Само електричните возила не се доволни за да се спречат климатските промени

Електричните возила секако играат улога во намалувањето на штетните гасови. Сепак, борбата против глобалното затоплување бара понијансирани и поамбициозни јавни политики отколку расфрлање со даночни олеснувања. 

За запирање на климатските промени, меѓу другото, ќе биде потребно повеќе луѓе да почнат да користат електрични возила. Сепак, преминот од возила на други горива кон електрични нема да биде лесен. Администрацијата на претседателот Џо Бајден предложи збир на правила што драстично го ограничуваат количеството на издувни гасови, а нивната цел е да ги принудат производителите на автомобили најмалку две третини од новите продадени автомобили до 2032 година да бидат  електрични. За да даде резултати оваа одлука, Владата ќе треба да преземе уште многу чекори во вистинската насока. 

Логиката зад планот е едноставна: за да се елиминираат емисиите на стакленички гасови до 2050 година, САД треба да го намалат загадувањето што го произведуваат автомобилите и камионите. Тоа што ќе има повеќе електрични автомобили на улиците секако ќе помогне. Сепак, без придружните регулативи, електричните возила веројатно нема да ги намалат емисиите колку што мислат застапниците на оваа теза. Функционерите што се залагаат за ова ѝ должат на јавноста искрен отчет за трошоците и придобивките. 

Depositphotos

На глобално ниво, 13 отсто од новите продадени возила се електрични, додека тој удел беше 0,2 отсто пред десет години. Нивниот удел на американскиот пазар се удвои минатата година и сега изнесува 5,8 отсто, делумно благодарение на даночните олеснувања во вредност од 7.500 долари што произлегоа од Законот за намалување на инфлацијата. 

Новите предлог-закони на Бајден имаат цел дополнително да ја забрзаат транзицијата и да ја намалат границата на емисиите за новите возила произведени меѓу 2026 и 2032 година за 56 отсто. Со цел производителите на автомобили да ги исполнат новите построги барања, 67 отсто од новите продадени автомобили ќе мора да бидат електрични (оние што не испуштаат штетни гасови). Администрацијата на Бајден предвидува дека ова ќе го намали јаглеродниот отпечаток во САД за 7,3 милијарди тони до 2055 година. Тоа би било еднакво на количеството на гасови произведени во сообраќајот за четири години. 

Bloomberg

Овие цели се за пофалба, но во моментов е сомнително дали САД можат да ги постигнат. Дарежливите субвенции ја зголемија побарувачката за електрични возила, но тие ќе бидат скапи за одржување. Просечната цена на новото електрично возило сè уште е за 12.000 долари повисока отколку на возило на бензин. Експертите проценуваат дека цените би можеле да се изедначат уште оваа година, но дури и тогаш Американците веројатно нема лесно да се откажат од своите возила на бензин и дизел ако инфраструктурата за полнење на електричните возила остане несоодветна. 

Важно е да се напомене дека купувачите на електрични возила обично не престануваат да ги возат своите други автомобили. Сопствениците на електрични возила поседуваат просечно 2,7 возила (наспроти 2,1, колку што има просечно домаќинство), додека две третини од нив почесто ги возат своите бензински возила. 

Има и други фактори што ќе ја комплицираат транзицијата. Брзото пренасочување на автомобилската индустрија кон електрични возила на сметка на нови и поефикасни бензински возила може да ги принуди некои потрошувачи да ги задржат своите стари возила (кои повеќе ја загадуваат животната средина) дури и подолго отколку што планирале. Покрај тоа, електричните возила оставаат и јаглероден отпечаток, ако го вклучиме ископувањето руди потребни за производство на батериите и електричната енергија што ни е потребна за да ги наполниме. И сè уште не сме стигнале до проблемите во синџирите на снабдување: во моментов производството на многу клучни компоненти е контролирано од Кина. 

Секако, треба да се поттикне поголемо прифаќање на електричните автомобили - но со тоа треба да се преземат мерки за намалување на гореспоменатите предизвици и заштита од несакани последици. Официјалните лица треба да ја забрзаат изградбата на мрежа за полнење и да работат на промовирање на ископувањето на клучните минерали на домашна почва. Еднакво е важно да ѝ се дозволи на автомобилската индустрија да произведува поевтини возила напојувани од други горива што помалку загадуваат или воопшто не испуштаат штетни гасови (на пример, хибриди или возила со водород). На таквите возила треба да им се даде иста шанса како и на електричните. 

Идеално, дел од решението треба да биде данок на штетни гасови што би ја опфатиле целата економија. Тоа ќе ја зголеми цената на бензинот и ќе ги охрабри потрошувачите да купуваат автомобили напојувани со помалку загадувачко гориво (без разлика на типот на гориво) и ќе ги принуди да возат помалку од постарите, повалкани модели. Исто така, многу е важно посеопфатно да се промовира енергетската ефикасност и да се забрза декарбонизацијата на производството на електрична енергија. Меѓутоа, мора да се признае дека обезбедувањето политичка поддршка за воведување данок на штетни гасови во САД е полно со предизвици. Додека не се промени тоа, владата може поефективно да субвенционира возила со ниски емисии. Тоа може да се спроведе со даночни олеснувања на возачите на хибридни возила или со наплата на специјални такси за возила што загадуваат повеќе кога влегуваат во делови од градовите што често се преполни. 

Борбата против климатските промени бара сеопфатна и кохерентна стратегија. Електричните возила се дел од одговорот, но само дел. Останува уште многу да се направи, а нема да биде лесно.  

Текстот го преведе Наташа Хаџиспиркоска Стефанова