Македонскиот стартап екосистем на 78. место во светот, како се рангирани земјите од регионот?

Македонија се најде на 78. место на листата од 100 земји во светот рангирани во извештајот Глобалниот стартап-екосистем индекс за 2025 година, што е пад за едно место во однос на претходната година. Од земјите од регионот Адрија, подобри од нас се Хрватска (на 50. место), Србија (на 56. место) и Словенија (на 57. место), а полошо е рангирана само Босна и Херцеговина (на 91. место), иако таа единствената земја што има подобар пласман, а сите останати бележат пад во однос на минатогодишната листа. На првите три места, како и во претходната година, се најдоа Соединетите Американски Држави, Велика Британија и Израел.

Извештајот што секоја година го подготвува истражувачкиот центар „Стартапблинк“ (StartupBlink) врз база на повеќе параметри има цел да им помогне на носителите на политики во јавниот сектор во носењето подобри одлуки за развој на стартап-екосистемите, како и да им помогне на менаџерите при одлуките за лоцирање на нивните стартапи.

Во извештајот се рангираат и стартап-екосистемите во илјада града во светот. Скопје е единствениот град од земјава што е рангиран, а се најде на 552-то место, што е пад од дури 15 места во однос на 2024 година. Од регионот Адрија најдобар пласман има Белград којшто се најде на 197-то место.

Македонија паѓа четири години по ред

Во извештајот се нагласува дека Македонија паѓа четврта година по ред во глобалното рангирање. Сепак, земјата го задржа своето 40-то место во Европа и 19-то место во Источна Европа, и покрај ниската стапка на раст на екосистемот од помалку од два процента.

„Главниот предизвик на земјата е одливот на мозоци. Триесетгодишните напори на Македонија да се приклучи на ЕУ доведоа до намалување на мотивацијата, бидејќи претприемачките духови имаат тенденција да емигрираат во попријатни екосистеми. Многу од најталентираните Македонци ја напуштаат земјата во потрага по подобри можности на друго место“, се наведува во извшетајот.

Сепак, се додава дека во ИКТ секторот постои можност работниците да останат во земјата и да добиваат конкурентни плати и бенефиции благодарение на нискобуџетната средина и поради тоа што земјата има едно од најниските даночни оптоварувања на корпорации во светот.

„За да се избегне одлив на мозоци, владата треба да додели повеќе ресурси за локалниот технолошки екосистем и да се осигури дека тие ресурси се достапни на транспарентен начин“, се препорачува во извештајот.

Белград - центар на стартап сцената во Србија

Од „Стартапблинк“ посочуваат дека со пад од три места, Србија се лизна на 56-то место на глобално ниво, продолжувајќи го својот тренд на опаѓање втора година по ред како резултат на негативна стапка на раст на екосистемот од минус 1,5 проценти. 

„На Балканот, Србија се враќа меѓу првите пет на сметка на Словенија (која сега е на 6-то место), со уште полоша негативна стапка на раст. Србија има три градови меѓу првите 1.000 на глобално ниво, сите тие во опаѓање“, се наведува во извештајот. 

Во него се додава дека српската стартап сцена е централизирана во Белград, кој има вкупен резултат речиси шест пати поголем од Нови Сад. Сепак, Белград падна за 16 места на 197-то место со негативна стапка на раст од повеќе од еден процент.

„Градот, исто така, падна на 69-то место во Европа и 17-то место во Источна Европа“, пишува во извештајот, во кој меѓудругото се укажува дека Белград се истакнува во игрите и подиндустрија на социјалните и слободните активности, каде што е рангиран на 72-ро место во светот.

Хрватска падна за две места

Хрватска падна за две места и се рангираше на 50-то место во светот, што е трета година по ред на опаѓање поради негативна стапка на раст на екосистемот од минус 2,3 проценти.

„Негативниот раст се одрази и во регионалното рангирање бидејќи Хрватска падна на 30-то место во Европа и на 4-то место на Балканот“, пишува во извештајот.

Хрватска има пет градови во топ 1000 во светот, од кои повеќето доживуваат пад. Загреб е рангиран на 225-то место во светот и е централниот екосистем на Хрватска, со вкупен резултат 5,5 пати повисок од Риека (второрангираниот град на национално ниво). Загреб е единствениот хрватски град кој забележа искачување по четири последователни години пад, што го означува неговото прво позитивно движење од 2020 година. Во Источна Европа, Загреб загуби едно место и се наоѓа на 19-то место, под влијание на стапката на раст на Белград од над 30 проценти.

Инаку, Загреб и Риека се рангираат меѓу првите 100 во светот во дигитални медиуми и веб развој, соодветно.

„Во веб-развојот, Хрватска е рангирана на 2-ро место во Источна Европа и на 14-то место во светот“, се наведува во извештајот.

Словенија бележи највисока негативна стапка на раст

Стартап екосистемот во Словенија паѓа петта година по ред и излезе од глобалните топ 50, рангирајќи се на 57-мо место. Таа бележи највисока негативна стапка на раст на екосистемот од минус 20,2 проценти. Земјата падна за две места и регионално, рангирајќи се на 34-то место во Европа и 15-то место во Источна Европа.

Словенија има два града рангирани во глобалните топ 1.000, двата во опаѓање на глобално ниво со негативни стапки на раст.

„Љубљана го продолжува својот петгодишен тренд на опаѓање, паѓајќи на 267-то место. Ова е голем пад со оглед на тоа што градот беше меѓу 200-те најдобри во светот во 2020 година. Љубљана е меѓу 10-те најдобри градови во Источна Европа за подиндустријата за блокчејн“, пишува во извештајот.

БиХ единствената земја од регионот во зелено

Босна и Херцеговина се искачи за пет места, на 91-то место, продолжувајќи го своето закрепнување втора година по ред.  Босна и Херцеговина останува стабилна на 44-то место во Европа и 23-то во Источна Европа. Бања Лука дебитира во глобалните топ 1.000, станувајќи втор град од Босна и Херцеговина на листата по Сараево.

„Сараево останува водечкиот стартап екосистем во земјата, рангиран на 769-то место во светот со вкупен резултат 1,7 пати повисок од оној на Бања Лука. Има здрава стапка на раст на екосистемот од над 25 проценти. Во Источна Европа, Сараево се искачи за две места, на 52-ро место, неговата најдобра позиција од 2021 година“, пишува во извештајот.