинамичен пазар, со потенцијални катализатори поврзани со приватизацијата и промената на статусот на пазарот, но и со најизразените макроекономски нерамнотежи. Во сите случаи, понатамошните приноси ќе бидат сè повеќе селективни и силно условени од фискалната дисциплина и глобалното финансиско опкружување.