Произведуваме зелен челик, а старо железо снемува драматично

Глобалната понуда на старо железо ја губи битката со зголемената побарувачка. Според последниот извештај на „Бостон консалтинг груп“, кризата се создава подолг период, а во наредниот период ќе се интензивира. Анализата покажува дека во следните неколку години глобалната побарувачка ќе се зголеми за 3,3 отсто, а понудата ќе расте побавно, со стапка од 3 отсто.

Зголемената побарувачка ќе се должи на тоа што старото железо ќе стане клучна суровина за челичната индустрија, чија цел е да ги намали емисиите на јаглерод. За илустрација, денес отпадното железо е вклучено со 35 отсто во производство на челик на глобално ниво, до 2030 година овој процент ќе стигне до 50 отсто.

Проблемот ќе расте поради сѐ поголемата потрошувачка на старо железо во САД и во Кина, до 2030 година се очекува годишната побарувачка да се зголеми за 40-50 отсто во однос на сега.

Сето ова ќе придонесе глобалната трговија со отпад да се намали за околу 15 отсто до 2030 година. Денешните девет милиони метрички тони вишок отпад ќе станат дефицит од 15 милиони метрички тони.

Игнорирањето на проблемот не е опција

Недостигот ќе ја погоди и македонската челична индустрија. Според генералната директорка на „Макстил“, Марија Дуковска-Павловска, проблемот веќе се чувствува во Македонија, а во следниот период состојбата ќе се влоши.

Компанијата произведува зелен челик односно како суровина веќе не користи природни ресурси и употребува исклучиво старо железо. Тоа значи дека во иднина, преку синџирот на снабдување, другите индустрии ќе се снабдуваат со чист, зелен челик.

За поефикасно преминување кон производство на зелен челик голем дел челичарници се префрлаат на електролачни печки, како што се користат во „Макстил“, што ќе ја зголеми побарувачката за старо железо.

„Предизвици допрва постојат. Префрлањето на челичарниците на електролачни печки ќе предизвика борба за старо железо. Оваа суровина ќе биде многу барана, што значи дека и цената ќе расте. Можеби не веднаш или в година, но во следните две-три години цените секако ќе се зголемат“, рече Дуковска-Павловска на панел-дискусијата на првата годишна конференција на „Блумберг Адрија“.

Според статистичките податоци, земјава најмногу старо железо увезува од Грција и од Албанија.

Заклучно со септември се увезени вкупно близу 170 милиони килограми отпад во вредност од над 60 милиони евра. Односно за девет месеци од годинава вредноста на увезената суровина чини колку вредноста на увозот во 2022 година, а количеството е за околу четири милиони килограми помало.

На потег се и владите

Извештајот на „Бостон консалтинг груп“ наведува дека за корпоративниот сектор и власти мора заедно да работат за надминување на проблемот. Компаниите треба внимателно да располагаат и да планираат резерви, а властите да најдат начин да ја поддржат индустријата, која е од клучно значење и за другите сектори.

Една опција за креаторите на политиките, според анализата, е поддршка преку даночни олеснувања и такси, а има земји како Кина што го ограничуваат извозот на отпад.

Многу држави креираат и проекти за поддршка на металската индустрија. Според податоците што на конференцијата на „Блумберг Адрија“ ги изнесе Дуковска-Павловска, во периодот од 1994 до 2021 година „за 27 години биле финансирани 18 проекти за поддршка за овој тип индустрија. Од 2022 до 2024 година државите поддржале 24 проекти поврзани со металопреработувачката индустрија“.

Во земјава овој сектор иако е извозно ориентиран, засега не добива ваков тип поддршка. Статистичките податоци покажуваат дека до септември годинава од земјава се извезени челик и железо во вредност од близу 390 милиони евра. Во минатите десет години најголем извоз имало во 2021 година, кога биле инкасирани над 800 милиони евра од извоз на железо и на челик.