Лекови за дијабетес што ги има и во Македонија ја вивнаа фармацевтската индустрија

Компаниите за производство на луксузни производи и на лекови за слабеење се најврeдни во Европа во последните два дена. Ситуацијата на врвот на листата највредни европски компании се смени по објавувањето на студијата што покажа дека инjекциите „вегови“ за слабеење на данскиот фармацевтски гигант „Ново Нордиск“ помагаат во заштитата од срцев и мозочен удар.

Пазарната капитализација на производителот на лекот надмина 417 милијарди долари. Сега само француската компанија за луксузни производи и брендови ЛВМХ (LVMH) вреди повеќе - 448 милијарди долари.

Цената на акцијата на данскиот производител во вторникот забележа најголем дневен раст по 2002 година, што доведе до тоа компанијата да има значително поголема пазарна капитализација во однос на своите европски конкуренти.

И не само „Ново Нордиск“, ентузијазмот ги понесе и другите фармацевтски компании што произведуваат слични производи. Двоцифрен раст забележаа производите на американската „Ели Лили“ (Eli Lilly & Co.), „Викинг терапеутикс“ (Viking Therapeutics Inc), „Вејт Вачерс“ (WW International Inc.- Weight Watchers).

Добар лек со добра цена – 10.000 долари за една година

Истражувањето што ја вивна вредноста на акциите на „Ново Нордиск“ почна во 2018 година, врз повеќе од 17.000 пациенти во 41 земја. Тоа беше фокусирано на луѓе на возраст од 45 години и постари со историја на кардиоваскуларни болести.  

Очекувањата се дека резултатите од испитувањето на „вегови“ би можеле да ја зголемат и онака огромната побарувачка за такви лекови и да го прошират пристапот до повеќе пациенти. Иако дебелината долго време е поврзана со кардиоваскуларни проблеми, студијата беше дизајнирана со сигурност да покаже дали губењето килограми на овој начин исто така може да има значително влијание врз срцевите заболувања, кои се водечка причина за смрт во САД.

„Резултатите го прават ’вегови’ првиот лек што комбинира ефективно слабеење со намален ризик од срцеви заболувања“, рече Мартин Холст Ланге, извршен потпретседател за развој на „Нордиск“.

Продажбата на лекот може да достигне 14 милијарди долари, велат аналитичарите, особено затоа што станува збор за скап лек, цената за годишна употреба изнесува околу 10.000 долари.

Оттука, аналитичарите на „Морган Стенли“ предвидуваат дека глобалниот пазар на лекови за слабеење ќе достигне 77 милијарди долари во 2030 година; тие претходно процениле 54 милијарди долари.

По објавата на студијата во вторникот, цената на акцијата на данската компанија се зголеми за 16,7 отсто (171,7 евра за акција), што е најголем дневен раст по две децении. Вчера цената се намали на 168,6 евра.

Растот се преслика и кај американската компанија „Ели Лили“ од Индијанаполис, чии акции пораснаа за 15 отсто, а пазарната капитализација се зголеми за 60 милијарди долари. Оваа компанија е производител на „мунџаро“, лек за дијабетес, кој се очекува наскоро да биде одобрен и за слабеење. Во последниот квартал продажбата на лекот достигна речиси една милијарда долари.

И во Македонија се користат лекови против дијабетес за слабеење

„Ново Нордиск“ беше во центарот на вниманието откако познати личности и клучни бизнисмени изјавија дека го користат лекот за дијабетес „оземпик“ (Ozempic) за да ослабат. И тој и „вегови“ се инјектираат и ја делат истата активна состојка, семаглутид. Тие дејствуваат така што го потиснуваат апетитот и го забавуваат движењето на храната низ дигестивниот тракт.

Овој лек се продава и во Македонија. Цената е над 5.000 денари и често се случува да го снема во аптеките. Наместо дијабетичари, го земаат лица што сакаат да ослабат. Основната активна состојка на  сите овие лекови е семаглутид.

Depositphotos

Неодамна во изјава за државната агенција МИА, д-р Даниела Настеска, истражувачка во Центарот за дијабетес, метаболизам и ендокринологија на Универзитетот во Оксфорд, Велика Британија, рече дека семаглутидот или „оземпик“ се дава во рамките на другата терапија кај дијабетичари и дејствува на клетките што прават инсулин, со цел да го зголеми правењето на инсулин, а помага и за подобро преживување на тие клетки и за нивно зголемување, што е важно за нивната нормална функција. Сепак, таа е децидна дека лекот не смее да се користи на своја рака затоа што може да доведе до несакани последици.

„На ниво на мозокот, на пример, дејствува во поглед на намалување на апетитот и заштита на извесни нервни клетки. Понатаму, го забавува празнењето на стомакот, што исто така има влијание во поглед на намалувањето на апетитот, а има ефекти и на срцето, на мускулите и на други делови од човечкото тело. Еден од најсериозните и најдобро документирани несакани ефекти е појавата на рак на панкреасот“, појаснува Настеска.

Каде се македонските фармацевтски компании?

И во земјава втората компанија според пазарната капитализација е од фармацевтскиот сектор. Само „Комерцијална банка“ има поголема пазарна капитализација од „Алкалоид“, покажуваат податоците од извештајот на Македонската берза за јули оваа година. Втората по големина фармацевтска компанија во земјава е „Реплек“, која е шеста на листата фирми со најголема капитализација.

„Алкалоид“ АД Скопје во периодот јануари-јуни 2023 година оствари единечна нето-добивка од 814.787.000 денари (13,2 милиони евра), што е зголемување од 19 проценти во однос на истиот период минатата година, соопшти компанијата преку Македонската берза.

Од вкупните консолидирани продажби, 71 проценти се остварени на странските пазари. Најголем пораст кај извозните пазари бележат продажбите остварени во земјите од Источна Европа и во земјите од Западна Европа.

„Повисокиот раст на продажбите во првото полугодие од 2023 година, во однос на планираните, делумно се должи на недостигот од антибиотици од други производители на повеќето извозни пазари. Овие недостатоци „Алкалоид“ успеа да ги покрие преку зголемен обем на производство и продажби на антибиотици од сопственото портфолио“, објаснуваат од компанијата.

„Реплек“, пак, во првата половина од годинава оствари вкупни приходи од продажба во сегментот фармација од 693 милиони денари (11,2 милиони евра), што е зголемување за 168 милиони денари (2,7 милиони евра) односно за 32 отсто во однос на истиот период минатата година, соопшти компанијата преку Македонската берза.

Приходите од продажба на странски пазар учествуваат во вкупните приходи од продажба во сегментот фармација со 82 отсто (во 2022-та: 77 отсто) и се зголемени за 41 отсто.