Како да инвестирате во „Спејс екс“ пред очекуваната котација на берза?

Соѕвездието Моноцерос (Monoceros), слабо видливо наспроти Млечниот пат, со векови го окупирало небото како „еднорог“. Уште еден вселенски еднорог? „Спејс екс“ (Space Exploration Technologies Corp) на Илон Маск.

Некогашната споредна работа на милијардерот-претприемач, за помалку од две децении, еволуираше од нова идеја - ракети за повеќекратна употреба - во еден од најценетите стартапи во светот. Компанијата, со предложенo вреднување од 1,5 билиони долари кога ќе почне да котира на берзата во 2026 година, лансира сателити, управува со интернет услугата „Старлинк“ (Starlink) и се смета за клучен подизведувач на НАСА, превезувајќи астронаути до и од Меѓународната вселенска станица.

Сепак, инвестирањето во „Спејс екс“ пред нејзината инцијална јавна понуда (IPO) е сè друго освен едноставно. Компанијата со седиште во Хоторн, Калифорнија, моментално е во приватна сопственост, што значи дека нејзините акции не се тргуваат на берза, за разлика од јавната компанија на Маск, „Тесла“. За оние кои се желни да добијат дел од „Спејс екс“ пред да се натрупаат малопродажните маси, методиката е слична на поминување покрај кадифеното јаже на ексклузивен клуб.

Најсигурниот начин да добиете акции – освен ако сами не го прашате Маск или пак се вработите во „Спејс екс“, каде што би можеле да заработите акции како ракетен научник - е да пронајдете временска машина и акционер кој е заинтересиран и е спремен да продаде, како што е ризичен капиталист или поранешен вработен. Дури и ако успеете, оваа мисија за малопродажна инвестиција е нешто најнапредно што може да се случи. Алтернативно, секогаш можете да се задоволите со странична врата. Размислете што следи по еден скромен водич за најрешителните инвеститори во галаксијата.

Bloomberg

• Најпрво, дали навистина имате пари за ова патување? Бидејќи единствениот легален начин да стекнете акции во ваков тип компанија е да станете она што е познато како акредитиран инвеститор. Американските регулатори го дефинираат тоа како инвеститор кој имал две последователни години заработен приход над 200.000 долари (или 300.000 долари за брачна двојка) или има нето вредност од милион долари (без вредноста на вашиот примарен дом).5 Не сте едно од 24-те милиони американски домаќинства што го исполнуваат овој праг? Сè уште постојат неколку начини да се стекнете со изложеност на „Спејс екс“ - само прескокнете на „што да се прави ако сте никој и ништо“.

• Договорот за лично купување од поединец кој поседува обични или преференцијални акции е најдиректниот пат за влегување. Како да се најде такво лице? Секогаш постои Линкдин, но приватен менаџер за богатство (замислете УБС или „Морган Стенли“, а не „Бетермент“) ќе има специјалисти кои можат да пронајдат и проверат поединци или групи кои сакаат да продаваат акции. За жал, дури и ако најдете спремен продавач, „Спејс екс“ може да ве одбие. Компанијата не сака да додава инвеститори кои не се проверени. Исто така, е мачно да се ажурира регистарот на акции ако поединци се обидуваат да тргуваат со него како со јавна акција, па затоа во последниве години „Спејс екс“ додаде одредби со кои се ограничува кому инвеститорите можат да продаваат. Ова ги прави акциите што немаат ограничувања поретки, а бидејќи не подлежат на такси како акциите што ги држи менаџер од трета страна, тие често се продаваат со премија во однос на цената во времето на тендерот.

• Она што „Спејс екс“ има поголеми тешкотии да го контролира се акциите што ги чуваат институции или поединци во инструменти за посебна намена, или СПВ (SPV). Во вакви аранжмани, инвестициска фирма поседува и управува со здружен фонд, кој може да содржи илјадници акции во една компанија како што е „Спејс екс“. Луѓето можат да тргуваат со својот дел без „Спејс екс“ да знае, а бидејќи луѓето обично поседуваат помали делови, тие се побројни (и оттука поликвидни) од акциите што ги поседува поединецот. Повторно, секој менаџер за богатство со самопочит ќе има контакти со пристап до овој тип акции, но обично ќе треба да инвестирате најмалку 100.000 долари за да учествувате. Исто така, ќе треба да му платите на вашиот менаџер за напорот.

• Немате или не сакате да имате (и да плаќате за) менаџер за богатство? Следната опција е да креирате сметка на регистрирана платформа за брокер-дилер како што се „Хајв“ (Hiive) или „Рејнмејкер Секјуритис“ (Rainmaker Securities), пазари специјализирани за тргување со нејавни хартии од вредност. Овие фирми ги проверуваат продавачите (кои можат да вклучуваат и лица со заложни акции) на нивните платформи. Можете да се најавите, да пребарувате и да споредувате цени и количини што се нудат. Поседувањето пазар помага да се создаде транспарентност во цените, потенцијално давајќи ви подобра вредност - иако, повторно, ќе треба да имате најмалку шестцифрена сума за трошење и да бидете подготвени да платите надомест за услугата. И запомнете дека платформите можеби дури и немаат акции за продажба.

