ЕУ и САД ги утврдуваат следните чекори за царините

ЕУ и САД ги направија следните чекори за формализирање на трговскиот договор, со детални планови што би можеле да доведат до намалување на царините за европските автомобили во рок од неколку недели, отворајќи врата и за нови можни олеснувања за челикот и алуминиумот.

Заедничката изјава објавена во четвртокот го унапредува прелиминарниот договор најавен пред еден месец, вклучувајќи конкретни репери за ЕУ да ги обезбеди ветените секторски царински олеснувања за автомобилите, фармацевтските производи и полупроводниците, како и нови обврски за соработка во областа на економската безбедност, стандардите за храна и дигиталната трговија.

Претседателот Доналд Трамп повеќепати го пофали сеопфатниот трговски рамковен договор меѓу САД и ЕУ, нарекувајќи го „голема зделка“ на состанокот во Белата куќа во понеделникот со странските лидери, меѓу кои и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.

Договорот обезбедува предвидливост и „испорачува резултати за нашите граѓани и компании, а ги зајакнува и трансатлантските односи“, наведе Фон дер Лајен во објава на социјалната мрежа X.

Развојот ја потенцира специфичноста на трговските преговори под водство на Трамп: гласните најави за договори на почетокот често се претвораат во долги недели работа за прецизирање конкретни договорни точки. Многу од тие процеси се поврзани и со пошироки промени во политиките, чија реализација бара време.

На пример, Трамп веќе воведе рамна царинска стапка од 15 отсто за повеќето европски производи, половина од 30 отсто што претходно ја најавуваше како закана. Но ветувањето на САД да ја прошири таа пониска стапка и за автомобилите и автомобилските делови сега зависи од тоа ЕУ формално да предложи закон за укинување на повеќето свои царини за американски индустриски производи и за обезбедување „олеснет пазарен пристап“ за одредени американски морски и земјоделски производи.

Олеснување за автомобилите

Изјавата предвидува усогласени чекори од двете страни на Атлантикот, при што САД ќе ги кодифицираат намалените царини за автомобилите откако ЕУ „формално ќе го предложи потребниот закон за спроведување“ на сопствените ветени намалувања на царините. Намалената царина од 15 отсто за увоз на европски автомобили, во споредба со сегашните 27,5 отсто, би стапила во сила од почетокот на истиот месец кога законот ќе биде предложен.

Мерката може да се спроведе за неколку недели, изјави висок функционер од администрацијата на Трамп, кој ги информираше новинарите за иницијативата. Ваквата промена со нетрпение ја очекуваат некои земји членки на ЕУ, особено Германија, која во 2024 година извезе автомобили и автомобилски делови во САД во вредност од 34,9 милијарди долари.

Законодавниот механизам е замислен како гаранција дека ЕУ ќе ги исполни ветените намалувања на царините, а наедно и како средство за да се одржи доволен притисок врз блокот од 27 земји за да обезбеди политички мандат потребен за спроведување на промените, изјави функционер од администрацијата.

САД се обврзуваат да применат пониски царини според режимот на најповластен третман (МФН) за низа други европски производи - вклучувајќи авиони и делови за авиони, генерички фармацевтски производи и нивни состојки, како и одредени природни ресурси, како плута.

Во иднина би можеле да се додадат уште исклучоци, се наведува во изјавата, но засега ЕУ не успеа да добие ист третман за виното, алкохолните пијалаци и медицинската опрема. САД исто така го потврдија своето ветување дека идните секторски царини за европски фармацевтски производи, полупроводници и дрво ќе бидат ограничени на 15 отсто.

Квоти за металите

Се отвора и можност за намалени царински стапки за одредени производи од челик, алуминиум и нивни деривати во рамките на системот на квоти. Тоа претставува промена во однос на ставот на Белата куќа изнесен во јули, кога администрацијата на Трамп инсистираше дека царините за тие метали ќе останат на ниво од педесет отсто, со цел да се намали трговскиот дефицит со ЕУ и да се зголемат приходите во американскиот буџет.

За челикот и алуминиумот, ЕУ и САД сега истакнуваат дека „имаат намера да ја разгледаат можноста за соработка во заштитата на своите домашни пазари од прекумерни капацитети, притоа обезбедувајќи сигурни синџири на снабдување меѓу себе“, се наведува во заедничката изјава.

Според договорот, ЕУ ќе се соочи со царина од 15 отсто за најголем дел од извозот. Извршна наредба на САД минатиот месец појасни дека стапката за ЕУ ќе биде горна граница, додека за другите извозници универзалната царина се применува покрај постојните МФН-давачки. Производите што имаат МФН-царини над 15 отсто ќе продолжат да се наплаќаат со тие стапки, но секторските царини нема да се применуваат дополнително врз универзалните.

Документот, сепак, остава отворени големи прашања: како ЕУ ќе го исполни ветувањето да инвестира 600 милијарди долари во САД или да купи околу 750 милијарди долари американски енергетски ресурси, меѓу кои течен природен гас, нафта и нуклеарни производи, до 2028 година.

Се очекува приватни инвестиции на европски компании во САД да бидат насочени кон стратешки сектори, како фармацевтската индустрија, полупроводниците и напредното производство, изјави високиот функционер од администрацијата.

Во меѓувреме, според изјавата, ЕУ планира значително да ја зголеми набавката на воена и одбранбена опрема од САД и има намера да купи најмалку 40 милијарди долари вредни американски чипови за вештачка интелигенција.

Според заедничката изјава, ЕУ планира да обезбеди олеснет пазарен пристап за низа американски морски и несензитивни земјоделски производи, меѓу кои јаткасти плодови, одредени млечни производи, свежо и преработено овошје и зеленчук, преработена храна, семиња за садење, масло од соја, свинско месо и бизонско месо.

Дигитална трговија

Во изминатите недели дебатите околу регулативата на ЕУ за дигитални услуги и можните олеснувања за одредени производи, вклучувајќи ги и виното и жестоките пијалаци, ги продолжија разговорите. Во заедничката изјава не се предвидени пониски стапки за алкохолот, иако ЕУ настојуваше да ги добие.

САД и ЕУ се обврзаа да се справат со дел од она што документот го нарекува „неоправдани бариери за дигитална трговија“, при што ЕУ потврди дека нема да воведе ниту да задржи такси за користење на мрежата.

Во документот со прашања и одговори објавен во четвртокот од Брисел се нагласува дека не е преземена никаква обврска во врска со регулативата за дигитални услуги. „Заедничката изјава не вклучува никаква обврска за дигиталните регулативи на ЕУ“, се наведува во текстот.

ЕУ исто така се обврза да работи на обезбедување поголема „флексибилност“ во царината за увоз на производи со висока јаглеродна емисија, која треба да стапи во сила следната година, и да се потруди обврските за корпоративна одржливост и известување да не претставуваат „неоправдани ограничувања за трансатлантската трговија“.

Можно е да се воведат и полесни правила за усогласеност за малите и средните компании, се наведува во изјавата.