Еуриборот надмина четири отсто – колку поскапуваат нашите кредити?

Од четвртокот, кога Европската централна банка одлучи уште еднаш, најверојатно последен пат, да ја зголеми каматната стапка за 0,25 процентни поени, шестмесечниот Еурибор надмина четири отсто.

Еурибор е каматната стапка по која банките една на друга си позајмуваат пари. Тоа е најважната реферeнтна каматна стапка на европскиот пазар со пари, која ги одредува цената и каматите речиси на сите видови финансиски производи.

Шестмесечниот Еурибор е значаен за македонските кредитокорисници затоа што променливите каматни стапки на кредитите се врзуваат за него.

Кај станбените кредити, на пример, променливата камата во моментов најчесто изнесува шестмесечен Еурибор плус 3,6 процентни поени или каматата што треба да се плати веќе надмина 7,5 отсто.

Шестмесечниот Еурибор сега е на нивото од март 2007 година

Шестмесечниот Еурибор со години беше во негативната зона. Првпат падна под нула во 2015 година и до лани штедењето во банка беше неисплатлива опција, а кредитите беа во експанзија поради ниските камати за задолжување.

Трендот на раст на шестмесечниот Еурибор почна со растот на инфлацијата, поттикнат од енергетската криза и војната во Украина. За нешто повеќе од една година, по агресивната кампања на ЕЦБ за зголемување на каматите, Еуриборот надмина четири отсто, а на ова ниво последен пат бил на крајот на март 2007 година.

Аналитичарите на „Блумберг Адрија“ претходно прогнозираа дека каматните стапки ќе останат високи до 2025 година, а за шестмесечниот Еурибор сметаа дека ќе дојде до стапка од 4,25 проценти.

Монетарната политика во земјава не е доволно рестриктивна

Комитетот за оперативна монетарна политика на Народната банка вчера одржа седница, но аукција на благајнички записи не беше закажана, барем не до крајот на работното време. Последното зголемување на основната камата се случи минатиот месец и беше најмало досега, од почетокот на кампањата за зголемување на каматите. Минатиот месец каматата на благајничките записи се зголеми за 0,15 процентни поени и сега изнесува 6,15 отсто.

Аналитичкиот тим на „Блумберг Адрија“ очекува дека Народната банка дефинитивно ќе продолжи со зголемување на референтната каматна стапка.

Според процените на нашите аналитичари, и сега каматата на благајничките записи ќе расте со поумерено темпо и ќе се зголеми за 0,15 п.п. односно ќе стигне до 6,30 отсто.

„Не очекуваме дека ќе има дополнителни промени во другите сегменти на монетарната политика, како што е стапката на задолжителна резерва или репоаукциите“, вели аналитичарот на ББА Михаел Блажековиќ.

Има две причини за натамошното затегнување на монетарната политика. Првата е и натаму високата инфлација, а втората е тоа што кредитната активност расте и покрај растот на каматите.

„Исто така, и понатаму расте кредитната активност, што е во прилог на натамошно зголемување на каматната стапка. Во првите седум месеци од 2023 година, вкупниот раст на кредитите бележи 6,8 проценти, додека кредитите на домаќинствата имаат минимално повисок раст од 6,9 проценти“, вели Блажековиќ.

Според него, делумен ефект од монетарната рестриктивност може да се забележи во зголемувањето на каматните стапки на новоодобрените кредити во првите седум месеци од 2023 година за 1,42 процентни поени во однос на истиот период лани.

Сепак, тој укажува дека кога состојбата во Македонија ќе се спореди со онаа во Србија, каде што каматните стапки на новоодобрените кредити се зголемија за 3,74 процентни поени, или со композитната каматна стапка во еврозоната, која се зголеми за околу 3 процентни поени, станува јасно дека монетарната политика во Македонија сè уште не е доволно рестриктивна.