Македонски плати и одмор: Каде вашите 100 евра вредат најмногу

За многу семејства летниот одмор повеќе не е одлука што се носи тукутака, наеднаш. Тоа е сеопфатен финансиски план што почнува да се прави уште во текот на пролетта. Со години раните резервации не се само за оние што сакаат подобар хотел, туку олеснување, бидејќи за многумина тие станаа единствениот начин летувањето да остане во рамките на семејниот буџет. Но, дури и кога буџетот е однапред испланиран, дилемите не завршуваат. Напротив, тогаш почнуваат пресметките за тоа што всушност можеме да си дозволиме за нашите пари. За да добиеме појасна слика колку навистина вредат нашите пари на одмор, како основа за споредба ја зедовме сумата од 100 евра. Тоа секако не е туристички буџет, туку едноставен начин да се види каде 100 евра купуваат повеќе сместување, повеќе услуги, повеќе денови, односно каде куповната моќ на туристот е најголема, а каде најбрзо се трошат.

Ги истраживме разликите меѓу европските дестинации и тие се поголеми отколку што многумина очекуваат. Анализата на туристичката платформа Исанго, која ги споредува просечните дневни трошоци за туристите во 2026 година, покажува дека нашата земја е најповолна европска дестинација, каде што за еден ден во просек се потребни меѓу 20 и 35 евра. Веднаш зад неа се Албанија и Србија, со дневен буџет од 25 до 45 евра, како и Бугарија, каде што просечните дневни трошоци се движат меѓу 25 и 50 евра. Во групата дестинации што и натаму важат за поволни, но бараат нешто поголем буџет, се Романија, Полска, Унгарија и Црна Гора, додека Португалија останува единствената западноевропска земја на листата, со просечен дневен трошок од 40 до 70 евра.

Албанија - најповолен излез на Јадранот

Албанија и во 2026 година останува меѓу најпристапните европски дестинации. За просечен дневен буџет од 25 до 45 евра туристите добиваат тиркизно море, помали крајбрежни места и историски градови, без високите цени карактеристични за соседните земји. Дополнителна предност се евтината локална храна и ниските трошоци за превоз.

Бугарија - ниски цени и разновидна понуда

Со просечен дневен буџет од 25 до 50 евра, Бугарија останува една од најисплатливите дестинации за летување. Покрај црноморските одморалишта, земјата нуди богато културно наследство, пристапни цени на храната и релативно евтин јавен превоз.

Полска - лесна за патување и пристапна по цена

Полска е една од најлесните европски земји за самостојно патување, особено за туристите што првпат ја посетуваат Европа. Со дневен буџет од 30 до 60 евра, нуди добро организиран јавен превоз, безбедни градови и традиционална кујна по пристапни цени.

Црна Гора - спектакуларни пејзажи со внимателно планирање

Иако важи за поскапа од другите земји од регионот, Црна Гора и натаму може да биде пристапна ако се избегне шпицот на сезоната. Просечниот дневен буџет се движи од 30 до 60 евра, а најдобар однос меѓу цената и квалитетот, според анализата, се добива во мај и септември.

Македонија - најпристапна европска дестинација

Со просечен дневен буџет од само 20 до 35 евра, Македонија е најповолната европска дестинација во анализата на Исанго. Ниските цени, природните убавини и побавното темпо на живот ја прават особено привлечна за туристите што сакаат да извлечат максимум од својот буџет.

Португалија - западноевропски исклучок

Португалија останува една од ретките западноевропски земји во кои и натаму може да се патува со умерен буџет. Со просечни дневни трошоци од 40 до 70 евра, пристапниот јавен превоз и локалната гастрономија помагаат трошоците да останат под контрола, особено надвор од најпосетуваните туристички зони.

Depositphotos

Кој е најсилен кандидат според односот цена–квалитет

Дека цената одамна не е единствениот критериум при изборот на дестинација, туку сè поголема тежина има односот меѓу цената и квалитетот потврдува и претседателката на Националната асоцијација на туристички агенции (НАТА), Ана Марија Алексова Малева. Според неа, токму затоа Албанија, Бугарија, Црна Гора, но и Турција, Египет и Тунис остануваат меѓу најбараните дестинации кај македонските туристи, бидејќи за истите пари нудат повеќе сместувања, пониски цени на храната и помалку дополнителни трошоци.

„Албанија и натаму останува еден од најсилните кандидати кога станува збор за она што туристите го нарекуваат 'value for money', односно најдобар однос меѓу цената и квалитетот“. Освен попристапното сместување таму и храната е значително поевтина во споредба со многу други туристички дестинации. Слична е состојбата и во Бугарија, каде што црноморските летувалишта и понатаму остануваат конкурентни со цените на хотелското сместување“, вели Алексова Малева.

Според неа, Грција и понатаму е најбарана дестинација меѓу македонските туристи, а и покрај повисоките цени, со внимателен избор на термин и место за летување сè уште може да се најдат поволни понуди за сместување. Доколку се патува надвор од шпицот на сезоната, добар однос меѓу цената и квалитетот нудат и Шпанија и Португалија.

