Фед под притисок за зголемување на каматните стапки

Претставниците на Федералните резерви оваа недела ќе ja почнат седницата за монетарна политика соочени со повторното зголемување на инфлациските притисоци, што би можело да ја направи нивната одлука дали да ги задржат или да ги зголемат каматните стапки мошне неизвесна, па дури и спорна.

Обновените тензии на Блискиот Исток повторно ги турнаа цените на нафтата нагоре, фрлајќи ги во сенка поумерените од очекуваното податоци за потрошувачките цени во јуни, кои на прв поглед им даваа простор на креаторите на политиките да ги задржат стапките непроменети. На тоа се надоврзува и бумот на побарувачката поттикнат од вештачката интелигенција, како и најавите на администрацијата на Трамп за нови царини. Поради тоа, аналитичарите кои ја следат Фед сметаат дека е можно да има несогласувања на состанокот од 28 до 29 јули доколку повторно се одлучи политиката да остане непроменета.

Инвеститорите во последните денови, исто така, ги зголемија своите облози дека централната банка би можела да ги покачи каматните стапки на овонеделниот состанок, при што минатата недела веројатноста во еден момент се приближи до 40 отсто.

„Ситуацијата на Блискиот Исток дефинитивно се вжештува и, кога станува збор за нафтата, ризикот цените значително да продолжат нагоре е зголемен“, изјави Алекс Пејн, висок портфолио-менаџер во „Вангард“. „Пазарот се приспособува на ризикот инфлацијата да остане малку поупорна поради дел од овие геополитички прашања.“

Можно противење

Сè поголем број носители на политики изнесуваат аргументи зошто сметаат дека сега, или многу наскоро, се потребни повисоки каматни стапки.

Претседателката на Фед во Далас, Лори Логан, претходно овој месец повика на умерено зголемување на стапките, наведувајќи дека според неа инфлацијата не се движи одржливо назад кон целта на Фед од 2 отсто. Претседателката на Фед во Кливленд, Бет Хамак, неодамна исто така се огласи, истакнувајќи дека „нема конфликт“ меѓу двата мандати на Фед и дека инфлацијата во моментов е поголем проблем од вработеноста. И двете ќе гласаат за овонеделната одлука за каматните стапки и би можеле да се спротивстават доколку институцијата одлучи да не менува ништо.

„Јасно е, слушајќи ги претставниците на Фед, дека има мала група, како Логан и Хамак, која веројатно е подготвена за акција“, рече Клаудија Сам, главен економист во „Њу сенчри едвајзерс“. „Но има и прилично голема група која сака да види поголемо подобрување, и тоа наскоро.“

Дури и на минатомесечниот состанок, кога политиката беше оставена непроменета по четврти пат по ред, неколку носители на политики веќе гледале аргументи за зголемување на стапките. Записникот од тој состанок покажал дека повеќето претставници разговарале за сценарија во кои инфлацијата останува висока поради побарувачката поврзана со вештачката интелигенција, конфликтот на Блискиот Исток или ефектите од царините. Речиси сите во таа група посочиле дека таквите сценарија најверојатно би барале повисоки каматни стапки.

Од тогаш наваму, администрацијата на Трамп соопшти дека ќе воведе нови царини за Канада и други трговски партнери, кревкото примирје меѓу Иран и САД се наруши, а силните инвестиции во вештачката интелигенција покажуваат малку знаци на забавување.

Bloomberg

Претседателот на Фед, Кевин Ворш, повторно ја потврди посветеноста на институцијата кон намалување на инфлацијата, ветувајќи пред Конгресот овој месец дека ќе ги искористи алатките на централната банка за да обезбеди ценовна стабилност. Но неговата неподготвеност да прецизира како точно ќе ги користи тие алатки ги остави пазарите во неизвесност околу насоката на каматните стапки, дури и на краток рок.

