Федералните резерви (Фед) влегуваат во фаза на политички притисок, а моментално се води борба за контрола над институцијата што ја диктира цената на секој долар на планетата и влијае на вашето портфолио.
На Џером Пауел му истекува мандатот како претседавач на Фед на 15 мај, а Трамп веќе пронајде наследник по име Кевин Ворш. Изгледите се речиси сигурни и загарантирани дека на ова место отсега ќе го гледаме Кевин, за кого се шпекулира дека е десна рака на Трамп за спроведување на монетарната политика што претседателот на САД интензивно ја заговара од почетокот на својот втор мандат - намалување на каматните стапки.
Кој е Кевин Ворш и зошто неговото преземање на Фед е важно за вашето портфолио?
Тој станал најмладиот гувернер на Фед во историјата кога тогашниот претседател Џорџ Буш го именувал во 2006 година, со неполни 35 години. Поминал низ Глобалната финансиска криза од прва рака, бил покрај Бернанке во најтешките моменти во 2008 година, а Фед ги напуштил во 2011 година, веднаш откако централната банка најави втора рунда квантитативно олеснување, убеден дека таквата политика долгорочно ја турка инфлацијата нагоре.
Прочитај повеќе
На Ворш му е отворен патот до врвот на Фед — доби поддршка по затворањето на истрагата против Пауел
Номинацијата на Кевин Ворш за прв човек на Фед се движи кон брзо решение откако сенаторот Том Тилис се откажа од својата блокада.
26.04.2026
Варш вели дека иако Трамп го предложи, тој ќе биде независен
Кевин Варш, номиниран од претседателот Доналд Трамп за да ја предводи американската централна банка, изјави дека Федералните резерви имаат потреба од нова рамка за справување со упорната инфлација, без да понуди конкретни детали.
21.04.2026
Како драмата на Трамп со Фед може да му се врати како бумеранг и да го задржи Пауел на чело
Наместо брза смена, планот на Трамп за Фед се соочи со блокада што може да го одложи изборот на нов претседател на банката.
21.04.2026
Какви тактики користи Џером Пауел за да ги заштити Фед од Трамп?
Џером Пауел, чиј претседателски мандат во Фед истекува во мај, ја зацврстува позицијата на институцијата преку дебата, сојузи и јавни настапи додека расте притисокот од Трамп.
04.04.2026
Историски гледано, Ворш е „јастреб“. Човек што инфлацијата ја третира како непријател и кој нема трпение за евтини пари. Но зошто тогаш сега се полемизира дека токму тој е најважната алка на Трамп за намалување на каматите?
Ставот на Ворш - оптимизам за ВИ против инфлаторната реалност
Ворш јасно стави до знаење дека смета оти вештачката интелигенција (ВИ) ќе биде „значајна дезинфлаторна сила“. Одеднаш, човекот што го напушти Фед поради страв од инфлација заговара пониски стапки, а главниот аргумент што го изнесува е дека ако ВИ ја зголемува продуктивноста побрзо отколку што американската економија некогаш доживеала, тогаш централната банка може да си дозволи да ѝ даде простор на економијата да „дише“.
Оваа изјава јасно покажува дека на местото претседавач доаѓа некој што, во момент на огромна неизвесност и страв од инфлација, изнесува став дека токму ВИ е двигателот што нема да дозволи инфлацијата да се разгори. Проблемот зад ова лежи во тоа што доаѓа од личност што претходно имала цврст став против намалување на каматите, а сега, во момент кога Трамп сè побрзо сака да го тргне Пауел, тој кандидат го менува наративот.
Џером Пауел
Bloomberg
Проблемот е многу очигледен, бидејќи Ворш ја користи ВИ како клучен аргумент за намалување на каматите во момент кога инфлацијата повторно покажува знаци на забрзување. Ако таа продуктивност не дојде во наредните шест месеци, а каматните стапки бидат намалени, одговорноста за нов бран инфлација ќе биде директно негова.
Инфлацијата сега е 3,3 отсто, што е значително над февруарските 2,4 отсто. Она што треба да загрижува е фактот дека Ворш сега тврди дека самата ВИ може да ја зголеми продуктивноста и со тоа да го амортизира овој раст. Истовремено, веднаш по најголемата светска криза во 2008 година, тој сметаше дека каматите никако не треба да се намалуваат, иако во такви ситуации тоа често е начин економијата побрзо да закрепне.
