Тарифите на Трамп допрва ќе болат во Македонија

Во Македонија почнаа да се затвораат фабрики кои ја снабдуваат со делови европската автомобилска индустрија, а дел од нив најавија отпуштања поради намалениот обем на работа. „Аптив“, чии главни клиенти се „Фолксваген“ и „Стелантис“ ја затвора фабриката во околината на Скопје и ќе отпушти околу 500 работници, а „Џонсон Мети“ - најголемиот извозник од Македонија најави намалување на бројот на вработени поради намалениот обем на работа. Се чини дека овој негативен бран во автомобилската индустрија поради најавените тарифи на администрацијата на Доналд Трамп наскоро може да прерасне во цунами кое ќе ги поплави и Македонија и земјите од регионот Адрија, каде што има значителен број извозни капацитети коишто живеат од европската авто-индустрија.

Во фабриките во Македонија се произведуваат делови за автомобили за повеќе европски брендови/Извор:Bloomberg

Корени на кризата

Индексот STOXX на производители на автомобили и автоделови бележи значително пониски вредности од поширокиот индекс STOXX 600 уште од првата половина на 2024 година. Пред тоа, а особено во 2023 година, беше спротивното – индексот на автомобили и делови имаше посилни вреднувања, на крилата на резултатите кои се уште беа солидни.

На хартија, 2023 година беше добра година за автомобилската индустрија, особено во однос на профитабилноста, но профитабилноста беше вештачки надуена поради високите цени на новите автомобили. Во текот на 2024 година, базата на потрошувачи се заситија од високите цени, а побарувачката опадна, особено за електричните возила. Крајниот резултат е дека во периодот од 08.02.2024 до 07.02.2025 година, поширокиот индекс е зголемен за 12,3 отсто, додека индексот на производителите на автомобили и делови паднал за 11,9 отсто.

Нови главоболки

Во поново време, вреднувањата дефинитивно ги задушуваат тарифите предложени од администрацијата на Доналд Трамп. Според проценките на „Блумберг Интелиџенс“ (Bloomberg Intelligence), во најголем ризик се „Фолксваген“ и „Стелантис“, кои би можеле да загубат 6 милијарди евра профит поради новата царина од 25 отсто за увозот од Мексико и Канада. И двајцата производители се борат со малиот обем на продажба и се изложени на тарифите бидејќи имаат големи производствени капацитети во Канада и Мексико. Опција е да се преселат овие постројки во Америка, но тој потег би бил многу скап и одзема многу време. Трамп, исто така, спомна потенцијална царина од десет проценти за возила увезени од Европа, што додаде дополнителна неизвесност на пазарот.

Сам против сите - Доналд Трамп ја преобликува глобалната економија/Извор: Блумберг

Ако за момент го свртиме фокусот кон Кина, најзначајната конкурентна сила за американската и европската автомобилска индустрија, нивниот одговор на царините е внимателен и пресметан. Поучувајќи од претходната трговска војна, Кина овојпат одговори со значително пониски царини. Трамп цели кон примена на тарифи за извоз во Америка во вредност од 525 милијарди долари (во вредност на производи), додека Кина наметнува царини на увезени стоки од Америка во вредност од 14 милијарди долари (во вредност на производи).

Идни перспективи

Предложените тарифи се само дополнителен товар за европската автомобилска индустрија, која и онака е доста оптоварена со сопствени проблеми. Внатрешните проблеми лежат во застарените процеси и методи на работа, а надворешните проблеми доаѓаат во форма на намален интерес на потрошувачите и слаба побарувачка. Тие се ставени во незавидна конкурентна позиција - Кина е на низок старт во пробивањето на европскиот пазар, додека производителите како што е пазарниот удел на „Фолксваген“ во Кина се топи.