„Палантир“ - мистериозниот технолошки гигант што ги поврзува државата, војската и вештачката интелигенција

За едни тоа е технолошки гигант, за други речиси непознато име, а за трети мистериозна и контроверзна компанија. Но едно е речиси неспорно - американската компанија „Палантир“ е меѓу најмоќните технолошки компании денес. Оваа софтверска фирма постои повеќе од две децении и е позната по своите софистицирани аналитички алатки.

Во пошироката јавност не е толку позната како „Енвидија“, „Мета“, „Гугл“ и други технолошки компании, а поради блиските врски со владини институции, разузнавачки служби и војската, „Палантир“ често привлекува критики, односно им припаѓа на групата компании што „или се сакаат или се мразат“. Но, сето тоа ѝ овозможи значаен успех годинава па постигне добри деловни резултати. 

Што прави „Палантир“? Едноставно кажано, компанијата развива софтвер за анализа на големи податоци. Софтверот е базиран на вештачка интелигенција и се користи за собирање и анализа на податоци во различни сектори - од одбрана, преку разузнавачки служби, до анализа и оптимизација во комерцијалниот сектор.

Од почетокот до денес

Компанијата е создадена во 2003 година бидејќи нејзините основачи, според официјалната веб-страница, виделе потреба за поинаков вид технологија и знаеле дека ќе биде потребна поинаква компанија за да ја изгради. „Со добри податоци и вистинска технологија, луѓето и институциите денес сè уште можат да решат тешки проблеми и да го променат светот на подобро“, се наведува на официјалната веб-страница на компанијата.

Bloomberg Mercury

 

Седиштето и е во Денвер, Колорадо, а основана е од контроверзниот американски милијардер и поранешен извршен директор на „Пејпал“ (PayPal), Питер Тил, сегашниот извршен директор Алекс Карп, Стивен Коен и Џо Лонсдејл.

Почетоците на „Палантир“ беа необични. Развивајќи софтвер што овозможува откривање шеми во огромни бази на податоци, компанијата многу брзо влезе во соработка со ЦИА, а потоа зделките со слични агенции станаа основа на нејзиното работење. Факт е дека ЦИА ја препозна вредноста на нејзината технологија, ѝ даде кредибилитет и овозможи соработка со ФБИ, НСА, Министерството за одбрана и други клучни агенции.

Компанијата доживеа пресвртница во 2010-тите, кога влезе на комерцијалниот пазар. Потоа ги поделија производите на: Готам, кој е наменет за владини институции, и Фаундри, кој го користат корпорациите за анализа и интеграција на податоци. Денес тие имаат уште два главни производа покрај нив: Аполо, за управување со распоредување софтвер, и Платформата за вештачка интелигенција (АИП), која го олеснува користењето на вештачка интелигенција на други платформи. Во септември 2020 година „Палантир“ излезе на берзата во Њујорк.

Она што е сигурно е дека „Палантир“ никогаш не работела како типична технолошка компанија од Силициумската Долина, а нејзиното работење, иновативните производи и екстремно затворениот начин на работа ја направија една од најинтригантните компании на американскиот пазар. Според поднесеното барање до Комисијата за хартии од вредност на САД (SEC), „Палантир“ има само 125 клиенти низ целиот свет, вклучувајќи ги американската војска, НСА, Министерството за здравство и имиграција и царинска контрола (ICE).

Важно е тоа што „Палантир“ одбива да им ги продава своите производи на влади и компании чии вредности не се совпаѓаат со нејзините, на пример, понудите од Саудиска Арабија и од Кина беа одбиени.

Што ја прави контроверзна?

Две децении, компанијата ја водеше често контроверзниот Карп, кој стана познат по своите остри јавни изјави. Неодамна тој се изјасни против културата воук (woke), нарекувајќи ја „Палантир“ „првата антивоук-компанија“. „Блумберг“ го споредува со Илон Маск и го карактеризира како уште еден лидер на „технолошки компании со висока вредност со култни следбеници и огромни резерви на политичка моќ“.

Алекс Карп | Bloomberg Mercury

 

Сепак, како контроверзен не е познат само раководителот на компанијата. Таа придавка генерално се додава пред целата компанија, а за тоа има многу причини - од политички врски, донации за американскиот претседател Доналд Трамп до ризик од надзор и злоупотреба на податоци.

„Заокружете ги сите средства во САД што сега се посветени на вештачката интелигенција. Потоа заокружете ги сите средства посветени на американската војска, а потоа средствата посветени на помагање на режимот на Трамп да собира и составува лични податоци за милиони Американци. Конечно, заокружете ги деловите од Силициумската Долина посветени на преориентирање на САД од демократија во диктатура водена од технолози. Каде се спојува сето тоа? „Палантир технолоџис“, напиша неодамна „Гардијан“.

