Европската економија почнува да боледува од војната на Трамп со Иран

Економската цена од војната со Иран почнува да се чувствува во Европа, каде што послабиот раст и побрзата инфлација се закануваат да го продлабочат индустрискиот, фискалниот и политичкиот притисок низ регионот.

Воената операција на Доналд Трамп, чиј исход останува еднакво нејасен како и кога пред еден месец беа извршени првите напади, ги принудува земјите да ги намалат очекувањата за економски раст, додека се подготвуваат за раст на цените поттикнат од енергентите.

За континентот што дури неодамна почна да се ослободува од последиците од војната во Украина, исходот изгледа како делумно враќање кон политиките што беа користени за справување со таа криза, при што на домаќинствата им се нуди помош, а централните банки се насочуваат кон зголемување на каматните стапки.

За компаниите, последиците веќе создаваат притисок врз секторите што трошат многу ресурси, вклучувајќи ги и германските производители на хемикалии, а постои сè поголем ризик ефектите да се прошират пошироко како што личните приходи се намалуваат.

Сето тоа ќе биде на агендата на министрите за финансии на Европската Унија, кои се состануваат в петок. Тие ќе добијат брифинг од директорот на Меѓународната агенција за енергија, Фатих Бирол, во набрзина организиран видеоразговор за да се процени влијанието од војната и како подобро да се координира помошта.

ОЕЦД ги намали прогнозите за економски раст на Европа

Бруто-домашен производ во 2026 година (годишна промена)

Извор: Organization for Economic Cooperation and Development

„Први и најсилно се погодени секторите што трошат многу енергија“, изјави Кристијан Келер, раководител за економски истражувања во „Берклис“ (Barclays). „Но колку подолго трае кризата, толку повеќе ќе се прелева во секој сектор и во секоја влезна цена.“

Додека цените на нафтата и гасот растат, а показателите за деловната доверба нагло паѓаат, Германија и Италија се меѓу земјите што размислуваат за намалување на своите официјални прогнози за економски раст, по лошата процена што минатата недела ја изнесе Европската централна банка.

Тековниот шок „веројатно е над она што во моментов можеме да го замислиме“, изјави Кристин Лагард во поткаст на „Економист“ објавен во четвртокот. Тоа „доведува до некаков одложен увид колку е сериозна актуелната криза“.

Германската хемиска индустрија, која беше силно погодена од претходниот скок на цените на енергијата во 2022 година, предупреди на кратење на производството, додека Ормускиот Теснец и понатаму е практично затворен.

Производството во најголемата фабрика за амонијак во земјата, „СКВ Пиестериц“ (SKW Piesteritz GmbH), е намалено на техничкиот минимум од 85 отсто, додека „Евоник индустрис“ (Evonik Industries), производител на специјализирани хемикалии, сè уште ја проценува штетата со која може да се соочи.

„Сè уште е прерано точно да се квантифицираат последиците“, изјави извршниот директор Кристијан Кулман. Но „‘Евоник’ нема да може да ги избегне индиректните последици од непријателствата“.

Повеќе од 100 брода дневно вообичаено минуваат низ Ормускиот Теснец

Дневни преминувања на комерцијални бродови низ Ормускиот Теснец, 1 јануари – 24 март

Извор: Bloomberg

Контејнерскиот превозник „Хапаг-Лојд“ (Hapag-Lloyd AG) се соочува со дополнителни неделни трошоци од 40 до 50 милиони долари за ставки како гориво, осигурување и складирање. Компанијата се обидува некои од нив да ги надомести преку „контингентни и итни надоместоци“, изјави извршниот директор Ролф Хабен Јансен.

Таквите трошоци се закануваат да се прелеат низ целиот синџир на снабдување, што би го поскапело животот за сите. Потрошувачите веќе го чувствуваат тоа: уделот на домаќинствата што очекуваат побрз раст на цените во следната година се зголемил „многу силно“, соопшти францускиот завод за статистика.

„Некст“ (Next Plc), британската модна компанија, предупреди дека може да ги зголеми цените меѓу 1,5 и 2 отсто ако војната трае подолго од три месеци. Шведската „Хенес и Мауриц“ (Hennes & Mauritz AB) соопшти дека продолжен конфликт може да предизвика прелевање на ценовниот притисок од енергијата, што би ја ограничило потрошувачката.

Пресвртот во изгледите за регионот, кој до неодамна очекуваше економско закрепнување и умерена инфлација по минатогодишните трговски потреси, може да има сериозни последици.

За еврозоната, едно од клучните прашања е дали конфликтот ќе биде поттик или пречка за реформите што треба да му овозможат на блокот да дејствува самостојно во свет со ослабена поддршка од САД и поостра конкуренција од Кина. Финансирањето на мерките за економска поддршка е исто така проблем за многу земји, при што само Германија располага со значителен фискален простор.

Што вели „Блумберг економикс“...

„Фискалната политика останува главната алатка за заштита на гласачите од инфлацијата. Иако економските истражувања фаворизираат целна поддршка за да се ограничат стимулите за поголема потрошувачка на енергија, трансферите кон пошироки слоеви од населението што не се цел, сепак, може да бидат политички привлечни за владите на власт. Сепак, не сите европски влади имаат фискален простор за таква опција.“

- Антонио Барозо, геоекономски аналитичар

Во меѓувреме, Велика Британија мора да се потпре на веќе оптоварените јавни финансии за да го ублажи растот на трошоците за живот, што ги засилува популистичките движења на двата краја од политичкиот спектар. Како и Европската централна банка, трговците сметаат дека и Банката на Англија ќе мора да ги зголеми трошоците за задолжување.

„Владата ќе мора да чекори многу внимателно во тоа што ќе го направи за да ја прошири заштитната мрежа овој пат“, изјави  за телевизијата „Блумберг“ Енди Халдејн, претседател на Британската стопанска комора и поранешен креатор на монетарната политика во Банката на Англија.

„Просторот за маневрирање е многу мал, а Велика Британија очигледно е под лупа на пазарите кога станува збор за јавниот долг“, рече тој. „Ризикот од погрешен чекор бара одредено ниво на претпазливост и разумност во тоа како ќе се прошири таа мрежа, колку и да растат политичките притисоци. Сега не е време за храброст.“

Појасна слика колку ќе бидат смели носителите на политики од групата Г7 најверојатно ќе се добие в понеделник, кога министрите за енергетика и финансии ќе одржат средба. Францускиот министер за индустрија Ролан Лескур ја сумираше тежината на предизвикот што го носи војната.

„Се наоѓаме на пресек на економските прашања, енергетските прашања, инфлацијата и централните банки“, изјави тој во четвртокот.