Каде во регионот Адрија е најдобро за водење бизнис? Македонија само пред БиХ, Хрватска на чело

Македонија е на 51-то место меѓу 125 земји во светот според тоа колку квалитетно ги поддржува растот и развојот на претприемачите и нивните компании. Ова го покажува новиот индекс на деловна средина на иноватори (Innovators Business Environment Index – IBEI), воведен во 2026 година од компанијата „Стартапблинк“ (StartupBlink).

Земјава има тотален скор од 57,530 поени во рангирањето, и е на 14-то место од 16 земји во Централна и Источна Европа (ЦИЕ), додека Босна и Херцеговина е последна, со 46,533 поени. Најдобро рангирана во ЦИЕ е Естонија, која е 10-та на глобалната листа, пред Бугарија (18) и Литванија (22). Во регионот Адрија најдобро котирана држава е Хрватска, со вредност на индексот од 64,740, пред Словенија со 62,690, Србија со 57,680 и веќе споменатите Македонија и БиХ. На Балканот, севкупно, Македонија е на седмото место.

Во светот најдобра земја според ова рангирање се САД, со скор 100, пред Сингапур (99,145), Обединетото Кралство (93,900), Швајцарија (86,901) и Обединетите Арапски Емирати (86,222).

„За разлика од традиционалните рангирања за бизнис-околината и иновациите, ИБЕИ е креиран конкретно врз основа на реалните предизвици со кои се соочуваат претприемачите во секојдневното работење“, објаснуваат од „Стартапблинк“. Индексот применува конзистентна методологија што се стреми да одговори на три клучни прашања: Можам ли лесно да почнам бизнис? Можам ли да работам профитабилно? Можам ли да му верувам на системот?

Индексот ги рангира најдобрите земји за претприемачите на скала од 0 до 100, користејќи над 30 параметри што ги анализираат регулаторните ограничувања, пристапот до капитал, даноците, дигиталната инфраструктура и глобалната мобилност.

Од земјите од ЦИЕ, пет се пласирани меѓу 30-те најдобри во светот за водење бизнис.

Индексот ја организира својата процена преку три главни столба:

- Леснотијата на водење бизнис мери колку е едноставно, брзо и оперативно без проблеми да се започне, управува и одржува бизнис.

- Бизнис-стимулациите ја оценуваат финансиската привлечност за претприемачите и инвеститорите.

- Перцепцијата на пазарот проценува како земјите се гледаат глобално во однос на квалитетот на управувањето, кредибилитетот, транспарентноста, стабилноста, човечкиот капитал и меѓународната мобилност.

Пет функционални категории даваат подлабок аналитички увид во најдобрите земји за претприемачи.

Македонија има повисока позиција во ИБЕИ во однос на индексот на глобалниот стартап-екосистем, каде што е на 70-то место, што според „Стартапблинк“ значи дека има подобро оценети основни услови на деловното опкружување во споредба со перформансите на стартап-екосистемот.

Земјава е рангирана како втора во Јужна Европа во делот на бизнис-стимулациите, што значи дека позитивно се оценети фискалните и финансиските услови за поттикнување на бизнисите. Четврти сме на Балканот во делот на регулацијата и функционалното управување, каде што се мерат правните, регулаторните и процедуралните рамки.

Во категоријата на оданочување, Македонија е петта во Источна Европа и трета на Балканот, каде што се мерат условите на оданочување.

Категоријата за пристап до капитал и финансиска инфраструктура ги мери достапноста на кредити, банкарската поврзаност, инвестициските канали и пристапноста на финансиските алатки. Овде Македонија има најмногу простор во рамките на индексот да ги подобри своите перформанси.

Прикажано со бројки, во трите основни столба на индексот, Македонија глобално рангира најдобро кај бизнис-стимулациите, на 23-то место, според леснотијата за водење бизнис е на 49-то, а кај пазарната перцепција е на 61-то место.

Најдобри перформанси има кај параметрите персонален данок на приход, со скор од 82,100 наспроти светскиот просек од 43,994. Следува оценката од 73,300 кај данокот на профит за компаниите, додека светскиот просек е 39,524. Во делот на достапноста до кредити, земјава е оценета со 65,600, додека глобалната просечна оценка е 52,001.

„Сѐ на сѐ, Македонија има бизнис-околина со ветувачки бизнис-стимулации, конкурентни параметри во делот на даноците, како и подобрена институционална стабилност во рамките на регионалниот контекст“, се наведува во извештајот.

Од другите земји од регионот Адрија, Хрватска е најдобро пласирана глобално во рамките на ИБЕИ, на 38-то место, додека во Европа е на 27-то. Во делот на пазарната перцепција е на 35-то место во светот, според бизнис-стимулациите е на 38-то место, а на 40-то според леснотијата на водење бизнис. Параметар со најдобри перформанси ѝ е познавањето англиски јазик, каде што има максимални 100 поени, додека светскиот просек е 49,400. Во отвореноста на трговијата има 97,600, а во достапноста на финансиските алатки 86,100 поени.

Словенија е на 41-то место глобално, а на 30-то во Европа, при што во трите главни столба на индексот, најдобро е пласирана во делот перцепција на пазарот, на 21-то место, според леснотијата за водење бизнис е на 23-то меѓу 125 земји, а најлош пласман има во областа на бизнис-стимулациите, каде што е на 102-то место. Исто како и нејзините соседи, и Словенија има 100 бода во делот познавање англиски јазик, 97,600 за трговската отвореност и 91 поен за решавање несолвентност кај компаниите.

Србија е само едно место пред Македонија, на 50-то на глобалната листа, а на 33-то во Европа. Параметри каде што има најдобри резултати се познавањето англиски јазик, со 75,000, во делот на персоналецот има 64,300, а кај корпоративните даноци 60,000.

Босна и Херцеговина е на 72-то место глобално и на 40-то во Европа, а кај основните столбови најлошо е оценета во делот леснотија за водење бизнис, каде што е на 102-то место, додека најдобри перформанси има кај бизнис-стимулациите и е на 29-то место.

Слично како и Македонија и Србија, и БиХ најдобри резултати има кај параметрите персонален и корпоративен данок, како и достапноста на кредити.

„Помалите економии, како што се Естонија (10-то место), Луксембург (13-то место) и Нов Зеланд (11-то место), се рангираат меѓу првите 15 во светот, покажувајќи дека малите пазари сè уште можат да понудат висококонкурентни услови за иноваторите“, се наведува во извештајот.

Седумнаесет од првите 20 земји покажуваат силни резултати во пристапот до капитал и финансиска инфраструктура. Шеснаесет покажале добри резултати во регулацијата и управувањето. Четиринаесет постигнале силни резултати во дигиталната инфраструктура, со заеднички карактеристики на силна слобода на интернет и брзина на интернет.

Оданочувањето се покажа како помалку вообичаена предност меѓу најдобрите. Седумнаесет од првите 20 земји покажале ограничени перформанси во оваа област, со исклучоци, вклучувајќи ги Обединетите Арапски Емирати, Саудиска Арабија и Кипар.