Македонија урива рекорди во увоз на злато, главно од Швајцарија и Турција

Рекорден пораст на количествата и вредноста на увозот на злато (вклучувајќи платинирано необработено, во форма на полупроизводи и во форма на прав) има во Македонија во минатата година, што е потврда дека и во нашата земја се чувствува златната треска што веќе подолг период го тресе светот. Имено, цената на златото во почетокот на 2024 година се движеше околу 2.000 долари за унца, а оттогаш наваму континуирано растеше и достигна врв од 5.595 долари на крајот на јануари годинава, за потоа да се намали и да се стабилизира над границата од 5.000 долари за унца.  

Главни причини за ваквиот подем на златото се геополитичките превирања, купувањата од централните банки, потресите од новите царински политики на САД и нападите врз независноста на Федералните резерви, кои предизвикаа оддалечување од традиционалните средства, како валутите и државните обврзници, и барање засолниште во овој скапоцен метал. Овој светски тренд се прелеа и на македонскиот пазар, каде што се зголеми интересот да се инвестира во злато.

Над 100 килограми злато увезени од Швајцарија

Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека лани во Македонија само од Швајцарија биле увезени 116 килограми злато (вклучувајќи платинирано необработено, во форма на полупроизводи или во форма на прав), што е значително зголемување во однос на претходната година, кога увозот изнесувал 64 килограми, и над двапати повеќе во однос на 2023 година, кога од оваа земја во Македонија биле увезени 50 килограми злато.

Втора на листата земји од кои статистиката редовно бележи најголем увоз на злато во Македонија изминатиов период е Турција, од каде што лани биле увезени 18 килограми злато. Во Македонија во изминатиов период е увезувано злато и од Германија, Бугарија, Италија, Австрија и уште неколку други земји, но во помали количества.   

Државниот завод за статистика користи неколку класификации кога станува збор за евиденцијата на увозот на злато. Така, рекордно зголемување на увозот лани се бележи и кај увозот на немонетарното злато.

Расте побарувачката

„Блумберг Адрија“ веќе пишуваше дека македонски граѓани се запишуваат на списоци за чекање за златни плочки и монети.

„Имаме проблем да ја задоволиме моменталната побарувачка“, изјави тогаш Мариан Рангелов од компанијата „Инвест метал“, која се занимава со продажба и откуп на инвестициско злато и сребро во вид на монети и плочки. „Од среброто речиси нема останато ништо, додека од златото само некои поситни монети или плочки, од половина или еден грам. За преостанатата понуда клиентите мора да почекаат недела-две за достава, затоа што и рафинериите за благородни метали и ковачниците на монети од кои набавуваме се преплавени со нарачки периодов“, вели Рангелов.

И во „УНИ банка“ имаат зголемена побарувачка за златото, како и за инвестициското сребро, кое почнаа да го нудат од 2024 година, односно двојно поголема продажба во 2025 година во однос на претходната.

„Имаме купувачи од секаков профил. Најчесто се тоа физички лица, приватни стопанственици, како и граѓани што се чини дека сè повеќе се информирани за стабилноста на златото како инвестиција и големиот потенцијал за раст на цената. Што се однесува до интересот за типот на продукти, плочките се претпочитани од оние што оваа можност ја користат за инвестирање, додека монетите во духот на традицијата повеќе се бараат како подарок за своите најблиски или по повод разни семејни прослави и свечености“, објасни Коста Ивановски, директор на дирекцијата Трежери од „УНИ банка“, во неодамнешното интервју за „Блумберг Адрија“.

Вредноста на златните резерви на Македонија се доближува до милијарда евра

Растот на овој скапоцен метал на светските берзи во изминатиов период придонесе значително да порасне вредноста на македонските девизни резерви што се чуваат во злато. На крајот на јануари 2026 година, официјалните девизни резерви изнесуваа над 5,6 милијарди евра и во однос на претходниот месец бележат зголемување за 675,3 милиони евра. Најголем дел од девизните резерви е пласиран во хартии од вредност (74,8 проценти), по што следуваат монетарното злато (16,8 проценти) и валутите и депозитите (8,4 проценти). Народната банка резервите на злато ги одржува на околу 220.000 унци односно речиси 6,9 тони, чија вредност во јануари годинава достигна 940 милиони евра.

Народната банка неодамна соопшти дека златото се чува во трезорот на Банката на Англија во алоцирана (асигнирана) форма и го сочинуваат маркирани златни прачки што во целост ги исполнуваат стандардите на пазарот на злато во Лондон − прачки со содржина на злато од најмалку 99,5 проценти или тежина од околу 400 фини унци, односно околу 12 кг. Одлуката тоа да се чува во Банката на Англија е донесена во 2010 година, имајќи ги предвид сигурноста и флексибилноста што ги нуди инфраструктурната поставеност на централната банка, како и пристапноста до пазарот на Лондон како најголем пазар со злато во светот.