Брент достигна 90 долари, војната на Блискиот Исток го парализира сообраќајот низ Ормуз

Фјучерсите на нафтата „брент“ достигнаа 90 долари за барел првпат по речиси две години, откако војната на Блискиот Исток предизвика бран нарушувања на енергетските пазари, при што поморскиот сообраќај низ Ормускиот теснец е речиси целосно запрен.

Глобалниот бенчмарк порасна за дури 5,7 отсто, додека американската нафта Вест Тексас надмина 85 долари за барел првпат од април 2024 година. Фјучерсите оваа недела се повисоки за повеќе од една петтина.

„Волстрит журнал“ објави дека Кувајт започнал да го намалува производството на некои нафтени полиња откако останал без простор за складирање на задржаната сурова нафта, што е најнов знак за удар врз снабдувањето во регионот. „Ситигруп“ (Citigroup Inc.) проценува дека пазарот на сурова нафта губи меѓу 7 милиони и 11 милиони барели дневно понуда поради нарушувањата во Ормускиот теснец.

Цените на нафтата нагло пораснаа и покрај тоа што американскиот претседател Доналд Трамп најави „непосредна акција“ за намалување на притисокот врз цените, а Министерството за финансии ги ублажи ограничувањата за Индија да купува руска нафта. Јапонија, исто така, наводно разгледувала користење на стратешките резерви, иако засега не е преземена никаква мерка.

Бидејќи нема знаци за смирување на непријателствата, „Голдман Сакс“ (Goldman Sachs Group Inc.) предупреди на сценарија во кои цената на нафтата може да надмине 100 долари за барел доколку нарушувањата продолжат. Европските фјучерси за дизел се движат кон неделен раст од повеќе од 50 отсто, а централните банки сигнализираа загриженост поради можен повторен пораст на инфлацијата. Министерот за енергија на Катар предупреди дека цената на нафтата може да достигне и 150 долари.

Според Заедничкиот поморски информативен центар, мултинационална советодавна група на морнарици, има „речиси целосен“ прекин на комерцијалниот сообраќај низ Ормускиот теснец. Групата наведува дека прекинот е резултат на безбедносни закани, ограничувања поврзани со осигурувањето, оперативна неизвесност и реални нарушувања на сообраќајот.

Нафтата се движи кон огромен неделен раст

Bloomberg

Пазарите на нафта се силно погодени од конфликтот во кој се вклучени околу десетина земји откако САД и Израел ја започнаа својата воена операција на 28 февруари. Со ескалацијата на непријателствата, поморскиот сообраќај низ клучниот Ормускиот теснец речиси целосно запре, што го ограничува снабдувањето со нафта на глобалните пазари и ги принудува производителите да почнат да го намалуваат производството. Погодени се и рафинерии и танкери.

Министерот за енергија на Катар за „Фајненшл тајмс“ изјави дека цената на суровата нафта би можела да достигне 150 долари за барел во рок од две до три недели доколку танкерите и другите трговски бродови не можат да минуваат низ Ормускиот теснец.

Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи изјавин за „Ен-Би-Си“ дека неговата земја нема намера да преговара и дека е подготвена за копнена инвазија, иако Трамп подоцна за истата телевизија изјави дека не размислува за таков потег. Иран во текот на ноќта истрела бран ракети и дронови насочени кон земји низ Персискиот Залив, додека Израел ги обнови воздушните напади врз Исламската Република.

Можноста конфликтот да се одолговлече го држи пазарот во неизвесност. Минатата година низ Ормускиот теснец секојдневно поминувале околу 20 милиони барели нафта и нафтени деривати, покажуваат податоците на Меѓународната агенција за енергија. Податоците за следење на бродови оваа недела укажуваат дека поморскиот сообраќај низ овој клучен поморски коридор драстично се намалил.

Додека увозниците се борат да обезбедат нафта, Канцеларијата за контрола на странски средства при Министерството за финансии на САД издаде краткорочно изземање со кое ѝ се дозволува на Индија да купува руска сурова нафта. Потегот „се однесува само на трансакции со нафта која веќе е заглавена на море“, изјави министерот за финансии Скот Бесент.

Индиските рафинерии веќе купиле повеќе од 10 милиони барели руска сурова нафта, според лица директно запознаени со договорите. Голем дел од таа нафта можеби бил купен и пред едномесечното изземање објавено доцна во четвртокот во Вашингтон. Индиската „Рилајанс“ (Reliance Industries Ltd.) исто така се обидува да купи руска нафта, изјави добро упатен извор.

„Голдман Сакс“ предупреди дека продолжено нарушување на сообраќајот низ Ормускиот теснец, кој го поврзува Персискиот Залив со глобалните пазари и преку кој вообичаено поминува околу една петтина од светската трговија со нафта, би можело значително да ги зголеми цените. Сепак, основното сценарио на банката засега е постепено обновување на испораките и просечна цена на фјучерсите од 76 долари за барел во вториот квартал.

„Ако уште пет недели протокот на нафта низ Ормускиот теснец остане многу низок, можно е цената на брент да го надмине прагот од 100 долари за барел“, изјави Саманта Дарт, ко-раководителка на глобалното истражување на пазарите на суровини во банката од Волстрит, пред да биде објавено известувањето на ЈМИЦ (мултинационален поморски координативен и информативен центар кој собира и споделува информации за безбедноста на поморскиот сообраќај).

Американскиот министер за внатрешни работи Даг Баргам изјави дека администрацијата разгледува низа можности за справување со наглиот раст на цените на нафтата и бензинот, при што цената на бензинот на пумпите во САД во четвртокот достигна 3,32 долари за галон, највисоко ниво од 2024 година. „Се разгледуваат сите опции“, рече Баргам, додавајќи дека меѓу нив има мерки што би имале непосреден ефект, но и подолгорочни и покомплексни потези.

Меѓу можните одлуки е и ослободување на нафта од државните итни резерви, потенцијално во координација со други земји за да се засили ефектот. Сепак, претставници на администрацијата досега не презеле чекор за користење на стратешката нафтена резерва, залиха на сурова нафта складирана во огромни подземни каверни.

Во Азија се појавуваат сè повеќе знаци на притисок врз водечките економии. Кина им наложи на големите рафинерии да го суспендираат извозот на дизел и бензин, што ја одразува намерата да се даде приоритет на домашните потреби. Истовремено, јапонските рафинерии побараа од владата да ослободи нафта од стратешките резерви.

Како што конфликтот се проширува и го ограничува снабдувањето од Блискиот Исток, Саудиска Арабија ја зголеми цената на својата главна сорта нафта за купувачите во Азија за април, најмногу од август 2022 година. Ријад исто така пренасочува милиони барели кон своите пристаништа на Црвеното Море за да го избегне Ормускиот теснец.

Цените на нафтените деривати нагло пораснаа. Во Европа, фјучерсите за нискосулфурен гасоил оваа недела пораснаа за 50 отсто на европската ИЦЕ берза за фјучерси (ICE Futures Europe), што е најголемо движење досега забележано. 

Како знак за краткорочна затегнатост на пазарот, разликата меѓу двата најблиски фјучерсни договори за брент се прошири на 5,11 долари за барел во состојба на инверзна структура на пазарот, што е сигнал за силна побарувачка. Пред еден месец таа разлика изнесуваше 58 центи.