Каде ги чува Македонија седумте тони злато, сега вредни над милијарда долари?

По краткотрајните осцилации со цената, која тргна надолу, златото деновиве повторно се враќа кон историскиот максимум од 5.000 долари за унца, цена што првпат ја надмина кон крајот на јануари годинава.

Главни причини за големото поскапување на златото на светските берзи се геополитичките превирања, потресите од новите царински политики на САД и нападите врз независноста на Федералните резерви, кои предизвикаа оддалечување од традиционалните средства, како валутите и државните обврзници, и барање засолниште во овој скапоцен метал. Познато е дека централните банки низ светот последниве 18 месеци купуваа злато „како да нема утре“, зацврстувајќи ги своите девизни резерви со скапоцениот метал.

 

 

Овој светски тренд се прелеа и на македонскиот пазар, каде што се зголеми интересот да се инвестира во злато, за што пишувавме поопширно.

Растот на цената на златото  придонесе значително да порасне и вредноста на македонските девизни резерви што се чуваат во злато. На крајот на јануари 2026 година официјалните девизни резерви изнесуваа над 5,6 милијарди евра и во однос на претходниот месец бележат зголемување за 675,3 милиони евра. Најголем дел од девизните резерви е пласиран во хартии од вредност (74,8 проценти), по што следуваат монетарното злато (16,8 проценти) и валутите и депозитите (8,4 проценти). 

 

 

Ако граѓаните своето инвестициско злато во вид на прачки и монети го чуваат претежно во банкарски сефови, а накитот веројатно добар дел и во своите домови, сте се прашале ли некогаш каде државите ги чуваат своите резерви на монетарно злато. На прва помисла, најлогично би ни било секоја држава да си го чува златото кај себе дома, но во практиката не е така. Голем број држави во светот, меѓу кои и Македонија, монетарното злато го чуваат во неколкуте најголеми трезори за таа намена во Велика Британија, САД или Швајцарија.

Чувањето на златото во Лондон може да ѝ донесе и дополнителни приходи на Македонија

Народната банка неодамна соопшти дека македонското злато се чува во трезорот на Банката на Англија во т.н. алоцирана (асигнирана) форма и го сочинуваат маркирани златни прачки што во целост ги исполнуваат стандардите на пазарот на злато во Лондон − прачки со содржина на злато од најмалку 99,5 проценти или тежина од околу 400 фини унци, односно околу 12 кг. Во моментов, според пазарните цени, македонските златни резерви од 6,9 тони или 220.000 унци вредат околу 950 милиони евра или над 1,1 милијарда долари.

Одлуката златото да се чува во Банката на Англија е донесена во 2010 година, имајќи ги предвид сигурноста и флексибилноста што ги нуди инфраструктурната поставеност на централната банка, како и пристапноста до пазарот на Лондон како најголем пазар со злато во светот. 

despositphotos

 

„Имајќи ги предвид исполнувањето на високите стандарди и пристапноста до учесниците на пазарот на злато во Лондон, ова злато, при поволни пазарни услови, покрај неговата значителна ценовна апрецијација, може да се искористи и за остварување дополнителни монетарни приходи преку пласмани на краткорочни депозити и склучување трансакции со злато со централни и првокласни странски деловни банки“, објаснија од Народната банка.

Во трезорот на Банката на Англија се наоѓа една од најголемите резерви на злато во светот. Банката на Англија се грижи за повеќе од 400.000 златни прачки вредни над 500 милијарди  фунти (580 милијарди евра). Златото се чува многу внимателно, според највисоки безбедносни стандарди. Владата на Обединетото Кралство, банките и други влади низ светот имаат право да чуваат злато кај Банката на Англија.  

Некои си го враќаат златото дома

Освен во трезорот на Банката на Англија, државите од светот своите златни резерви ги чуваат уште во неколку најголеми локации за оваа намена, како Банката на Федералните резерви на Њујорк, трезори во Холандија и големи подземни локации во Швајцарија. И покрај тоа што главните причини за земјите да ги чуваат златните резерви во странство се безбедносните услови, пристапот до главните трговски пазари и политичката стабилност, во последно време се забележуваат и обратни трендови, односно државите да го враќаат своето злато дома.

Таков пример е соседна Србија, каде што централната банка минатата година објави дека планира да ги донесе во земјата сите свои златни резерви, тогаш вредни околу шест милијарди долари, сега веќе далеку повеќе, за што пишуваше „Блумберг“.

 

 

Тоа би ја направило земјата прва во Источна Европа што нема да држи ниту една унца злато на традиционалните локации како САД, Обединетото Кралство или Швајцарија.

„Со враќањето на златото во земјата, Народната банка на Србија се обиде да ги зголеми достапноста и безбедноста на резервите на злато во периоди на криза и неизвесност“, соопшти централната банка како одговор на прашањата, додавајќи дека напорите за репатријација започнале во 2021 година во услови на „зголемена глобална неизвесност“.

Темпото на акумулација на злато од страна на глобалните централни банки се удвои откако руските девизни резерви беа замрзнати во 2022 година, што го истакнува политичкиот ризик од чување средства деноминирани во долари и евра. Складирањето златни прачки во земјата ги штити од ваков вид странско мешање.

Во Европа процентот на резервите на злато што се чуваат на домашно тло се движи од 86 проценти во Унгарија до околу 25 проценти во Полска, според податоците собрани од „Блумберг“.

Србија ги одмери добрите и лошите страни пред да одлучи да го репатрира златото, соопштија лани од централната банка, истакнувајќи дека сепак поседувањето злато во светските центри го олеснува продавањето или позајмувањето.

 

 

Покрај Банката на Англија, и Федералните резерви на Њујорк исто така складираат злато за други земји, вклучувајќи ги Германија и Холандија. Тоа дури стана и  големо политичко прашање во Германија пред повеќе од една деценија, предизвикувајќи процес на репатријација за да се зголеми уделот на златото што се чува дома. Златото се чувало во САД делумно поради близината на Германија до поранешниот Советски Сојуз и стравот од инвазија за време на Студената војна, а останало таму и по падот на Берлинскиот ѕид.

Слични операции беа преземени од Полска и Холандија, а барања за носење златни прачки во домашните депоа се појавија и во Словачка и Романија.