„Царинска“ паника и на Македонската берза: индексот надолу за 3.83 отсто

Македонскиот берзански индекс МБИ10 денеска го следеше трендот на светките пазари и загуби 3.83 отсто во денешниот трговски ден.  

Меѓу домашните „блу чипови“ најголема загуба имаше акцијата на „Макпетрол“, од 5.83 отсто, „Комерцијална банка“ од 5.59 отсто, „Алкалоид“ од 4.45 отсто, „Стопанска банка-Скопје“ од 3.70 отсто, итн. Со акциите на „ТТК Банка“ имаше незначителен промет, а со „Гранит“ и „Македонијатурист“ немаше трговија денеска. Дневниот промет беше во рамки на тој од 2024 година, односно околу 480 илјади евра, при што, традиционално, најголемиот дел отпаѓа на акциите на „Комерцијална банка“ и „Алкалоид“. 

Инвеститорите во домашните акции не реагираа многу бурно минатата недела кога берзите низ светот „полудеа“ во паниката предизвикана од објавата на царините на  Доналд Трамп во средата вечер. Тогаш за два дена стравот и неизвесноста кај инвеститорите збриша илјадници милијарди долари од вредноста на големите светски корпорации, а S&P500, на пример, падна за речиси 6 проценти само во петокот, 4 април. МБИ10 загуби само 1,1 отсто од вредноста за два дена, завршувајќи го тргувањето во петокот на 10.437 поени. Затоа, пак, денеска големата „распродажба“ што се случи од утрово на азиските берзи, а потоа се пренесе и на европските, очигледно има ефект и врз однесувањето на инвеститорите на Македонската берза. 

„Овој пад на домашната берза е пред сѐ поради психолошкиот ефект кај инвеститорите, од она што се случува на американските и европските берзи. Видовме како реагираа пазарите на царините на Трамп, и стравот дека трговската војна сериозно ќе ја наруши глобалната економија предизивкува инвеститорите моментално да бегаат од корпоративните акции како инструмент за вложување.“, вели Горан Марковски од КБ Инвест. Според него, доколку ситуацијата пополека се стабилизира, односно администрацијата на претседателот Трамп ги ревидира царинските стапки по преговорите со секоја засегната држава, како што впрочем и самиот тој остави простор деновиве, и компаниите не претрпат посериозни штети, може да очекуваме и овој негативен тренд на берзите да биде пократкотраен. 

„Меѓутоа, ако трговската војна ескалира, а тука никој не може отсега да знае што сѐ може да се случи, неминовно и македонските компании ќе бидат директно или индиректно погодени. Ќе се намалуваат нарачки од странство, ќе се намалат профитите, ќе се намали кредитирањето, ќе се зголемат лошите кредитни пласмани... така што речиси сите компании со најликвидни акции на Македонската берза може да бидат засегнати“, заклучува Марковски. 

Инаку, МБИ10 добро ја почна 2025 година, продолжувајќи го трендот од претходната, со раст од речиси 8,5 проценти до 21 јануари, кога беше и врвот, но потоа до 5 февруари имаше надолен тренд, кога индексот загуби 8 проценти и практично ја избриша целата добивка од почетокот на годината. Потоа имаше извесно закрепнување, индексот стигна до 10.792 поени на 14 февруари, за да се движи во границата од 10.300 до 10.500 во наредните две седмици. Сега, откако претседателот Трамп ги соопшти царините, при што Македонија доби стапка од дури 33 проценти, домашниот берзански индекс е паднат за 4,5 проценти до моментот на пишување на овој текст (7 април, 12 часот). Ако гледаме од почетокот на 2025 година, МБИ10 досега загубил околу 1,6 отсто од вредноста. 

Денеска  беше лош ден и за европските берзи, како продолжение на потопот од минатата седмица, при што германскиот DAX падна за 2.15 отсто, британскиот FTSE 100 за 3.8 отсто, а паневропскиот STOXX 600 за 3 отсто. Само во последните пет дена, сите овие три индекси загубија над 10 проценти од вредноста.

На американскиот пазар, берзите отворија пред два часа, и во моментов S&P 500 е во пад од 2.25 отсто, Nasdaq Composite за 2 отсто, а Dow Jones од преку 2.6 отсто.  

Во регионот Адрија, хрватскиот Crobex денеска падна за 4.2 отсто, словенечкиот SBITOP за 4.96, a индексот на Белградската берза, BELEX15 помина најдобро, загуби само 0.98 отсто. 

*Ажурирано со податоци по завршувањето на тргувањето на Македонската берза, регионалните и европските берзи