Роб Рајнер зад себе остави богато наследство од незаборавни филмови и ликови

Роб Рајнер, кој почина на 78-годишна возраст, од еден од најпрепознатливите телевизиски ликови во 1970-тите изгради кариера како еден од најценетите режисери на комедија кон крајот на 20 век.

На публиката ѝ се претстави како Мајк Стивик-Митхед, пацифистички настроениот зет и трн во око на конзервативниот работник Арчи Банкер, ликот што го толкуваше Керол О’Конор, во култната ТВ-серија, „Сè во семејството“ (All in the Family) од 1970-тите.

Роб Рајнер како Мајк Стивик-Митхед и Сали Стратерс како Глорија Банкер-Стивик во „Сè во семејството“/CBS Photo Archive

Во брак со ќерката на Банкер, Глорија, Стивик беше типичен претставник на контракултурата од 1960-тите – со долга коса, неуредна брада и постојани расправии со Банкер за сè, од расната еднаквост до тоа како се обуваат чорапи и чевли.

Односот меѓу двата лика јасно ги прикажуваше генерациските разлики меѓу Арчи на О’Конор – нетолерантен конзервативец од работничката класа, кој бил принуден да го напушти образованието за да му помогне на семејството да преживее за време на Големата депресија – и Мајк на Рајнер, убеден либерал згрозен од ставовите на таткото на сопругата, но во исто време длабоко свесен и благодарен за неговата безрезервна посветеност на семејството.

„Мајк не се согласуваше со она во што веруваше Арчи, но го почитуваше како татко и како сопруг и мислам дека длабоко во себе чувствуваше дека Арчи го сака“, изјави Рајнер во интервју во 2009 година.

Рајнер освои две награди „Еми“ за улогата, од вкупно пет номинации, за време на осумгодишното емитување на серијата „Сè во семејството“. И по нејзиното завршување во 1979 година, кога се насочи кон режијата, за една цела генерација обожаватели тој и понатаму остана најпрепознатлив како Митхед.

„Во момент кога одев на средба со принцезата Дијана, некој ми довикна: ‘Еј, Митхед!’“, раскажа Рајнер во интервју во 2007 година. „Многупати сум рекол дека и да ја добијам Нобеловата награда, тие би напишале: ‘Митхед ја освои Нобеловата награда’.“

Филмот „Ова е Спинал Тап“ (This Is Spinal Tap)

Потоа Рајнер режираше некои од најтрајните комедии и драми од 1980-тите и раните 1990-ти.

Своето режисерско деби го имаше со филмот „Ова е Спинал Тап“ (This Is Spinal Tap) од 1984 година, сатиричен лажен документарен филм за измислен хевиметал-бенд што одбива да ја признае сопствената опаѓачка популарност. Филмот се смета за клучен во популаризирањето на овој формат, кој подоцна го прифатија остварувања како „Најдобрите во шоуто“ (Best in Show) и телевизиската серија „Канцеларијата“ (The Office).

Рајнер на снимањето на својот филм „Север“ (North)/Фото: Andy Schwartz/Fotos International/Getty Images

Рајнер ја адаптираше новелата „Телото“ од Стивен Кинг во филмот „Остани со мене“ (Stand by Me) од 1986 година, кој му ја донесе првата номинација за „Златен глобус“ како режисер. Кинг подоцна му рекол дека тоа е „најдобриот филм што некогаш е снимен според нешто што јас сум го напишал“.

Во 1990 година Рајнер режираше уште една адаптација на Кинг, хорор-трилерот „Мизерија“ (Misery), за кој Кети Бејтс ја освои наградата „Оскар“ за најдобра женска улога.

Бејтс за „Холивуд репортер“ (The Hollywood Reporter) изјави дека е „апсолутно скршена“ од смртта на Рајнер и на неговата сопруга Мишел Сингер Рајнер.

