За две години пензиите во Македонија ќе чинат над две милијарди евра

Септемвриските пензии ќе пораснат за 1.000 денари, линеарно за сите пензионери, а тие ќе добијат дополнително зголемување во ист износ и следната година напролет односно во март 2026 година. Владата на вчерашната седница го усвоила предлог-законот за изменување на Законот за пензиско и инвалидско осигурување, со што, по усвојувањето од страна на пратениците, ќе се даде законска основа за зголемувањето.

„Донесовме одлука за ново зголемување на пензиите: 1.000 денари во септември 2025 (исплата на 1 октомври);  1.000 денари во март 2026 (исплата на 1 април). Ова значи дека пензиите ќе пораснат за нови 2.000 денари, како продолжение на досегашното зголемување од 5.000 денари во првата година од мандатот на оваа Влада. Вкупно 7.000 денари повеќе“, напиша премиерот Христијан Мицкоски вчера попладнето на социјалните мрежи. 

Интервенцијата за зголемувањето на пензиите треба да биде законска затоа што, според актуелниот пропис, зголемувањето се врши процентуално.

„Блумберг Адрија“ анализира како се движат финансиските позиции за исплатата на пензиите, а и кои се плановите за до крајот на годинава и следните две години. Со ребалансот на буџетот за 2025 година, кој беше усвоен вчера во Собранието, расходите за пензии во земјава требаше да се зголемат за 16,8 милиони евра или за 1 отсто во однос на првичните проекции за годинава. Имено, со буџетот за 2025 година, пред ребалансот, за пензии што ги исплатува државниот Фонд за пензиско осигурување (ПИОМ) беа предвидени вкупно 1,715 милијарда евра, додека со ребалансот (верзија на документот од Собранието) сумата нарасна на 1,731 милијарда евра. Сепак, во соопштението од Министерството за финансии по усвојувањето на буџетот се наведува дека Владата за исплата на покачените пензии испланирала 2,5 милијарди денари повеќе (40,6 милиони евра), што е дел од дополнителните измени.

„Во состав на ребалансот, предвидени се дополнителни 800 милиони денари за зголемување на плати, 2,5 милијарди денари за исплата на зголемени пензии, нови 300 милиони денари за капитални проекти. Исто така се вклучени и амандманите усвоени во Комисијата за финансирање и буџет, со кои се обезбедуваат дополнителни средства за инфраструктурни проекти, социјални надоместоци и образовни програми, соопштија од Министерството.

Познато е дека од година на година пензионерите ја чинат државата сѐ повеќе пари. Оваа сума што оди директно за исплата на пензиите Фондот за ПИОМ не успева да ја собере од сопствени приходи, од кои најголеми се тие од придонесите на работниците, па за тоа добива финансиска поддршка директно од државниот буџет.

Само за споредба, во 2019 година за исплата на пензиите во државата биле потрошени 915,8 милиони евра, следната 2020 година 979,1 милион евра, за во 2024 година вкупниот расход по овој основ да биде 1,473 милијарда евра. Според податоци од ПИОМ, пак, во таа година приходите од Владата кон Фондот (со кои најмногу се покрива дефицитот) изнесуваат 690,6 милиони евра.

Во стратешкиот план на ПИОМ за следните две години оваа ситуација секако останува иста, односно трендот на раст на расходите се зголемува, а со тоа ќе расте и буџетската поддршка за покривање на минусот. Имено, во 2016 година, како што пишува, расходот за пензии расте до 1,92 милијарда евра, а во 2027 година ќе надмине две милијарди евра.

Еден од главните фактори за долгогодишната лоша финансиска кондиција на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување е тоа што тој функционира по принципот на генерациска солидарност, кој подразбира од придонесите за пензиско осигурување на тековните вработени да се исплаќаат пензиите на пензионерите. Меѓутоа, Македонија со години се соочува со демографски предизвици односно стареење и иселување на населението, што доведе до раст на бројот на пензионери односно на неактивно население, а пад на бројот на вработени лица. Имено, во мај годинава бројот на пензионери во земјава бил 344.796 лица, што е значително зголемување во однос на 2015 година, кога имало 301.728 корисници на пензија.

Просечната пензија во мај годинава била 26.157 денари.

Секако со години, а и поради ситуацијата, има доста дилеми за одржливоста на државниот фонд. На глобално ниво тој проблем се решава со зголемување на старосната граница за пензионирање. На такво мислење се и повеќе експерти во земјава, а и претставниците на Фискалниот совет, но во моментот кога го експонираа тоа како дел од мислењето кон фискалната стратегија, многумина овој предлог го дочекаа на нож.