Наша прогноза: Ќе паѓа цената на свинското, ќе расте на говедското месо

Цените на месото, мерени со индексот на месо на ФАО, паднаа за 8,1 проценти во текот на минатата година. Цените се намалија кај сите видови месо, освен кај говедското. Главните фактори зад овој пад беа послабата побарувачка за празници и појавата на свинска шап и лигавка во ЕУ (особено Германија), што ја натера Кина - главниот увозник и најголемиот потрошувач на свинско месо да воведе забрани за увоз. Како резултат на тоа, цените на свинското месо во ЕУ забележаа остар пад, при што цената на свинските трупови падна за 14 проценти во текот на изминатата година на само 1,8 евра/кг во јануари-2025 година.

Ненадејното запирање на извозот од ЕУ доведе до вишок на свинско месо, притискајќи ги домашните цени во регионот, вклучително и во Хрватска и Словенија. Во Хрватска цените на свинскиот труп паднаа за 24 проценти, додека во Словенија падот е нешто помал и изнесува 16 проценти. Најголемиот пад во Хрватска се должи на нејзината голема зависност од увозот на свинско месо, што пак ги изложи на ризик домашните фармери.

Од другата страна на Атлантикот, САД сè уште не се погодени од забрани за увоз или појава на болести. Цените на свинското месо во САД на ЦМЕ (CME) се зголемија за 10 проценти во текот на изминатата година, поттикнати првенствено од повисоката домашна побарувачка и пониските стапки на колење.

Цената на свинското месо ќе паѓа

На глобално ниво, Кина се очекува да го зголеми увозот на свинско месо од Бразил и САД, што најверојатно ќе ги зголеми цените на овие пазари. Во меѓувреме, во ЕУ - одговорна за 18 проценти од глобалното производство на свинско месо (втор пазар по Кина) - очекуваме продолжување на ниските цени ако вишокот продолжи да се акумулира. Во остатокот од годината, европските цени на свинското месо се очекува да останат ниски додека не се реши состојбата со болеста.

Дополнително, по влијанието на африканската свинска чума, која значително го намали производството, предвидуваме континуиран пад на примарното производство низ регионот Адрија поради непрофитабилните нивоа на цените. Европската комисија најверојатно ќе воведе мерки за поддршка на свињарството, но тие само делумно ќе го надоместат јазот помеѓу производните трошоци и пазарните цени. Инфлацијата на свинско месо во регионот Адрија беше висока пред значителната корекција на пазарните цени на свинското месо. Сепак, во последните месеци од 2024 година, забележавме поместување кон дефлација, со просечна стапка на инфлација на свинско месо од -3 проценти. Очекуваме пониските цени на свинскиот труп наскоро да се претворат во понамалени цени на свинско месо.

Трендови кај говедското месо

Цената на живите говеда на американската берза CME се зголеми за повеќе од 12 проценти во текот на изминатата година. Историски ниската стапка на невработеност и силниот пазар на труд им овозможија на Американците да си дозволат месо со повисок квалитет, како говедско, наместо свинско и пилешко, што ги зголеми цените. Покрај зголемената побарувачка, ограничувањата на понудата, исто така, придонесоа за повисоки цени на говедското месо.

Бројот на говеда што се одгледува во САД е намален за еден процент на годишно ниво (САД сочинуваат 20 проценти од светското производство на говедско месо), а расположливите залихи на говедско месо исто така се намалија за еден процент. Сепак, стабилизирањето на цените на житото и адитивите за добиточна храна им помогна на земјоделците да ги задржат своите маржи, за разлика од претходните години.

Сличен тренд може да се забележи и во Европа. Зголемената побарувачка за поквалитетно месо, поттикната од подобрениот животен стандард, доведе до пораст од 15 проценти на цените на говедското месо во ЕУ во текот на изминатата година. Во регионот Адрија, Словенија забележа пораст на цените на говедскиот труп за 9 проценти, додека Хрватска забележа скромен раст од 0,5 проценти на годишно ниво. Што се однесува до малопродажните цени на говедското месо, инфлацијата на говедското месо во регионот Адрија во 2024 година беше 3 проценти во просек, со исклучок на Србија и Хрватска со раст од 4,6 проценти - во согласност со повисоката вкупна инфлација и повисокиот расположлив приход.

Очекувања за цените

Очекуваме продолжување на глобалниот пораст на цените на говедското месо до крајот на годината. Повисоките расположливи приходи, тековниот недостиг на снабдување и растечката претпочитаност на потрошувачите за премиум говедско месо ги притискаат цените нагоре. Еден потенцијален ризик во наредните месеци е можното воведување царини за земјоделските производи, иако Трамп досега не најави такви мерки. Во Европа, главната грижа за домашните фармери е зголемениот увоз на говедско месо од блокот Меркосур, главен регион за производство на месо.