Трамп се заканува со царини за земјите кои се противат за Гренланд

Претседателот Доналд Трамп се закани со нови царини за стоки од земјите кои се противат на неговите напори да ја преземе контролата врз Гренланд, засилувајќи ја својата реторика додека Данска беше домаќин на американски пратеници на својата домашна територија по состаноците во Вашингтон оваа недела.

„Можеби ќе воведам царина за земјите ако не се согласат со Гренланд, бидејќи ни е потребен Гренланд за национална безбедност“, рече Трамп на настан во Белата куќа за здравствена заштита, без да даде дополнителни детали.

Трамп се обиде да ја искористи својата сеопфатна агенда за царини за да изврши притисок врз другите нации да направат економски отстапки и да се усогласат со неговите приоритети на надворешната политика, а во петокот сигнализираше дека ќе го вклучи Гренланд во таа иницијатива. Претседателот претходно оваа недела се закани дека ќе воведе царини од 25 проценти за стоки од земји што тргуваат со Иран, но сè уште не го исполнил тоа.

Во исто време, група американски сенатори и претставници се сретнаа со пратениците во данскиот парламент во петокот, а протестите против плановите на Трамп се закажани низ цела Данска во сабота. Републиканката од Алјаска, Лиза Мурковски, ветеранка во арктичките прашања, која се појави како една од најистакнатите конгресни критичарки на амбициите на Трамп за Гренланд, нагласи дека мнозинството Американци се противат на стекнувањето на поларната територија.

„Гренланд треба да се гледа како наш сојузник, а не како средство“, изјави Мурковски пред новинарите во Копенхаген. „И мислам дека тоа го слушате од оваа делегација“.

Патувањето следи по една недела состаноци во Вашингтон на данскиот министер за надворешни работи Ларс Локе Расмусен со членови на Конгресот, по разговорите со потпретседателот Џ.Д. Венс и државниот секретар Марко Рубио. Министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Мотцфелд, исто така учествуваше.

Данска и Гренланд бараат поддршка од Капитол Хил што би можела да помогне во ограничувањето на какви било идни потези на Белата куќа за закана на Гренланд, со оглед на контролата на пратениците врз федералните трошоци. Сенаторот Крис Кунс, демократ што го претставува Делавер, кој ја предводеше делегацијата во Копенхаген, рече дека разговорите во петокот биле „добри и робусни“.

„Разговаравме со јасност за важноста луѓето од Гренланд да ги донесат своите одлуки за својата иднина“, рече Кунс. „Тоа беше конструктивен и надежен дијалог и со нетрпение очекуваме да продолжиме“.

Данска и Гренланд остануваат во ќорсокак со САД околу иднината на најголемиот остров во светот, иако официјалните лица оваа недела се согласија да формираат работна група за управување со дипломатскиот спор. Трамп постојано инсистираше дека САД треба да ја контролираат територијата, амбиција што останува нерешена и е отфрлена одново и одново од Данците и Гренландците.

„НАТО се договара со нас во врска со Гренланд“, им рече Трамп на новинарите во петокот. „Гренланд ни е многу потребен за национална безбедност. Ако го немаме, имаме голема дупка во националната безбедност.“

Данска ги покани сојузниците на НАТО да учествуваат во обуки во Гренланд, а неколку европски земји сега испратија персонал на островот. САД се меѓу поканетите, според дански воен претставник.

Вежбите имаат за цел да се справат со безбедносните загрижености на САД, а не со потенцијална агресија на САД, рече претставникот.

Во сабота се очекува неколку илјади луѓе да излезат на улиците на Копенхаген за да протестираат против амбициите на Трамп. Првично планирани само за главниот град, а собири се закажани и во три големи дански градови и Нуук.

Порано оваа недела, Мурковски и демократката од Њу Хемпшир, Џин Шахин, предложија закон со кој ќе се забрани користењето на средства од американската влада за окупирање или анектирање на територијата на земја-членка на Северноатлантскиот договор без нејзина согласност.