„Го сакав Роб“, рече таа. „Тој беше брилијантен и добар човек, автор што работеше во различни жанрови и постојано си поставуваше нови творечки предизвици.“

Рајнер режираше и две од најценетите, тематски сосема различни комедии на доцниот 20 век. Семејната авантуристичка комедија „Принцезата невеста“ (The Princess Bride), според Американскиот филмски институт,  од 1987 година е меѓу стоте најголеми љубовни приказни на сите времиња, а Конгресната библиотека ја зачува поради нејзиното културно и историско значење.

Две години подоцна следуваше романтичната комедија „Кога Хари ја запозна Сали“ (When Harry Met Sally), со Били Кристал и Мег Рајан во главните улоги. Филмот ѝ донесе на сценаристката Нора Ефрон номинација за „Оскар“ за најдобро оригинално сценарио и е рангиран на 23. место меѓу најсмешните американски филмови на сите времиња според Американскиот филмски институт.

Моментот на неговата мајка

Рајнер ја ангажираше сопствената мајка за да ја изговори најпознатата реплика од филмот – „Ќе го земам истото што го има таа“ – како реакција на сцената во која ликот на Рајан гласно имитира сексуален оргазам среде преполн ресторан во Њујорк.

Неговиот комерцијално најуспешен филм пристигна во 1992 година, кога заедно со сценаристот Арон Соркин го режираше судскиот воен трилер „Неколку добри луѓе“ (A Few Good Men), со Том Круз, Џек Николсон и Деми Мур во главните улоги. Филмот доби четири номинации за „Оскар“, вклучувајќи и за најдобар филм – единствената негова номинација за „Оскар“.

Рајнер и Соркин повторно соработуваа во романтичната комедија „Американскиот претседател“ (The American President) од 1995 година, со Мајкл Даглас во главната улога, која доби пет номинации за „Златен глобус“.

„Тој ги инспирира сите со кои работи, а неговата концентрација како режисер е неверојатна“, изјави Даглас за Рајнер во 2014 година. „Станува збор за човек што е целосно фокусиран на задачата пред себе и на визијата за тоа што сака да го донесе на екранот.“

Getty Images

Рајнер беше активен поддржувач на либерални политички каузи и истакнати кандидати на Демократската партија, а беше и коосновач на група што се спротивстави на една калифорниска иницијатива со која се забрануваше истополовиот брак. Тој беше и отворен критичар на претседателот Доналд Трамп, кого го нарекуваше нетолерантен и автократски настроен.

Трамп во понеделникот наутро ја исмејуваше смртта на Рајнер во објава на социјалните мрежи.

Корени во забавната индустрија

Роберт Рајнер е роден на 6 март 1947 година, како прво од трите деца на Карл Рајнер, легендарен комичар и сценарист, творец на серијата „Шоуто на Дик ван Дајк“ (The Dick Van Dyke Show), и Естел Лебост, поранешна актерка, пејачка и визуелна уметница.

Од 1971 до 1981 година беше во брак со актерката и филмска режисерка Пени Маршал, а во 1989 година се ожени со фотографката Мишел Сингер. Двојката имаше три деца. Рајнер ја посвои и ќерката на Маршал, актерката Трејси Рајнер.

Пред да ја започне улогата во серијата „Сè во семејството“, Рајнер работеше како сценарист во тандем со Стив Мартин на комичното шоу „Час по комедија на браќата Смутерс“ (The Smothers Brothers Comedy Hour).

Тој призна дека тоа што бил син на еден од најпочитуваните холивудски комичари му го олеснило патот во индустријата, но додаде дека од самиот почеток врз него биле наметнати и повисоки очекувања.

„Ако си ‘непо бебе’ (непотизам), ќе ти се отвори вратата“, изјави Рајнер за „Гардијан“ во 2024 година. „Но мораш да испорачаш. Ако не испорачаш, вратата ќе се затвори исто толку брзо колку што се отворила.“