На крајот на минатата недела, инвеститорите пресметуваа околу 35 отсто веројатност за зголемување на каматните стапки на овој состанок. Тие изгледи паднаа на околу 10 отсто по објавувањето на податоците од Министерството за труд на 14 јули, кои покажаа дека американскиот индекс на потрошувачки цени во јуни се намалил за првпат по шест години, благодарение на пониските цени на бензинот. Но, тие очекувања повторно се зголемија по новата ескалација на војната со Иран.

„Околу една третина од банките со кои работиме се позиционираат за понатамошно зголемување на каматните стапки, додека останатите се заштитуваат од ризикот од нивно намалување“, изјави Прадип Батија, главен извршен директор на „Дериватив пет“, компанија која им помага на финансиските институции да се заштитат од ризици поврзани со каматни стапки и девизни курсеви.

„Таквата поделба ви покажува дека пазарот престанал да се обидува да ја предвидува Фед и почнал да се подготвува за двата можни исходи.“

Сега наспроти подоцна

Според Вероника Кларк, економист во „Ситигруп“, носителите на политиките можеби се чувствуваат удобно да ги остават каматните стапки непроменети поради поумерените податоци за инфлацијата во јуни. Доколку идните економски извештаи покажат ограничено прелевање на повисоките цени на енергијата врз пошироката инфлација, а невработеноста продолжи да расте, креаторите на политиките би можеле да одлучат дополнително да го продолжат периодот на непроменети трошоци за задолжување, па дури и да пристапат кон намалување на каматните стапки, истакна таа.

Навистина, дел од претставниците на Фед сугерираа дека централната банка засега може да си дозволи трпеливост. Но тие исто така нагласија дека Фед можеби ќе мора да ги зголеми каматните стапки на некој од претстојните состаноци доколку инфлациските притисоци не попуштат.

„Во сценарио во кое реалната инфлација не почне да се намалува наскоро, верувам дека би било соодветно повторно да се разгледа нашата сегашна монетарна поставеност“, изјави потпретседателот на Фед, Филип Џеферсон, два дена по објавувањето на извештајот за индексот на потрошувачки цени (CPI).

Bloomberg

Според Џозеф Лаворња, главен економист за Америка во „СМБЦ Нико“ и поранешен функционер во Министерството за финансии за време на вториот мандат на претседателот Доналд Трамп, зголемувањето на каматните стапки уште овој месец би можело да му помогне на Кевин Ворш да изгради кредибилитет во борбата против инфлацијата. Воедно, таквиот потег би можел да се смета за помалку политички отколку евентуално зголемување на стапките поблиску до изборите за Конгресот во ноември.

Трамп го критикуваше поранешниот претседател на Фед, Џером Пауел, откако централната банка ги намали каматните стапки за половина процентен поен во септември 2024 година, само неколку недели пред претседателските избори. Тој тогаш потегот го нарече „политички потег“ насочен кон помош на неговата изборна противкандидатка, поранешната потпретседателка Камала Харис.

„Да се оди во септември или, не дај Боже, во октомври со првото зголемување, непосредно пред изборите за Конгресот, како би изгледало тоа? Подобро е да го направи тоа сега“, рече Лаворња.

Тој додаде дека Ворш би можел да го ублажи незадоволството кај претседателот ако зголемувањето на стапките го претстави како потег што може да помогне во задржување на долгорочните пазарни каматни стапки на пониско ниво, нешто што Трамп го смета за важно, преку ограничување на инфлациските очекувања.

Без оглед на исходот од состанокот, прес-конференцијата на Ворш по објавувањето на одлуката ќе биде внимателно следена во потрага по сигнали за тоа како тој и неговите колеги ја гледаат идната насока на американската економија.

„Мислам дека тоа е клучната работа што треба да ја дознаеме во текот на следните неколку состаноци, односно каде се наоѓа мнозинството во Комитетот кога станува збор за прашањето дали се потребни дополнителни зголемувања на каматните стапки или не“, изјави Метју Луцети, главен економист за САД во „Дојче банк“.