Најголем притисок врз туристичкиот буџет, според Алексова Малева, и натаму врши сместувањето. Таа проценува дека хотелот или апартманот учествува со околу половина од вкупните трошоци за одмор, додека храната, пијалаците, лежалките и другите услуги на плажа може да одземат уште околу една третина од буџетот. Превозот, иако поскапе во изминатите години, најчесто не е најголема ставка во вкупните трошоци.

„Доколку сместувањето е однапред платено, со 100 евра и натаму може пристојно да се помине ден на море, особено во Албанија, Бугарија, Црна Гора или Грција, кога се патува надвор од главната сезона“, додава Алексова Малева.

Depositphotos

Туристите не само што доаѓаат повеќе туку и трошат повеќе

Бројот на туристички пристигнувања и остварените ноќевања расте од година на година. Општо мислење е дека токму растот на бројот на туристите е главен двигател на поскапувањата, бидејќи понудата е ограничена, а побарувачката постојано расте.

Растот на туристичките приходи во повеќето земји од регионот Адрија го надминува растот на бројот на ноќевањата, благодарение на повисоката категорија на сместување, но и на продажбата на „доживувања“. Промената во структурата на понудата и поголемата додадена вредност придонесоа за повисока потрошувачка на туристите. Растот на приходите не е првенствено резултат на инфлацијата, туку на поголемата сегментација на услугите и побогатата туристичка понуда.

Иако трендот е заеднички за целиот регион, причините се разликуваат. Во Хрватска растот на приходите го надминува растот на бројот на туристички пристигнувања поради повисоките цени на услугите и сместувањето, но и поради стратешката ориентација кон премиум сегментот и гостите со поголема куповна моќ. Во Словенија тоа е резултат на развиената целогодишна понуда, која опфаќа активен туризам на Алпите, велнес во термалните бањи, како и силен културен и сити-брејк туризам во Љубљана. Во Србија туристите во просек остануваат подолго во деловните и градските хотели, што создава поголема дневна вонпансионска потрошувачка.

Во Босна и Херцеговина ситуацијата е нешто поспецифична, бидејќи структурата на гостите во голема мера ја сочинува дијаспората, како и туристите од арапските и подалечните земји. Тие во просек остануваат подолго на една локација и остваруваат висока вонпансионска потрошувачка, која преку менувачките работи и готовинските плаќања директно се влева во економијата. Македонија во последните години систематски ја зголемува својата видливост на странските пазари, а движењата упатуваат на сѐ поголема интернационализација на туристичката побарувачка. Притоа, независно од сезоната, Охрид особено се издвојува како најпрепознатлив туристички адут на земјата.

Колку всушност трошат туристите?

До податоците за просечната дневна потрошувачка на туристите се доаѓа преку анкетни истражувања. Според словенечкиот Завод за статистика, странските туристи што престојувале во хотелите меѓу декември минатата и јануари оваа година, во просек трошеле по 177 евра дневно.

Од друга страна, според истражувањето „Ставови и потрошувачка на туристите во Хрватска: ТОМАС Хрватска 2022/2023“, просечната дневна потрошувачка на туристите во Хрватска изнесува 140,6 евра по лице. Најмногу трошат гостите сместени во хотели, во просек 234 евра дневно, а најмалку оние што престојуваат во приватно сместување, односно апартмани, околу 114 евра дневно. Најголемиот дел од буџетот, со удел од 54 отсто, се одвојува за сместување, вклучувајќи ги и храната и пијалаците во објектот, додека 17 отсто од буџетот се трошат за храна и пијалаци надвор од сместувањето.

Depositphotos

Европа очекува уште една силна туристичка година

Според најновиот квартален извештај на Европската комисија за патувања (ETЦ), европскиот туризам и во 2026 година продолжува со раст, и покрај неизвесната геополитичка состојба. Во првите месеци од годината бројот на меѓународни туристички пристигнувања во Европа е повисок за 5,6 проценти во споредба со истиот период лани, а бројот на ноќевањата за 5,5 отсто во месеците што вообичаено се сметаат за период надвор од главната туристичка сезона.

ETЦ оценува дека Европа има одредена предност бидејќи околу 80 проценти од патувањата се остваруваат внатре во самиот европски регион. Прогнозите на „Туризам економикс“, изработени за Европската комисија за патувања (ЕТЦ), покажуваат дека европскиот туризам ќе го задржи растот и во 2026 година. Се очекува бројот на туристичките пристигнувања во Европа да се зголеми за 7,8 отсто, додека патувањата на Европејците во странство да пораснат за 7,3 отсто. Најдинамичен раст се прогнозира за Централна и Источна Европа, каде што туристичките пристигнувања би се зголемиле за 14,6 отсто, што е речиси двојно повеќе од европскиот просек.

-Со помош на Силвана Милиќ