Цената на нафтата расте како што отчукува часовникот за ултиматумот на Трамп за Ормуз

Нафтата порасна на највисокото затворање од средината на 2022 година, бидејќи на расудувањето на инвеститорите влијаеше дводневниот ултиматум на претседателот Доналд Трамп до Иран за повторно отворање на Ормускиот Теснец и заканата од Техеран за одмазда.

Нафтата од типот Брент се искачи над 113 долари за барел, што е раст петти ден по ред, додека Вест Тексас Интермедијет (ВТИ) беше близу 100 долари. Трамп рече дека Иран мора „целосно да го отвори“ водниот пат во рок од 48 часа, или неговите електрани ќе бидат бомбардирани. Техеран предупреди дека ќе нападне клучна инфраструктура низ Блискиот Исток ако Трамп го исполни тоа.

Глобалниот репер Брент скокна за повеќе од 50 проценти откако започнаа нападите на САД и Израел врз Иран кон крајот на февруари. Конфликтот не покажува знаци на смирување, а клучните пазари на нафтени производи се зголемија уште посилно од суровата нафта. Тоа се заканува да предизвика бран глобална инфлација, носејќи превирања на финансиските пазари, од стоки до акции и обврзници.

„Сега, со овој рок од 48 часа, Трамп се стави во ќош“, рече Рори Џонстон, истражувач на пазарот на нафта и основач на „Комодити Контекст“ (Commodity Context Corp). „Многу е малку веројатно дека Техеран ќе се согласи со условите на Трамп на толку забрзан временски рок под закана од напад. А Иран е очигледно способен и подготвен да одговори на каква било ескалација.“

Извршниот директор на Меѓународната агенција за енергетика, Фатих Бирол, на медиумски настан во Канбера, Австралија, изјави дека ефектот од сегашните нарушувања е еквивалентен на двете големи нафтени кризи во 1970-тите и кризата со природен гас во 2022 година откако Русија ја нападна Украина - „сите заедно“.

„Голдман Сакс Груп“ ја зголеми својата прогноза за Брент за 2026 година на 85 долари за барел од 77 долари, велејќи дека сега се очекува протокот преку Ормуз да биде на пет проценти од нормалните нивоа во текот на шест недели, пред постепено закрепнување. „Од физичка страна, најголемиот шок за снабдување со нафта досега е сè уште претежно локален шок, што доведува до екстремен пад на нафтата во транзит и стеснување во Азија“, рекоа аналитичарите, вклучувајќи го и Даан Струјвен, во белешка од 22 март, во која не се осврнаа на ултиматумот на Трамп.

Израел продолжи да го напаѓа Иран во понеделникот, откако Исламската Република испука ракети и беспилотни летала кон цели низ регионот претходниот ден. Конфликтот влезе во својот 24-ти ден - двојно подолг од кризата меѓу трите нации минатата година, кога Вашингтон ги бомбардираше нуклеарните постројки на Иран.

Сепак, дел од растечкиот предизвик за инвеститорите - покрај заморот и вонредните нивоа на нестабилност - е недостатокот на кохерентни пораки на Трамп за конфликтот. Кратко пред неговиот дводневен ултиматум за Ормуз – најавен во 19:44 часот во саботата, по њујоршко време - претседателот изјави дека размислува за „намалување“ на американските воени напори.

„Следниот вистински потег бара нешто опипливо, а не само реторика за ескалација“, рече Харис Куршид, главен инвестициски директор во „Каробар Капитал ЛП“ во Чикаго. „Веројатно ќе бидат потребни пошироки прашања со превозот или осигурувањето пред цените да почнат да се движат поагресивно“, додаде тој.

По неколку недели војна низ регионот богат со енергија, кој влијаеше на повеќе од десетина држави, речиси целосното затворање на Ормуз - кој го поврзува Персискиот Залив со глобалните пазари - стана клучна жаришна точка. Сепак, иранските власти се повеќе се двоумат дури и да разговараат за повторно отворање на критичната трговска артерија, бидејќи се фокусираат на опстанокот на владата.

Со застојот на морскиот сообраќај низ Ормуз - освен неколку транзити што ги договори Техеран - производителите на сурова нафта од Персискиот Залив обезбедија милиони барели снабдување или се свртеа кон ограничени алтернативни извозни правци.

Министерот за финансии Скот Бесент рече дека нападите врз Иран имаат за цел уништување на утврдувањата долж теснецот. „Трамп ќе ‚преземе какви било чекори што ќе бидат потребни‘ за да ги постигне целите, вклучително и уништување на воздухопловните сили и морнарицата на Иран и одземање на можноста да поседува нуклеарно оружје“, изјави тој за емисијата „Мит д прес“ (Meet the Press) на Ен-би-си (NBC).

Изгледите за рамнотежата на пазарот на нафта, цените и војната сигурно ќе доминираат во дискусиите во Хјустон оваа недела на годишната конференција „ЦЕРА вик“ (CERAWeek) на „СиП Глобал“ (S&P Global), што е главна тема во календарот на индустријата. Сепак, влошувањето на ситуацијата значи дека главниот извршен директор на „Сауди Арамко“ (Saudi Aramco), Амин Насер, повеќе нема да учествува, според лице запознаено со ова прашање.