ВИ гигантите ќе заработат еден билион долари годинава. Но, тоа може да не биде доволно

Далеку зад нас се деновите на технолошките бизниси сиромашни со капитал и богати со паричен тек, како што се интернет пребарувањето, е-трговијата и социјалните медиуми. Играта сега е вештачка интелигенција (ВИ), и подобро е да имате цврсти средства и длабоки џебови за играње, пари што малку компании ги имаат на располагање.

„Енвидија“ и хиперскалерите, група што ги вклучува „Мајкрософт“, „Амазон“, „Алфабет“, „Мета“ и „Оракл“, веќе вложија билиони заедно во проекти поврзани со вештачката интелигенција, со дури 4,2 билиони долари преку долгови и договорни обврски. Многу луѓе почнаа да се прашуваат дали овие инвестиции ќе се исплатат, но тоа претпоставува дека компаниите можат да си дозволат толку огромни суми за почеток - и да продолжат да ги задоволуваат навидум незаситните капитални потреби на вештачката интелигенција.

Далеку е од сигурно со оглед на вклучените износи. Не зборуваме доволно за тоа, веројатно затоа што овие компании се преполни со профит, а навигацијата низ лавиринтот на трошењето за вештачка интелигенција е трнлива. Не помага тоа што многу од нивните обврски поврзани со вештачката интелигенција не се појавуваат во финансиските извештаи, туку се закопани непрегледно во стручните белешки. Важно е да се контролира ова трошење бидејќи дури и најсилните компании можат да се оптоварат со обврски премногу, а се чини дека некои од хиперскалерите веќе имаат нивоа на задолженост која е на самиот раб на подносливоста.

Тоа не е нужно проблем за пазарот на акции на долг рок. Добивките од вештачката интелигенција ќе бидат широко распределени како што беа со интернетот, подигнувајќи го пазарот со текот на времето без оглед на поединечните победници и губитници. Но, со оглед на истакнатоста на ВИ гигантите во широките пазарни индекси и портфолијата на инвеститорите, како и поттикот што трошењето за ВИ ѝ го дава на американската економија, сите ќе ги почувствуваат последиците ако тие се затетерават.

Овие компании се во незавидна позиција. Тие не можат да си дозволат да седат надвор од трката за вооружување со ВИ бидејќи ќе бидат ќе заостанат. Не можат ни сите да победат, што значи, во најдобар случај, некои од нив ќе излезат од таа битка посиромашни.

Оние помалку среќните може да се соочат со посериозни финансиски проблеми ако ВИ го истисне нивниот основен бизнис, а профитот се намали во однос на растечките долгови, што би довело до понижувачка потреба за продажба на средства поврзани со ВИ на конкурентите со потенцијално големи попусти. А до тоа можеби нема да треба да помине многу време. „Гугл Зеро“ (Google Zero), идејата дека сообраќајот кон веб-страниците од интернет пребарувачите може да исчезне бидејќи луѓето се потпираат на големите јазични модели како Чет ГПТ или Клод за одговори, се чини дека е во полн ек.

Трката за доминација носи и ризик од прекумерно инвестирање што резултира со поголема понуда од краткорочната побарувачка за ВИ. Ова го видовме и претходно, и не заврши добро. Како што интернетот се развиваше кон крајот на 1990-тите, телекомуникациските компании вложија стотици милијарди во оптички кабли и безжични мрежи во трката да фатат што поголем дел порастот на користењето на интернет. Кога побарувачката за пропустност  привремено пресуши на почетокот на 2000-тите, телекомуникациските компании се мачеа да го сервисираат својот долг. Некои банкротираа, како „Вордлком“(WorldCom) и „Глобал Кросинг“ (Global Crossing).

Инфраструктурата што тие ја изградија беше купена од подоцнежните учесници на пазарот за многу ниски цени, што помогна во покренувањето на интернетот, исто како што денешната инвестициска треска ќе ја поттикне вештачката интелигенција. Не е тешко да се замисли сличен, привремен пад на побарувачката што ќе ги исуши приходите поврзани со вештачката интелигенција.

Голем дел од тие приходи доаѓаат од водечките лаборатории за ВИ, како што се „Антропик“ и „Опен еј-ај“, кои плаќаат за компјутерска моќ и други трошоци поврзани со градење на големи јазични модели (LLM). Овие модели брзо стануваат комерцијализирани и се под закана од поевтините кинески конкуренти со отворен код (open-weight). Ако приходите од јазичните модели се намалат, инвестициите во ВИ  можеби повеќе нема да можат да се монетизираат сè додека следната генерација апликации, веројатно роботика, не стане широко усвоена.

Гигантите за ВИ имаат многу простор; тие колективно ќе генерираат 1 билион долари оперативна заработка оваа година. Можеби нема да биде доволно. Тие пријавија вкупни обврски од 1,6 билиони долари кон крајот на јуни, речиси двојно повеќе од пред две години. Јас пресметав дополнителни 2,6 билиони долари потенцијални обврски надвор од билансот на состојба, кои вклучуваат закупи, оперативни договори и гаранции, зголемувајќи ги нивните вкупни заеднички обврски.

Тоа не е врежано во камен. Некои од тие обврски ќе бидат повторно испреговарани, одложени или откажани, како што вообичаено се случува во бизнисот. Исто така, не сите компании се задолжени во ист степен.

Еден начин да се процени тоа е со споредување на нивните вкупни обврски со годишниот оперативен приход, што на вложувачите им дава претстава за тоа колку време би им било потребно за да ги покријат своите тековни обврски. „Енвидија“ би можела да го направи тоа за околу година и пол. На „Мајкрософт“, „Амазон“ и „Алфабет“ би им требало од четири до шест години. На „Мета“ и „Оракл“ би им била потребна една деценија или повеќе, главно затоа што нивниот оперативен приход е само дел од приходите на останатите четири.

Пазарот на обврзници ги следи тие два исклучока. Среднорочните обврзници на „Мета“ и „Оракл“ се тргуваат со премија во однос на државните обврзници што е речиси еден процентен поен повисока од корпоративниот индекс на Блумберг со споредлив рејтинг и рочност. Тоа е многу повисоко од распонот (spread) за обврзниците на другите четири компании во однос на референтната вредност, сигнализирајќи дека за разлика од „Мета“ и „Оракл“, тие можеби имаат повеќе простор за инвестирање.

Уште повеќе, тоа зависи од степенот на задолженост што инвеститорите се подготвени да го толерираат. „Мета“ и „Оракл“ веројатно го достигнаа својот лимит. Претпоставувајќи дека односот обврски-оперативна заработка е 10 пати, што приближно се совпаѓа со „Мета“ и „Оракл“, „Мајкрософт“ и „Алфабет“ би можеле да потрошат уште 2 билиони долари секој, а „Амазон“ поблиску до 1 билион долари. „Енвидија“ би можела да собере уште 3 билиони долари за трошење.

Според таа пресметка, очекувам уште билиони долари за инвестиции поврзани со ВИ, под претпоставка дека компаниите ќе го одржат своето сегашно ниво на профитабилност. Но, ако тие или ВИ западнат во криза, некои од нив може да почувствуваат сериозен финансиски притисок.

Што и да се случи, вештачката интелигенција ќе продолжи понатаму. Јазичните модели се само првата и наједноставна примена. Роботите веќе возат такси, а наскоро ќе ги преземат домашните обврски и физичката работа, ќе водат војни и ќе вршат операции. Овие достигнувања ќе го отплатат и тоа како напливот на инвестиции во ВИ на долг рок. Единственото прашање е кои компании ќе опстанат за да профитираат од сето тоа.