Ситуацијата дополнително се комплицира поради притисокот од поскапата нафта, која е директна жртва на геополитичките тензии. Клучно прашање е дали Ворш има автентична визија или ќе стане инструмент во агендата на Трамп, бидејќи за разлика од него, Пауел водеше јасна и избалансирана политика, одбивајќи да се коцка со каматните стапки во моменти кога секој избрзан потег може да има далекосежни последици.
Две сценарија и што значат за вашето портфолио
Кога Ворш ќе ја преземе функцијата, а сега тоа е сè поизвесно, пазарите ќе бидат пред две можни насоки. Ако Ворш дојде, можеме да видиме многу јасно сценарио на намалување на каматните стапки. Меѓутоа, тука се јавува проблемот на компромис (trade-off) помеѓу продуктивноста и невработеноста, која на краток рок може да порасне како последица од воведувањето на ВИ, отпуштањата и високите инвестиции што ги бара овој сектор. Тоа веќе го гледаме преку отпуштањата во „Мета“ и реструктурирањата во „Мајкрософт“.
Проблемот произлегува од фактот дека високата невработеност и високата инфлација се решаваат со спротивни механизми - инфлацијата бара повисоки камати, а невработеноста пониски. Ако Фед ги задржи сегашните стапки, инфлацијата ќе се ограничи, но невработеноста ќе порасне, повеќе како последица на интензивниот раст на трошоците што ВИ им ги наметнува на компаниите.
Првото сценарио подразбира Ворш да остане верен на својот првичен „јастребовски“ став, што би значело дека каматните стапки паѓаат побавно. Таквиот пристап би бил клучен за зачувување на кредибилитетот и независноста на Фед, бидејќи инвеститорите би сфатиле дека Ворш не игра точно како што му диктира Трамп, туку самостојно носи одлуки. Во тој случај, пазарот би се движел побавно, со поголем фокус на кварталните резултати и развојот на ситуацијата на Блискиот Исток.
Спротивниот исход, кој подразбира агресивно намалување на стапките што веќе се насетува во изјавите на Ворш, би донел сосема поинаква динамика. Иако првично би предизвикал еуфорија, особено во технолошкиот сектор, кој е жеден за евтини пари, сегашната комбинација на отпуштања, потенцијално намалување на каматните стапки и продолжување на ескалацијата на Блискиот Исток лесно може да го пресече пазарот со голема брзина, особено ако дојде до момент во кој ВИ привремено ќе забави.
Уште еден загрижувачки факт е тоа што имавме двонеделен раст на S&P 500, воден од примирје што повеќе постои на хартија отколку во реалноста. Проблемот ќе настане ако компаниите објават резултати подобри од очекуваните - пазарот ќе полета, игнорирајќи ги ризиците. Ако притоа конфликтот продолжи и поскапата нафта дополнително ја поттикне инфлацијата, а во јуни дојде до намалување на каматите под водство на Ворш, може да видиме опасно сценарио: комбинација од инфлација, поголемо задолжување и преценети очекувања.
Инфлацијата би продолжила да ја притиска економијата, товарот на долгот би станал горлив проблем, а доларот неминовно би почнал да слабее, што би испратило јасна порака до пазарот дека политиката го презела приматот над економската логика. Сето тоа води кон ситуација на послаби резултати во наредните квартали и момент кога S&P 500 повеќе нема да може да ги оправда вреднувањата без значително подобри резултати.
Кредибилитет на Фед - зошто довербата на инвеститорите е најважна
Проблемот што може да настане доколку каматните стапки се намалат брзо и тоа се протолкува како одлука донесена под притисок на Трамп е губење на довербата на инвеститорите во Фед. Моментално пазарот веќе покажува намален страв од политички одлуки, што се гледа преку растот на S&P 500 и покрај тензиите.
Ако во јуни видиме намалување на каматите со продолжување на растот на инфлацијата, инвеститорите може да влезат во најлошото можно сценарио - губење доверба во институциите. Тоа би значело дека инструментите на монетарната политика ја губат својата моќ, што претставува сериозен ризик за глобалната економија, особено имајќи ги предвид централната улога на доларот и фактот дека кризата од 2008 година го разори целиот свет, а не само САД.
