Владата сака да раскине со „Синохидро“, ама само делумно

Најголема надеж, но истовремено и најголем ризик за буџетот за следната година претставува проектот за изградба на патиштата по должината на коридорите 8 и 10д од страна на американско-турскиот конзорциум „Бехтел и Енка“.

Релевантни меѓународни институции, како Меѓународниот монетарен фонд, Европската комисија, „Стандард енд Пурс, предупредуваат дека големиот инфраструктурен проект може да придонесе за растот, преку зголемување на јавните финансии, но доколку активностите доцнат, тоа ќе влијае негативно на растот, а пред сè на буџетскиот дефицит.

Договорот со „Бехтел и Енка“ тежи 1,3 милијарда евра. Засега конзорциумот има наплатено околу 200 милиони евра, а активностите на терен се во почетна фаза. Работите треба да завршат за пет години.

Власта не размислува за неуспех во случајот со „Бехтел и Енка“. Напротив, договорот во времето на потпишувањето беше наречен историски. Но пред десет години така беше најавен и договорот со кинеската „Синохидро“ за изградба на 40-километарската делница меѓу Кичево и Охрид. Пред една деценија тој договор беше најголем во последниот половина век.

„Синохидро“ ги продолжува работите на патот Градско – Прилеп

Последниот анекс на договорот за изградба на автопатот Кичево - Охрид истекува до крајот на годинава. Дотогаш треба да биде готов, но тоа нема да се случи поради појавата на 11 нови свлечишта на трасата.

Таквиот развој на настаните го поттикна премиерот Димитар Ковачевски, наместо продолжување на договорот, од страна на Собранието да побара ревизија на целиот проект.

„Недозволиво е по десет години пратениците повторно да разгледуваат продолжување на нешто што требало да се заврши пред многу години, па оттаму е потребна ревизија врз чија основа ќе се предложат решенија што ќе значат конечно завршување на тој автопат. Треба да се направи ревизија и врз нејзина основа да се донесе одлука. Една од опциите е секако и раскинување на договорот“, рече премиерот Ковачевски.

Но „Синохидро“ не е ангажирана од Владата само за „несреќниот“ автопат. Истата компанија во 2021 година го доби тендерот за изградба на делницата од Дреновска до Фаришка Клисура на експресниот пат Градско – Прилеп, долга 10 километри, вредна 33 милиони евра. Во летото 2021 година, кога кинеската компанија ги презеде работите на терен, делницата имаше процент на изграденост од 35 отсто. Рокот за изградба беше годинава, сега е поместен за следната година.

„Кинезите ќе продолжат да работат на Плетвар и во текот на следната година“, велат од Министерството за транспорт и врски за „Блумберг Адрија“. На другата делница од Градско до Дреново, долга 16 километри, работи австриски „Штрабаг“.

„Изградбата на експресниот пат Градско - Прилеп се одвива според динамичниот план доставен од изведувачот. Очекуваме тој да биде завршен во 2024 година. Ова е проект што се реализира и за кој има склучено договор со изведувач и не е условен со друг проект“, велат од Министерството за транспорт и врски.

„Синохидро“ ја доби и оваа државна работа откако ЈП за државни патишта го раскина договорот со шпанската компанија „Рубау“. За тоа се водеше и спор пред арбитражниот суд во Загреб, кој земјава лани го доби.

„Донесена е пресуда од арбитражниот суд, по која на 21.9.2022 година на сметка на Јавното претпријатие за државни патишта му е исплатен износ од 4,4 милиони евра и во тек е постапка за признавање на пресудата на арбитражниот суд пред редовните судови на Шпанија, за да може да се бара извршување на пресудата по однос на каматата“, велат надлежните.

Во буџетот за идната година Владата испланира 733 милиони евра за капитални расходи

Патот Градско - Прилеп е уште еден проект што Владата го набројува во капиталните расходи во буџетите со години. Во ставката за капитални проекти за следната година се предвидени 733 милиони евра. Оваа сума е помала од ланската проекција од дури 800 милиони.

Министерот за финансии Фатмир Бесими при презентацијата на буџетот за 2024 година рече дека со планираните 45,1 милијарди денари (733 милиони евра) ќе се реализира планираниот инвестициски циклус.

„Тие се за инвестиции во веќе започнатите инфраструктурни проекти, како патна и железничка, енергетска и комунална инфраструктура, во здравството, образованието, социјалниот систем, земјоделството, културата, спортот, заштитата на животната средина и правосудството“, рече Бесими.

Сепак, пишувањето на сумите во буџетите и годинава се покажа како полесно од реализацијата. Заклучно со 13 ноември, од буџетот за годинава се потрошени 509 милиони евра или нешто под 70 отсто. Со септемвриската распределба на парите од буџетот за годинава, неискористените средства (околу 18 милијарди денари) од ставката за капитални расходи беа префрлени во други буџетски ставки.