ЕУ ќе користи заеднички обврзници за заем на Украина од 90 милијарди евра

Лидерите на Европската Унија се согласија да ѝ позајмат на Украина 90 милијарди евра за следните две години, во обид да ја зајакнат позицијата на Киев на преговарачката маса и да ја одржат земјата, која е разурната од војната.

ЕУ ќе го финансира заемот преку заеднички долг собран на пазарите на капитал и поддржан од буџетот на блокот, што е значајна промена во однос на претпочитаниот план за користење на руските средства што се замрзнати на европско тло.

Одлуката е донесена рано утрово, по маратонските разговори на самитот во Брисел. Украина нема да треба да го врати заемот сè додека Москва не му ја компензира на Киев обновата на државата, а во меѓувреме руските средства ќе останат замрзнати во ЕУ.

„Ние го исполнивме тоа што се обврзавме да го сториме за Украина“, изјави францускиот претседател Емануел Макрон по самитот. „Отсуството на оваа одлука ќе беше катастрофа.“

Лидерите на ЕУ беа под силен притисок да се согласат на огромниот заем откако поминаа месеци во разговори и не успеаја да најдат излез од ќор-сокакот околу спорниот план.

Фридрих Мерц Bloomberg

 

САД во голема мера ја прекинаа својата финансиска поддршка, а средствата на Киев ќе се исцрпат до април. Вашингтон, пак, се потпира на Украина да направи отстапки во мировните преговори, оставајќи ги европските претставници исплашени дека целиот континент би можел да биде доведен во опасност.

Во последните неколку месеци повеќето лидери на ЕУ рекоа дека нивната најдобра опција за финансирање на Украина е да ги користат 210-те милијарди евра на руската централна банка што се замрзнати на територијата на ЕУ. Предлогот на САД тие средства да се користат за повоени инвестиции со Русија само дополнително ја зголеми итноста за Европа за решавање на финансиското прашање.

„Според мене, тоа е навистина единствената опција“, им рече германскиот канцелар Фридрих Мерц на новинарите во четвртокот.

Bloomberg

 

Многу лидери на ЕУ тврдеа дека користењето на тие средства ќе ѝ помогне на Украина во преговорите со Русија и наедно ќе ја казни Москва. Идејата беше дека парите ќе ѝ бидат вратени на Русија само ако таа ѝ плати репарации на Украина.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој им се придружи на лидерите на самитот во Брисел, рече дека користењето на средствата од Москва е „најсоодветната“ опција за финансирање и на тој начин „Русија ќе разбере дека ќе мора да плати репарации“ за уништувањето на неговата земја.

Володимир Зеленски Bloomberg

 

Конечниот договор за заем ќе обезбеди Украина на сличен начин да ги врати парите само ако добие репарации од Русија. Дотогаш средствата на Москва ќе останат замрзнати во Европа, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, при што ЕУ ја задржува опцијата да ги користи тие средства за враќање на заемот.

„Мислам дека ова е прагматично, добро решение, кое има ист ефект како решението за кое дискутиравме долго време - но очигледно беше премногу комплицирано“, изјави Мерц по самитот.

Белгија, која држи најголем дел од имобилизираните руски средства, водеше повеќемесечна кампања против идејата да се користат средствата на Москва за поддршка на заемот на Украина. Земјата тврдеше дека може да се соочи со одмазда и правни проблеми ако Москва поднесе тужба и ги побара назад своите средства.

Како што се приближуваше самитот во четвртокот, Русија ги засили напорите за поништување на планот за користење на нејзините средства.

Руската централна банка минатата недела поднесе тужба во Москва барајќи 18,2 билиони рубли (229 милијарди долари) од „Евроклир“ (Euroclear), депозитарот со седиште во Белгија што ги чува повеќето од замрзнатите средства. Во четвртокот таа издаде ново предупредување до ЕУ, велејќи дека може да бара надомест во локалните судови од европските заемодавци доколку блокот продолжи да ги користи средствата.

Белгискиот премиер Барт де Вевер го охрабри исходот.

„Дојдовме до решение зад кое можат да застанат сите“, рече тој по самитот. „Избегнавме хаос, избегнавме поделба.“

Конечниот договор прецизираше и дека секое користење на буџетот на ЕУ за гарантирање заем нема да влијае на финансиските обврски на Чешка, Унгарија и Словачка, кои се скептични во однос на оваа понуда за финансирање на Украина.

Иако резултатот веројатно ќе се соочи со критики, тој ја одразува итноста што ја чувствуваа лидерите на ЕУ да обезбедат нови средства за Украина.

„Имаме едноставен избор - или пари денес или крв утре“, изјави полскиот премиер Доналд Туск пред самитот. „И не зборувам само за Украина - зборувам за Европа.“