ЕЦБ пред ново зголемување на каматите, Македонија под притисок

Инфлацијата во Европа оди во погрешна насока. Прелиминарните податоци покажаа дека стапката во август би се искачила на 3,3 отсто во однос на истиот месец лани. Во јули изнесуваше 2,9 отсто и ако проценките се остварат, ова ќе биде најголем скок од 2023 година. Главниот поттик за инфлацијата се трошоците за енергенти кои растат поради континуираните тензии на Блискиот Исток.

Сега се чека потегот на Европската централна банка. Следниот состанок е закажан за идната недела и се погласни се членовите на извршниот одбор кои сметаат дека затегнувањето на монетарната политика e неопходно. Една од нив е Изабел Шнабел според која каматните стапки мора дополнително да се зголемат, бидејќи долготрајниот конфликт на Блискиот Исток и изненадувачки силната економија на еврозоната претставуваат ризици за инфлацијата. По зголемувањето на депозитната стапка во јуни годинава, во јули ЕЦБ ги задржа каматите на исто ниво.

„Со сегашната каматна стапка, инфлацијата веројатно нема да се врати на целта на среден рок и затоа ќе биде потребно дополнително затегнување“, изјави Шнабел за „Блумберг“ минатата недела. „Колку подолго трае конфликтот, толку е поголем ризикот и интензитетот на индиректните и секундарните ефекти, особено ако агрегатната побарувачка остане отпорна“, рече таа.

„Постојат аргументи за зголемување во септември за да се заштити нашата цел за инфлацијата“, рече гувернерот на словенечката централна банка, Примож Доленц, во интервју во Џексон Хоул. „Со новите податоци што доаѓаат, гледаме дека ситуацијата со инфлацијата не се решава сама по себе“.

Претседателот на Федералните резерви Кевин Ворш предупреди дека инфлацијата во САД не покажува значително забавување и порача дека централната банка има уште работа ако растот на цените не се движи доволно брзо кон целта од два отсто. „Стабилноста на цените не се постигнува сама од себе, ниту инфлацијата нужно сама се враќа кон просекот. Работа на Фед е да обезбеди стабилни цени“, рече Ворш. Ваквата изјава пазарите ја протолкуваа како сигнал за построга монетарна политика.

 

Цената на гасот во моментов е најголемата главоболка

Природниот гас ја престигна нафтата и стана најголемата грижа за Европа. Складиштата се празни во пресрет на зимата, а побарувачката во следниот период ќе ја зголеми цената и силно ќе притисне на инфлацијата

Цените на европскиот гас се близу највисоките нивоа во последните пет месеци, а зимските договори чинат повеќе од двојно во споредба со пред една година.

Инвеститорите се загрижени дека растот на цените на гасот повторно ќе ја разгори инфлацијата, принудувајќи ги централните банки поагресивно да ги зголемуваат каматните стапки отколку што пазарите моментално очекуваат. Гасот има централна улога во економијата на регионот, со удел од 21 отсто во енергетскиот микс на ЕУ и меѓу 25 и 35 отсто во Велика Британија.

Поскапува и храната

Есента носи и нови, повисоки цени на храната. Пченица во Чикаго минатата недела достигна  тригодишен максимум бидејќи расте загриженоста дека војната меѓу Русија и Украина би можела да ескалира и дополнително да ги наруши испораките преку Црното Море. Конфликтот ги оштети пристаништата и терминалите за жито, значително ограничувајќи ги пратките од водечкиот извозен регион.

Пазарот е многу загрижен за логистичките ограничувања ако конфликтот ескалира, рече Крис Николау, генерален директор на „Адвантиџ греин“ (Advantage Grain). „Ако не добиеме решение во Црното Море и подобрување на пристапот до превозот без закана за нивната безбедност, растот ќе продолжи“, рече тој.

Русија и Украина се клучни снабдувачи на Блискиот Исток, Африка и Азија, при што многу потрошувачи се потпираат на поевтино жито од регионот во ова време од годината. Увозниците сега се борат да обезбедат поскапи залихи од подалеку, вклучувајќи ги Австралија и Аргентина, што би ги зголемило трошоците и би ги зголемило цените.

Индексот на цените на растителните масла во јули се искачи на нивото од 2022 година година, а шеќерот е поскап за 5,6 отсто што е најголем раст во последните 14 месеци.  Освен проблемите во синџирите на снабдување и долготрајната суша е причина за раст на цените на маслата и шеќерот.

Според ФАО, доколку продолжат екстремните временски услови и геополитичките тензии, притисокот врз глобалните цени на храната може да остане присутен и во наредните месеци.

НБРМ: Инфлацијата е во рамките на очекувањата

Во јули стапката на инфлација во земјава забави на 2,3 отсто, а податоците за авгист ќе бидат објавени следната недела.

Во меѓувреме, Советот на Народната банка ги разгледа најновите макроекономски показатели, според кои домашната економија и натаму покажува отпорност во услови на неизвесно надворешно окружување, а најновите показатели за домашната економска активност засега се малку поповолни. 

„Расположливите високофреквентни податоци на страната на понудата упатуваат на забрзување на економскиот раст во вториот квартал, при силен раст на градежништвото, раст на индустриското производство и реалниот промет во угостителството и при стабилни движења кај вкупната трговија. Инфлацијата забавува и е во рамките на очекувањата на Народната банка. Ризиците од надворешното окружување и натаму се оценуваат како неповолни“, соопшти вчера Народната банка.

Вообичаено, македонската централна банка ги следи чекорите на ЕЦБ кога е во прашање монетарната политика.

Професорот на универзитетот „Хајделберг“ во Скопје, Синиша Наумовски, во разговор на ТВ Блумберг Адрија рече дека токму затоа очекува во следниот период да биде заострена монетарната политика и во земјава.

„Очекувам зголемување на каматата на благајничките записи кон крајот на третиот или во четвртиот квартал од годината“, рече тој.

„Евентуалното зголемување на стапките ќе има влијание, но нема автоматски да се пренесе на комерцијални банки. Кај нив се ќе зависи од нивната ликвидност, а таа е добра“, рече Наумовски.