Работниците на „Фолксваген“ излегуваат на протести, се продлабочува кризата во индустријата

Десетици илјади работници во Германија планираат в понеделник да одржат протести, барајќи заштита на работните места и фабриките откако „Фолксваген“ (Volkswagen AG) уште еднаш покажа колку е длабока кризата во автомобилската индустрија на земјата.

Вработените во „Фолксваген“, кој во петокот доцна навечер ја намали прогнозата за добивката - како и работниците во компаниите „Мерцедес Бенц“ (Mercedes-Benz Group AG), БМВ (BMW AG), „Ауди“ (Audi), „Порше“ (Porsche) и големите доставувачи, ќе учествуваат на протести на повеќе од 280 собири низ земјата. Моќниот синдикат „ИГ Метал“ (IG Metall) бара од компаниите да ги заштитат фабриките и работните места, додека од владата на канцеларот Фридрих Мерц бара да ги намали трошоците за енергија и да го заштити домашното производство од евтин увоз.

„Нема да стоиме настрана додека една клучна индустрија чекор по чекор се празни“, рече во пресрет на протестите Торстен Грегер, регионален шеф на синдикатот „ИГ Метал“ за Долна Саксонија и Саксонија-Анхалт. „Работниците не ги предизвикаа проблемите во изминатите години. Тие сега не треба да ја плаќаат цената за нив.“

„Фолксваген“ во петокот ја намали прогнозата за оперативната маржа на најмногу еден процент, од претходно очекуваните најмалку четири проценти, наведувајќи ги влошените услови во Кина, трошоците за реструктурирање и отпишувањето од шест милијарди евра поврзано со производителот на спортски автомобили „Порше“ (Porsche AG).

Предупредувањето од најголемиот производител на автомобили во Европа укажа на притисоците што истовремено се натрупуваат врз германските производители. Кина, долго време важен извор на раст, слабее, додека сè поконкурентните кинески производители го шират работењето во Европа. Германските производители на автомобили истовремено вложуваат големи износи во електрификација, се соочуваат со трговски бариери од САД и се обидуваат да ја намалат скапата домашна производствена база.

„Промените на пазарот се длабоки и трајни“, рече финансискиот директор на „Фолксваген“, Арно Анлиц, по објавувањето на предупредувањето. „Немаме време за губење.“

Протестите доаѓаат еден ден по покраинските избори на кои демократите на Мерц претрпеа тешки порази. Во Берлин ги порази Левицата, партија што се спротивставува на капитализмот, додека во североисточната покраина Мекленбург-Западна Померанија за првпат во повоената историја на земјата останаа без места во покраинскиот парламент.

Резултатите, вклучувајќи ги и новите победи на крајнодесничарската партија АфД, дополнително ја отежнуваат позицијата на владата, која се обидува да ѝ ја врати конкурентноста на Германија, додека производителите укинуваат работни места и размислуваат за затворање фабрики.

Германската автомобилска индустрија изгубила околу 100.000 вработени од 2019 година, според податоците на индустриското здружение ВДА (VDA), а нови намалувања на бројот на вработени допрва следуваат. „Фолксваген“ претстави планови што на крајот би можеле да опфатат околу 100.000 работни места низ светот, БМВ укинува околу 8.000 работни места, додека „Мерцедес Бенц“ го намалува производството во Германија и истовремено го шири поевтиното работење во Унгарија.

Бројот на вработени во автомобилската индустрија е намален повеќе отколку во кој било друг производствен сектор. | Bloomberg

Проблемите навлегуваат длабоко во индустријата. Доставувачите на автомобилски делови изгубиле околу 74.000 работни места меѓу 2019 и 2025 година, што е речиси една четвртина од нивната работна сила, според податоците на ВДА.

Намалувањето на производството ги одразува пошироките проблеми на германскиот индустриски модел. Производителите со децении напредуваа благодарение на релативно евтината енергија, отворените пазари и силната побарувачка од Кина. Руската инвазија на Украина го наруши снабдувањето со енергија, додека растот во Кина ослабе, а домашните конкуренти како компанијата БЈД (BYD Co.) се појавија со поевтини алтернативи на некои од најпродаваните германски модели.

„Фолксваген“ е олицетворение на многу од тие притисоци. Високата заработка во Кина и од премиум брендовите помогна да се одржи огромната производствена база во Германија и да се финансираат инвестициите во нова технологија. Како што кинескиот автомобилски пазар се намалува, кинеските производители туркаат поевтини електрични и хибридни автомобили во Европа. Нивниот удел на целиот континент во јули скокна на 11 проценти.

Конфликтот на Блискиот Исток донесе нов притисок, па цените на бензинот и дизелот овој месец во Германија достигнаа рекордни нивоа. Иако продажбата на електрични возила во Европа расте, тие често носат помала заработка. САД, во меѓувреме, станаа покомпликуван пазар за германските производители на автомобили што таму немаат производство, особено „Порше“ и „Ауди“, поради царинската политика на претседателот Доналд Трамп.

„Закрепнувањето на ’Фолксваген’ќе мора да дојде преку неговите два премиум бренда, ’Порше’ и ’Ауди’, кои се погодени од американските царини, но на кои пред сè им е потребна стабилизација во Кина“, порача преку електронска пошта Адриен Брасеј, аналитичар за автомобилската индустрија во компанијата „Алфавалју“ (Alphavalue). „Заклучокот за целиот сектор: со толку голем вишок производствени капацитети дома, кинеските производители на автомобили ќе продолжат значително да го зголемуваат извозот, што дополнително ќе го засили притисокот врз цените во светот.“

Владата на Мерц одговори со фонд од 500 милијарди евра за инфраструктура, стимулации за инвестиции и мерки за намалување на трошоците за електрична енергија и даноците. Сепак, на многу од тие мерки ќе им бидат потребни години за да дадат резултати - намалувањето на данокот на добивка за компаниите започнува дури во 2028 година - додека компаниите сега укинуваат работни места и ги пренасочуваат инвестициите.