Како се менува пазарот на недвижности - пет вести на денот

Унијата на европските фудбалски асоцијации (УЕФА) односно нејзините 55 членки се договориле да ги бојкотираат турнирите на Меѓународната фудбалска федерација (ФИФА) доколку претседателот Џани Инфантино продолжи со плановите за продажба на удели од Светското првенство на приватни инвеститори, според лице запознаено со ситуацијата.

Одлуката на моќната европска фудбалска организација била донесена на виртуелен итен состанок одржан во четвртокот, на кој се разговарало за контроверзниот предлог за продажба на удели. Бојкотот се очекува сериозно да ја поткопа стратегијата на Инфантино, бидејќи за нејзино спроведување е потребно одобрување од сите 211 членки на ФИФА до 19 септември, во спротивно би можеле да следуваат финансиски казни.

Добро утро! Ова се петте вести што треба да ги знаете на почетокот на денот, во избор на дигиталната редакција на „Блумберг Адрија“ од Скопје.

Зошто помалата квадратура стана највредната на пазарот на недвижности?

Отворете кој било оглас за новоградба во Скопје и тешко дека ќе најдете проект во кој доминираат големите семејни станови. Напротив, понудата сè повеќе се концентрира на помали и средни квадратури. Денес, највредниот квадратен метар не е оној во најголемиот стан, туку оној што најбрзо ќе најде купувач. Инвеститорите, всушност, сè почесто ги приспособуваат проектите на младите кредитоспособни купувачи, кои за разлика од генерациите пред нив не бараат веднаш голем семеен дом, туку стан што можат да си го дозволат денес, а утре лесно да го продадат или да го издаваат.

Анализата на „Блумберг Адрија“ покажува дека во најголем дел од новите станбени комплекси доминираат станови меѓу 35 и 70 квадратни метри, додека во поелитните населби се градат помали луксузни објекти со пространи семејни станови, приватни дворови и пентхауси со кровни тераси.

Со 30.000 евра денес нема стан, но Македонците имаат и подобра инвестиција

Неколкуте кризи едноподруго значајно ја подгреваа инфлацијата во последните години, па вашите 30.000 евра не само што не ви купуваат стан туку тешко дека ќе имате и за гаража во главниот град. Но на купувањето стан, секако, како што покажуваат и пресметките, веќе не може да се гледа како на единствена и „сигурна“ инвестиција во Македонија. 

Тоа го потврдува за „Блумберг Адрија“ и Васко Богдановски, главен извршен директор на „Опфолио инвестиции“, кој ги анализира потенцијалите на инвестирање во променетите околности. „Реалноста покажува сериозна дисторзија на пазарот. Ако ги одбиете сите скриени трошоци - данок на имот, одржување, амортизација - чистата заработка на годишно ниво е минимална и често не го оправдува вложениот капитал“, вели тој.

Тогаш, каде ги вложуваат Македонците своите пари?

Може ли државата да присвои пари од лични сметки на идните пензионери?

Претставниците на Асоцијацијата на друштва за управување со пензиски фондови (АДПФ) сметаат дека евентуалното присоединување на средствата од вториот кон првиот столб само на краток рок може да ја подобри состојбата на ПИОМ. А всушност, целта на пензиската реформа од пред две децении, меѓу другото, беше и обезбедување стабилност на пензискиот систем на долг рок, ублажувањето на демографските и финансиските ризици кои се поврзани со неговото функционирање и обезбедување сигурност во исплатата на пензиите, преку нивно финансирање од најмалку два извора.   

„Вториот пензиски столб е воведен токму за да помогне за стабилизација на системот. За да може да функционира самостојно државниот фонд, на еден пензионер треба да има најмалку тројца вработени кои уплаќаат придонеси. Ние веќе долг период сме далеку од тој сооднос и поради тоа парите што недостасуваат за исплата на пензии се обезбедуваат од државниот буџет за да може да се врши тековна исплата на пензиите. За да не зависиме во иднина само од идните вработени и да го намалиме делот за исплата што се обезбедува од буџетот, се воведе вториот столб.  Во него се уплаќаат 6 отсто од бруто платата, што е нешто помалку од една третина од вкупниот придонес за пензиско. Тие пари се штедат на индивидуални сметки, се инвестираат тековно и во иднина ќе се користат за исплата на дел од пензијата. Остатокот останува во ПИОМ и се користи за исплата на сегашните пензии“, рече претседателот на Асоцијацијата, Маријан Николовски.

Еврозоната изненади: Економијата расте и покрај војната во Иран

Економијата на еврозоната порасна повеќе од очекуваното во вториот квартал, покажувајќи дека и натаму успешно се справува со последиците од војната со Иран.

Бруто-домашниот производ (БДП) порасна за 0,4 отсто во однос на претходните три месеци, откако на почетокот на 2026 година економијата стагнираше. Тоа е најсилен квартален раст во повеќе од една година и е над процената од 0,2 отсто во анкетата на „Блумберг“. Германија, Франција, Италија и Шпанија забележаа економски раст.

Податоците објавени во четвртокот покажуваат дека земјите од еврозоната успешно се спротивставуваат на нарушувањата и неизвесноста предизвикани од конфликтот на Блискиот Исток, и покрај скокот на цените на нафтата, кој ја поттикнува инфлацијата, ги оптоварува буџетите на домаќинствата и ги ограничува инвестициите. Последните економски показатели укажуваат на натамошно подобрување, иако воените дејства и понатаму фрлаат сенка врз мировниот процес меѓу САД и Иран. Во јули се подобри и деловниот оптимизам во Германија и Франција.

Кој ќе ги зборува нашите јазици кога ВИ ќе го преземе светот?

Денес малите јазици се борат за опстанок, што не е драматично, но секако може да биде историско. Тоа е алгоритамска битка што е суптилна и невидлива, бидејќи се води далеку од очите на јавноста - во корпорациите и нивните компјутерски системи. 

Светот брзо развива големи јазични модели, а со тоа темпо јазиците како македонскиот, хрватскиот или словенечкиот лесно можат да останат на маргините на дигиталната иднина: недоволно застапени во податоците, невидливи во технологијата и затоа помалку присутни во секојдневниот дигитален живот.

Зошто е ова важно во свет во кој сите зборуваме англиски? Јазикот не е само алатка за комуникација. Хуморот, менталитетот, локалните фрази, начинот на кој сакаме, изговараме пцости, тагуваме и пишуваме приказни се вткаени и зачувани во него. Ако големите ЛЛМ-модели (Large Language Models, LLM) ги разбираат само доминантните јазици, прашањето за опстанокот на малите не е само технолошко туку и културно и економско.