Македонците направиле промет на странските берзи за 80 отсто поголем од лани

Во првите шест месеци македонските граѓани и компании направиле промет од 5,6 милијарди денари (околу 91,2 милиони евра) на странските пазари, што е за речиси 80 отсто повеќе во однос на истиот период лани. Овој пораст се должи истовремено и на зголемениот интерес од страна на домашните инвеститори, што се гледа преку зголемениот број на трансакции за речиси две третини или 64 отсто, како и на самиот раст на цените на акциите на развиените пазари.

 

 

Како илустрација само, во првите шест месеци американските берзански индекси пораснаа за просечно околу 10 отсто, а и европските се движеа во рангот од 8 до 10 отсто. Поединечни компании, пак, особено од секторот финансии и од технологија, имаа раст на акциите во првото полугодие и преку 50 отсто или дури и 100 отсто, како „АМД“, „Микрон“, итн.

Податоците од Комисијата за хартии од вредност покажуваат дека годинава во првите два квартали, македонските инвеститори „свртеле“ за речиси 23 отсто повеќе пари во акции и обврзници на странските берзи одошто на Македонската берза. За разлика од минатата година, на пример, кога домашниот пазар во првото полугодие „водел“ со 71,2 милиони евра, наспроти 51,3 милиони евра промет на странските пазари од страна на македонски физички и правни лица.

 

 

Овие бројки се однесуваат на налозите дадени преку македонските пазарни учесници овластени за тргување на странски берзи, а познавачите на приликите велат дека заедно со прометот што Македонците го прават преку глобалните онлајн платформи како „Интерактив Брокерс“ (Interactive Brokers), „еТоро“ (eToro), и др., овие суми се најмалку двојно поголеми.

 

Македонците почнуваат да се интересираат и за „поегзотичните“ пазари

Во второто полугодие доминира вложувањето во акции, коешто изнесува 75 отсто од вкупно остварениот промет на странските пазари. На промет со обврзници отпаѓаат 19 отсто, додека прометот со други хартии од вредност опфаќа шест отсто. Истиот период во 2025, вложувањето во акции изнесувало 76 отсто, во обврзници на странски пазари 17 отсто и во други хартии од вредност нешто над шест отсто.

Како што неодамна пишувавме, македонските инвеститори најмногу се интересираат за акции на поединечни компании, претежно од американските и европските берзи, а ЕТФ-те и обврзниците се на второ и трето место. Во последно време ги привлекуваат и „поегзотични“ пазари, како јужнокорејскиот, на пример, којшто само во првите шест месеци од 2026 имаше пораст поголем од 100 отсто, пред да почне остро да паѓа во месец јули поради скепсата на инвеститорите околу исплатливоста на бумот со вештачката интелигенција.

Прометот на странските пазари е реализиран преку шест овластени учесници: „Шпаркасе банка“, „Комерцијална банка“, „НЛБ Банка“, „Стопанска банка“, „Халкбанка“ и „Инвестброкер“. Пазарен лидер и понатаму е „Шпаркасе банка“, која што во анализираниот период има остварено 41 отсто од вкупниот промет на странски пазари, пред Комерцијална банка со 30 отсто, „Инвестброкер“ со 13 отсто, и „Стопанска банка“ и „НЛБ банка“ со по 8 отсто. „Халкбанк“ којашто во вториот квартал од 2026 ја понуди услугата за тргување на странки пазари, остварила 0,46 отсто од прометот во тој период.

 

 

Во извештајниот период кај сите банки и брокерската куќа регистрирано е зголемување на приходите од прием и пренос на налози за купување и продавање хартии од вредност на странски пазари. Кај Стопанска банка има зголемување за 156,2 отсто, кај „Инвестброкер“ за 126,7 отсто, кај „Комерцијална банка“ за 105,5 отсто, кај „Шпаркасе“ за 27,7 отсто и кај „НЛБ Банка“ од 3, 9 отсто.

 

Некои посредници се сосема фокусирани на тргувањето на странски пазари

Со зголемувањето на вкупниот промет во првата половина од 2026 на странски пазари во однос на истиот период лани, се зголемиле и приходите од провизии што пазарните учесници ги оствариле, за 51 отсто, односно од 12,5 милиони денари (околу 203 илјади евра) во првата половина од 2025, годинава се 18,85 милиони денари (околу 306,5 илјади евра).  

Просечната вредност на една трансакција на странските берзи била 758 илјади денари (12,3 илјади евра), а најголема е просечната вредност на трансакциите кај „Шпаркасе банка“, од 2,05 милиони денари, или 33,4 илјади евра.

 

 

Доколку се анализира прометот на банките/брокерските куќи што тргуваат на странските пазари спрема прометот што го прават на домашниот пазар, се гледа дека дел од нив практично се фокусирани сосема на странските пазари.

Брокерската дивизија на  „Шпаркасе банка“ традиционално е фокусирана кон тргување на странски пазари, па кумулативно за шест месеци 98,99 отсто од прометот е остварен таму. Овој тренд бил присутен и во 2025 година, кога 97,5 отсто од прометот бил на странски пазари. „Инвестброкер“ во првото полугодие 85,5 отсто од прометот го остварил на странски пазари, „Стопанска банка“ 73 отсто, а „НЛБ Банка“ 66,2 отсто реализирала трговија на странските пазари.

Додека, кај Комерцијална банка, пак, во првите шест месеци 51,9 отсто од прометот е остварен на домашниот пазар, наспроти 48,1 отсто на странските берзи. Халкбанка која што практично во вториот квартал почна да тргува на странските пазари, 23,5 отсто остварила таму, а 76,5 отсто на домашниот пазар.