„Работиме во време кога водиме разговори за работи за кои никогаш не сме мислеле дека се можни“, изјави Мурковски за новинарите во среда во Вашингтон по состанокот со министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд.

„Важно е да се испрати пораката дека тука во Конгресот го признаваме и поддржуваме суверенитетот на народот на Гренланд, дека покажуваме почит кон нив како народ“, рече таа.

Трамп би можел да стави вето на законот дури и ако тој биде усвоен од Конгресот. Сепак, Конгресот може да воведе ограничувања за тоа како Трамп може да ги користи федералните средства кога ќе се усвојат годишни пакети за трошоци за американската влада.

На прашањето од новинарите во четвртокот дали законот е симболичен или всушност може да се искористи за да се спречи Трамп да го нападне Гренланд, Шахин рече дека „важно е да се изрази двопартиската поддршка за НАТО и за односите со Данска и Гренланд. И тоа е она што го прави законот“.

Во меѓувреме, европските земји испраќаат воен персонал во Гренланд. Некои веќе пристигнаа, а повеќе требаше да пристигнат во петок. Контингентот на Германија е зголемен на 15, а други кои испраќаат персонал се Франција, Велика Британија, Шведска, Норвешка, Финска и Холандија. Тие се подготвуваат за воена вежба која треба да стане постојана, соопшти Данска.

Одлуката за испраќање засилувања на арктичката територија уште оваа недела ја нагласува итноста со која европските земји се стремат да одговорат на заканите на САД за Гренланд, при што Трамп постојано изјавува дека на САД им е потребна земјата за национална безбедност. Полуавтономната територија е опфатена со клаузулата за колективна одбрана од член 5 на НАТО, бидејќи е дел од Кралството Данска.

Затоа „во принцип е опфатена и со клаузулата за меѓусебна солидарност во член 42.7 од Договорот за Европската Унија“, изјави портпаролката на Европската комисија, Анита Хипер, во четвртокот.

Постои силна поддршка за трансатлантската алијанса во рамките на естаблишмент крилото на Републиканската партија, особено во американскиот Сенат. Сепак, повеќето републикански пратеници не се спремни директно да го оспорат Трамп.

Поранешниот лидер на републиканците во Сенатот, Мич Меконел, го предупреди Трамп во говорот на Сенатот во среда против „запалувањето на тешко стекнатата доверба на лојалните сојузници“ со преземање акции за одземање на Гренланд од сојузникот на НАТО, Данска.

„Ова е повеќе од Гренланд. Станува збор за повеќе од односот на Америка со нејзините многу способни нордиски сојузници. Станува збор за тоа дали Соединетите Држави имаат намера да се соочат со констелација на стратешки противници со способни пријатели... или да извршат невиден чин на стратешко самоповредување и да продолжат сами“, рече Меконел.

Двопартиската, дводомна конгресна делегација ги вклучуваше и републиканскиот сенатор од Северна Каролина, Том Тилис, и демократскиот сенатор од Илиноис, Дик Дарбин. Присутни беа и претставниците Грегори Микс, демократ од Њујорк, Мадлен Дин, демократ од Пенсилванија, Сара Џејкобс, демократ од Калифорнија и Сара Мекбрајд, демократ од Делавер.

Расмусен, данскиот министер за надворешни работи, во среда беше домаќин на вечера за речиси 40 членови на Претставничкиот дом.

Пратениците со кои разговараше „препознаваат дека кралството Данска и САД се блиски сојузници, дека имаме непрекинати односи 225 години“, рече Расмусен. „САД немаат сојузник со подолг непрекинат однос и треба да градиме врз тоа“.

— Со помош од Мајк Дорнинг, Џејми Тарабеј, Хорхе Валеро, Кејт Саливан, Кетрин Луси, Џордан Фабијан и Џастин Синк