На чело на институција како Фед не смее да има простор за претпоставки - одлуките мора да се засноваат исклучиво на податоци, бидејќи една погрешна одлука може да има последици што се чувствуваат со години.
Образец што го покажува Ворш
Постои еден податок што пазарите не би требало тукутака да го отфрлат. За време на Барак Обама, Ворш беше „јастреб“, критикувајќи ја политиката на стимулирање на економијата преку пониски камати во момент кога невработеноста беше рекордно висока. Денес, под Трамп, тој одеднаш станува „гулаб“ и почнува да се залага за пониски каматни стапки во момент кога инфлацијата повторно се заканува да излезе од контрола. Економски гледано, и двете ситуации бараа токму спротивен пристап од оној што Ворш сега го застапува. Неминовно е дека единствената променлива што во оваа равенка влијаела врз неговиот став за тоа како треба да се води политиката е името на претседателот во Белата куќа.
На сослушувањето пред Одборот за банкарство на Сенатот, Ворш тврдеше дека Фед ќе остане „строго независна“. Сепак, соочен со прашања за односот со Трамп, избегнуваше директни одговори, што дополнително ги потхранува сомнежите дека би можел да биде посклон кон спроведување на неговата агенда.
Што конкретно да се направи
Во зависност од сценариото, постојат неколку начини да го заштитите вашето портфолио. Доколку бидеме сведоци на првата ситуација, каде што Ворш ја задржува политиката на Пауел и внимателно ги намалува каматните стапки, може да видиме побавен раст на пазарот на акции, кој најмногу ќе зависи од самата војна и кварталните резултати. Во ова сценарио нема да дојде до значително отстапување од претходната политика, а фокусот треба да остане на селективен избор на компании со стабилни резултати. Секторот чии акции ќе успеат да остварат значајни резултати се токму енергетските компании, доколку високата цена на нафтата се одржи во наредниот период.
Ова сценарио е помалку веројатно, имајќи ги предвид изјавите на Ворш во врска со потенцијално побрзо намалување на каматните стапки.
Седиштето на Фед
Nathan Howard/Bloomberg
Од друга страна, доколку го погледнеме второто сценарио, пазарот на акции ќе биде значително поттикнат од ниските каматни стапки. Меѓутоа, главниот проблем е што веќе имаме јасни назнаки дека инфлацијата се буди, односно дека расте стравот од нејзино повторно забрзување. Првото следно заседание на Фед што Ворш ќе има можност да го води е во јуни; доколку во тој момент дојде до намалување на каматите, а веќе е видливо влијанието на војната врз цените, инфлаторните притисоци речиси сигурно дополнително ќе се засилат.
Пазарот ќе ги прослави пониските камати во моментот, но во наредните квартали клучен фактор ќе биде дали вештачката интелигенција навистина ќе успее да ја зголеми продуктивноста доволно брзо за да ги ублажи инфлаторните притисоци. Доколку тој ефект изостане или дојде побавно отколку што пазарот моментално очекува, може да видиме остра корекција.
Во такво опкружување, златото се наметнува како одличен инструмент, бидејќи комбинацијата на пониски каматни стапки и раст на инфлаторните очекувања историски претставува идеална средина за негов раст, што го прави добар начин за заштита на портфолиото. Причина за тоа е што ниските камати го одвраќаат капиталот од обврзници, додека високата инфлација создава страв од влијание врз акциите.
Дали пристапот на Ворш ќе биде револуционерен
На крајот, Фед не може со една одлука да реши проблем што во суштина е политички. Со долг од 39 билиони долари, инфлација што сега надминува три отсто и претседател што постојано врши притисок врз централната банка.
Избрзано намалување на каматните стапки во ваква средина само би ја отворило вратата за нов, опасен инфлаторен бран и би го направило Ворш личност што може да ги наруши кредибилитетот и довербата во одлуките на Фед. Затоа, вашето портфолио мора да биде подготвено да балансира меѓу краткорочната пазарна еуфорија и долгорочната заштита од инфлација, бидејќи е речиси сигурно дека при пониски каматни стапки инфлацијата ќе тргне нагоре - токму затоа што во овој момент не гледаме како вештачката интелигенција ја намалува инфлацијата, а за да се случи тоа, потребен е тежок процес, а не само тврдење дека ќе се случи.