Што да правите ако сте „никој и ништо“?

• Ако сè уште го следите „Спејс екс“ од далеку, ќе треба да се одлучите за помалку амбициозен пристап. Една опција е диверзифициран фонд кој вклучува удели во компанијата како дел од нејзиното портфолио. Од повеќе од 3.000 акционерски взаемни фондови што ги следи Дејвид Кон од „Блумберг Интелиџенс“, околу дваесетина имаат изложеност на компанијата за ракети. Повеќето од овие фондови се управувани од „Барон капитал“ (Baron Capital) и „Фиделити Инвестментс“ (Fidelity Investments), а еден го води Нојбергер Берман. Меѓу главните е фондот „Барон Партнерс“ (Baron Partners) на Рон Барон од 9,7 милијарди долари, кој алоцира повеќе од 25 проценти од своето портфолио на „Спејс екс“, според информативниот лист од декември 2025 година и податоците на „Блумберг“. Фондот „Барон фокусд гроут“ (Baron Focused Growth) од 3,4 милијарди долари, исто така, го наведува „Спејс екс“ како свое најголемо изложување, врз основа на неговиот информативен лист. „Фиделити“ има неколку фондови со изложеност; меѓу нив е и „Фиделити Гроут Компани“, иако во моментов е затворен за нови инвеститори.

• Интервалните фондови исто така нудат изложеност, иако тие доаѓаат со компромиси. Во Фондот за приватни акции (Private Shares Fund) од 1,1 милијарда долари, кој инвестира исклучиво во приватни компании, „Спејс екс“ учествува со речиси 14 проценти од средствата од декември 2025 година, што го прави најголемото вложување на фондот. Фондот наплаќа надомест за управување од 1,9 проценти и, како и другите интервални фондови, ја ограничува можноста на инвеститорите да откупуваат акции. Фондот „АРК венчр“ (ARK Venture) на Кети Вуд, кој управува со околу 500 милиони долари, исто така го смета „Спејс екс“ за свој најголем удел од декември 2025 година. Фондот, кој инвестира и во јавни и во приватни фирми, има повисок надомест за управување од 2,75 проценти и има слични ограничувања на ликвидноста. Тимот на Вуд продолжува да биде меѓу најоптимистичните верници на Маск, а минатата година се залагаше за проценка на „Спејс екс“ да достигне дури 3,1 билиони долари до 2030 година.

• Друга опција е да се инвестира во фондови што се тргуваат на берза, од кои некои добија изложеност на „Спејс екс“. ЕР шерс паблик кросовер ЕТФ (ERShares Private-Public Crossover ETF - XOVR) стана популарна замена откако инвеститорите дознаа дека поседува дел од „Спејс екс“ преку СПВ. Средствата на XOVR скокнаа на 1,6 милијарди долари, во споредба со околу 200 милиони долари на почетокот на 2025 година. XOVR повеќе не е сам. Во декември 2025 година, „Барон“ го лансираше „Барон фрст принсипал ЕТФ“ (Baron First Principles ETF - RONB), кој поседува околу 16 проценти во „Спејс екс“. АРК, „Инвеско“ (Invesco) и „Ај шерс“ (iShares) исто така нудат ЕТФ-ови со вселенска тематика што им овозможуваат на инвеститорите да додадат малку од небото во своите портфолија.

• Неконвенционален начин да се искористи „Спејс екс“ е да се купат акции на јавно тргувани компании кои се добавувачи за неговите ракети и сателити. Средно-капитализирани како што се производителот на турбо пумпи „Греам Корп“ (Graham Corp) и производителот на ногарки за слетување на ракети „Хантинг Плс“ (Hunting Plc) се меѓу компаниите во синџирот на снабдување на „Спејс екс“ кои се подготвени да се потпрат на неговиот раст. Поконцентриран пристап кон инвестирање во „Спејс екс“ е да се стекнат акции од високоликвидни и јавно тргувани компании кои самите имаат сопственички удели. „Банка на Америка“ (Bank of America Corp) и матичната компанија на „Гугл“, „Алфабет“ (Аlphabet Inc) инвестирале во претходни рунди на финансирање на „Спејс екс“. Сепак, овие акции се мал дел од нивните портфолија и веројатно нема да бидат главен катализатор за зголемување на вредноста на нивните акции.

• Со малку други опции, најстраствените обожаватели на Маск секогаш можат да се потпрат на „Тесла“, неговата единствена јавно тргувана компанија. Во 2024 година, Маск рече на X дека ќе им „даде приоритет“ на долгогодишните акционери кога неговите други компании ќе станат јавни, додавајќи дека „лојалноста заслужува лојалност“ - ветување кое, да речеме, останува неизвесно.

• Ако сè друго не успее, купете некои производи од „Спејс екс“. Маиците се продаваат за 35 долари.