Со 30.000 евра денес нема стан, но Македонците имаат и подобра инвестиција

Ако во 2016 година, случајно, имавте 30.000 евра настрана, ќе можевте да купите стан од 37,5 квадратни метри во скопската општина Кисела Вода, без притоа да се задолжите. Според податоците на Агенцијата за катастар на недвижности, во првиот квартал од 2016 година просечната цена на квадратен метар во оваа општина изнесувала 49.397 денари или околу 800 евра. 

Ако ги имавте парите, а станот не ви требаше за живеење, сега од него ќе заработувате по околу 230 евра месечно. Според податоците на Катастарот, во првиот квартал од оваа година кириите во Кисела Вода изнесувале просечно 383 денари за квадрат.

Десет години подоцна просечната цена за квадратен метар во Кисела Вода изнесува 1.361 евро или 83.723 денари и за истиот еднособен стан ќе ви бидат потребни дополнителни пари, околу 20.000 евра. Според банкарските калкулатори за станбени кредити, ако овие 20.000 евра ги земете на кредит, ќе плаќате околу 200 евра месечно во следните десет години.

Да, неколкуте кризи едноподруго значајно ја подгреваа инфлацијата во последните години, па вашите 30.000 евра не само што не ви купуваат стан туку тешко дека ќе имате и за гаража во главниот град. Но на купувањето стан, секако, како што покажуваат и пресметките, веќе не може да се гледа како на единствена и „сигурна“ инвестиција во Македонија. Тоа го потврдува за „Блумберг Адрија“ и Васко Богдановски, главен извршен директор на „Опфолио инвестиции“, кој ги анализира потенцијалите на инвестирање во променетите околности. „Реалноста покажува сериозна дисторзија на пазарот. Ако ги одбиете сите скриени трошоци - данок на имот, одржување, амортизација - чистата заработка на годишно ниво е минимална и често не го оправдува вложениот капитал“, вели тој.

Приватна архива

 

Штедење во банка: психолошка сигурност со скриена цена

Најголемиот дел граѓани се одлучуваат за штедењето во банка. Заклучно со јуни годинава, како депозити во банките има 675.593 милиони денари или близу 11 милијарди евра. Од овие пари, дури 454.985 милиони денари или 7,4 милијарди евра се пари на домаќинствата.

И покрај тоа што најголем дел од заштедите завршува во банките, штедењето во банка не е атрактивно кога се гледаат каматните стапки. Од почетокот на 2025 година до мај годинава годишната стапка на вкупните депозити изнесува меѓу 2,16 и 2,21 отсто.

„Штедењето во банка нуди психолошка сигурност, но има скриена цена. Парите на депозитна сметка секојдневно губат куповна моќ поради инфлацијата - тивок, но реален данок. Каматите на стандардните орочени депозити најчесто не се доволни за да ја надминат инфлацијата. Освен тоа, доколку ви требаат парите пред рокот, предвременото раскинување значи губење на целата или поголем дел од договорената камата“, објаснува Богдановски.

Диверзификација - најпаметна стратегија

Според него, ако имате капитал настрана, паметната алокација преку отворени инвестициски фондови е многу поефикасна опција. За разлика од недвижноста, тие нудат професионално управување, диверзификација и, особено важно, ликвидност.

„Паричните фондови се наменети за оние на кои им се важни стабилноста и брзиот пристап до парите. Ова е идеална замена за банкарски депозит бидејќи нуди поголема флексибилност. Освен тоа, за разлика од банкарскиот депозит, средствата се достапни без пенали за предвремено повлекување“, вели Богдановски.

Друга опција се акциските фондови, кои се наменети за долгорочен раст, односно ако средствата не ви требаат во следните пет до седум и повеќе години.

„Инвестираат во квалитетни глобални компании со докажани бизнис-модели. Ризикот се намалува преку широка географска и секторска диверзификација, како и преку квантитативните анализи на менаџерите на фондот. Најпаметна стратегија е диверзификацијата - средствата да не стојат на едно место, туку да се распределат според тоа кога реално ќе ви бидат потребни: дел во парични фондови за тековна ликвидност, дел во акциски фондови за долгорочен раст на капиталот“, објаснува Богдановски.

Кои се најдобри сектори за инвестирање во моментов?

Кога станува збор за глобалните пазари, фокусот често паѓа на најновите технолошки трендови. Сепак, Богдановски вели дека треба да се биде внимателен „токму таму каде што вниманието на пазарот е највисоко. Инфраструктурата за вештачка интелигенција, на пример, ни изгледа преценето и подложна на шпекулации“.

„Нашиот пристап е повеќе насочен кон софтверскиот сектор во поширока смисла - конкретно кон компании чии акции неодамна беа под притисок поради генерален страв од влијанието на вештачката интелигенција, но кои според нашата анализа поседуваат силна и одржлива конкурентска предност. Веруваме дека ваквиот квалитет, кога е привремено ‘на попуст’ поради пазарен страв, честопати претставува интересна можност за долгорочните инвеститори“, вели тој.