Данок на иселувањето: За 30 години ќе се изедначи бројот на работници и пензионери

Се бараат медицински сестри за работа во Франкфурт, Келн и Берлин. Платата пред почетокот на нострификацијата на дипломата изнесува од 2.600 до 3.000 евра плус додатоци во бруто износ. По нострификацијата до 4.000 евра бруто. Потребно е  минимално познавање на јазикот односно А2 ниво. Сместувањето и натамошното изучување на јазикот паѓа на товар на работодавачот.

Ова е еден од најчестите огласи кои во последно време како спонзориран се појавува на социјалните мрежи. Иселувањето се интензивира во последната деценија, а здравствениот сектор е еден од најпогоденитте.

Според податоците на Македонското лекарско друштво меѓу 200 и 250 лекари годишно си заминуваат од земјава. Уште поалармантана е состојбата кај медицинските сестри. По пандемијата со ковид, според податоците на Здружението на медицински сестри, месечно од јавното здравство си одат и по 40 сестри.

Алармантните се податоците во сите сектори. Според проценките, годишно во земјава фалат околу 10.000 работници од сите профили, иако во евиденцијата на Агенцијата за вработување, заклучно со април се евидентирани 103.767 лица.

Чудни бројки

Различни институции за ист период покажуваат различни бројки. Според Државниот завод за статистика во првиот квартал од годинава како вработени биле евиднетирани 687.351 лица. Оваа бројка е за над 100.000 лица поголема лицата за кои, според евденцијата на Управата за јавни приходи требало да се платат продонеси во истиот период.

Според податоците на УЈП во март, на крајот на првиот квартал вкупно 69.682 работодавачи имале обврска да поднесат пресметка за плата за вкупно 553.933 вработени лица.

Податоците на МАПАС пак, покажуваат дека заклучно со мај бројот на лица кои се членови на приватните пензиски друштва изнесува 600.011.

Според неофицијални податоци, одливот на работници веќе се чувствува кај пензиските друштва. Имено, бројот на членови кај нив расте, но нема уплати за сите членови што значи дека за тие лица веќе не се плаќаат придонеси.

„Блумберг Адрија“ од МАПАС побара податоци за тоа колкав е бројот на членови за кои се врши редовна уплата, а за колку нема уплати иако фигурираат како членови на друштвата.

„Со состојба со 31.5.2024 година во задолжителните пензиски фондови има вкупно 600.011 членови. За 70 отсто од овие членови има барем една уплата на придонес во последните 12 месеци заклучно со мај 2024 година“, ни одговорија оттаму.

Бројот на осигуреници ќе се намалува

Иселувањето предизвикува уште поголем проблем кај државниот фонд за пензиско осигурување. Во последниот извештај на државната ревизија за работењето на ПИОМ наведени се проекциите на Секторот за финансиски прашања на Фондот кои се базирани на постоечката законска регулатива и демографските проекции и таму стои дека „долгорочно гледано финансиското работење на Фондот ќе биде под притисок од неповолните демографски движења“.

Имено согласно овие проекции процентот на младо население на возраст до 14 години ќе се намали од 16,8 отсто во 2015 на 16 отсто во 2030 година, а работоспособно население на возраст од 15 до 64 години ќе се намали од 70,6 отсто во 2015 година на 65,9 отсто во 2030 година.

За разлика од овие две групи на население, процентот на население повозрасно од 65 години од 12,5 отсто во 2015 година ќе се зголеми на 18,2 отсто во 2030 година што зборува за забрзано стареење на населението во земјата.

„Имајќи предвид дека најголем дел од овие лица ќе остварат право на пензиски примања односно вкупниот број на пензионери се очекува да забележи пораст на околу 390 илјади лица во 2030 година, за успешно сервисирање на овие обврски на Фондот ќе биде потребно зголемување на изворите на приходи кои ги остварува Фондот“, стои во ревизорскиот извештај.

Понатаму во него се наведува дека се поставува прашањето околу можноста за зголемување на приходите на Фондот од уплатите за социјални придонеси од страна на обврзниците со оглед на тоа што согласно проекциите се очекува намалување на вкупниот број на осигуреници од 577 илјади обврзници во 2019 година на околу 556 илјади обврзници во 2030 година, а соодносот пензионери/обврзници ќе се намали од 1 на 1,8 на околу 1 на 1,42 во 2030 година.

„Изедначување на овој показател на ниво 1 наспроти 1 се очекува околу средината на овој век односно помеѓу 2050-2060 година“, стои во ревизрскиот извештај.

700.000 лица живеат надвор од Македонија

Според Државниот завод за статистика иселувањето е традиција во земјава, но тоа дополнително се зголемува во последната деценија. Податоците за 2018 и 2019 година покажуваат дека бројот на граѓани кои заминале во странство изнесува 24.000 и 26.700, соодветно. Со тоа, според странските извори на податоци, вкупниот број на македонски државјани што престојуваат во странство (stock data) од околу 527.000 (2010) достигнал речиси 700.000 лица (2020 година), што претставува повеќе од една третина од вкупното население во земјата. Ова ја става земјава во првите 20 земји во светот со најголема емиграција.

Според истражувањето кое неодамна го спроведе Фондацијата за демократија на Вестминстер одливот на работна сила ја чини државата над 300 милиони евра годишно.