Компанијата се најде во центарот на вниманието во текот на годинава откако американскиот претседател потпиша извршна наредба со која се бара од сите федерални владини агенции и оддели да споделуваат податоци за Американците. „Палантир“ игра важна улога во сè. И додека тоа треба да ја зголеми ефикасноста, критичарите веруваат дека всушност создава бази на податоци со детални профили на граѓаните, отворајќи ја вратата за потенцијален политички надзор и компромитирање на приватноста.

Производот на „Палантир“ веќе е имплементиран во најмалку четири федерални агенции и треба да овозможи брзо поврзување и преглед на податоци од различни извори. Многумина веруваат дека најголемата опасност во базата на податоци на „Палантир“ е фактот дека зад сето тоа лежат богатството и моќта на оние што поврзани со компанијата и нивниот очигледен презир кон демократските институции.

Bloomberg 

 

Но врските на компанијата со државата и нејзините врски со Трамп не се ништо ново. Таа е присутна во одбранбениот сектор со години и одигра значајна улога за време на пандемијата, кога платформите на „Палантир“ беа користени како основа за собирање и анализа на податоци за тестирање, хоспитализации, медицински материјали и вакцинации. Откако Трамп ја презеде функцијата, администрацијата го прошири опсегот на владини договори на „Палантир“.

Исто така, контроверзни се и наводните врски на „Палантир“ со Израел, имено нејзината соработка со израелската војска (ИДФ) и разузнавачките агенции за развој на алатки за надзор и контрола на палестинското население.

Раст на крилјата на владините договори и ВИ

И покрај сето тоа, „Палантир“ нема за што да се жали. Во текот на својата историја таа се претвори од финансиски губитник во профитабилна компанија со растечки приходи. Сепак, поддржувачите и критичарите на компанијата имаат различни мислења за тоа што ја прави толку успешна. Додека критичарите тврдат дека „Палантир“ најмногу има корист од политичките врски, поддржувачите ја гледаат компанијата како клучен играч во иднината на вештачката интелигенција.

Оттаму во текот на неделава објавија дека ја зголемиле својата прогноза за приходите за 2025 година на околу 4,4 милијарди долари од претходната процена во август од 4,15 милијарди долари. Според „Блумберг“, овие бројки ја надминаа прогнозата на Волстрит од 4,17 милијарди долари.

Компанијата исто така соопшти дека приходите во третиот квартал се зголемиле за 63 проценти во однос на истиот период минатата година, на 1,18 милијарда долари, додека нето-добивката се зголемила на 476 милиони долари. По објавувањето на резултатите, Карп рече дека тие се „веројатно најдобрите резултати што некогаш ги постигнала која било софтверска компанија“, додавајќи дека ова не е претерување. Аналитичарите на „Дојче банк“ исто така рекоа дека резултатите на компанијата се меѓу најимпресивните што ги виделе во софтверската индустрија, но дека процената на „Палантир“ „сè уште е многу тешко да се разбере“.

Сепак, интересно е што само еден ден по објавувањето на добрите резултати, акциите на „Палантир“ паднаа за 7,2 проценти.

Сепак, „Палантир“ забележа добри резултати и во вториот квартал од 2025 година, кога за првпат ја надмина границата од 1 милијарда долари во кварталните приходи. Во тоа време нејзините деловни резултати во Соединетите Американски Држави беа особено добри.

Оваа година „Палантир“ забележа поголем раст во комерцијалниот дел од своето работење, што потврдува дека не е присутен само во владини институции туку дека неговите алатки се користат и во корпорации како „ЏП Морган“ и дека има стратешки партнерства со компании како „Мајкрософт“.

 

Она што е сигурно е дека владините договори, заедно со понатамошниот развој на вештачката интелигенција, се главните двигатели на успехот на „Палантир“ оваа година, а многумина веруваат дека деловниот модел на „Палантир“ е исто така усогласен со приоритетите на администрацијата на Трамп.

Патем, аналитичарите на „Блумберг Адрија“ неодамна пишуваа за тоа како да се процени вредноста на една компанија, а еден од најчесто користените индикатори за оваа намена се мултипликатори како што е коефициентот P/E.

 

 

Тие исто така дефинираа дека иако на прв поглед акциите на „Мајкрософт“ се тргуваат по повеќе од двојно повисока цена од акциите на „Палантир“, што може да наведе некого да помисли дека се поскапи, кога ќе се погледне односот PE/E, сликата целосно се менува. Затоа, „Палантир“ е всушност повеќе од тринаесет пати поскап од „Мајкрософт“ во однос на заработката што ја генерира.