Македонија е под висок воден стрес: Кои култури се најзагрозени

„Бел клас“ го покоси македонскиот ориз. Жетвата ќе биде лоша, приносите мали, а оризопроизводителите и годинава со блокади на патиштата бараат помош од државата.

Во моментов околу 1.000 хектари во Кочанско се зафатени од болест. Приносите, според пресметките на оризопроизводителите, во некои региони ќе бидат помали за 30-40 отсто. Вкупно, наместо планираните 20.000 тони, годинава во земјава се очекуваат 16.000 тони оризова арпа.

Проблемот на оризарите во регионот на Облешево е уште поголем. Таму околу 500 декари се под ризик од исушување затоа што 20 дена се без вода. Водата е запрена од кочанската подружница на „Водостопанство“, „Брегалница“, а оттаму најавуваат формирање комисија за наоѓање заедничко решение.

Недостигот од вода е главна причина за проблемите на оризопроизводителите, кои секоја година во истиот период бараат поддршка од државата. Климатските промени, долгите сушни периоди, честите драстични промени на температурата не се ризик само за оризот туку и за другите земјоделски култури во земјава.

Топ три култури најголеми жртви на сушите

Кон средината на јули годинава цените на оризот во Азија се искачија на највисоко ниво по повеќе од две години, поради страв на увозниците дека со почетокот на феноменот Ел Нињо (El Ninjo) ќе се исушат насадите и ќе се уништат посевите. Референтната цена на оризот во регионот, тајландскиот бел ориз, се зголеми за 15 отсто, на 535 долари, што е највисок раст регистриран од почетокот на март 2021 година според податоците на Асоцијацијата на извозници на ориз во Тајланд.

Во Италија приносите годинава се најмали во последните 23 години, а во Калифорнија штетите се проценуваат на 703 милиони долари. Поради недостигот од оваа култура во САД се изгубени 5.300 работни места.

Во земјава, според податоците на Државниот завод за статистика, се намалуваат приносите со ориз. Трендот на раст застана во 2018 година. Слична е состојбата и со пченицата. Кај пченката приносите по хектар се постабилни.

Следната култура што е под голем ризик е маслиновото масло. Поради високите температури во регионот на Средоземно Море приносите на маслинки се намалуваат, а цената на маслиновото масло е на рекордно ниво.

Светскиот економски форум во првите три најзагрозени култури ја рангира и сојата, која меѓу другото е и основна добиточна храна. Таа е на удар на климатските промени подолг период, а тоа кулминира во последните три години на голема суша. Во Аргентина, која важи за најголем производител на соја, приносите се за 43 отсто намалени во последната година.

Македонија е земја под висок воден стрес

Македонија влегува во подрачјата што се под т.н. висок воден стрес. Според податоците на Светскиот економски форум, земјава заедно со Албанија е во подобра положба од Грција во регионот, но во полоша од сите други земји.

СЕФ

Грција се наоѓа во регионот на т.н. екстремно висок воден стрес, што значи дека за своето снабдување користи најмалку 80 отсто од расположливите води. Такви се 25 земји во светот и во нив е сместена една четвртина од светската популација.

Македонија, која влегува во следната категорија, висок воден стрес, користи најмалку 40 отсто од расположливата вода. Во вакви услови живеат околу четири милијарди луѓе, или 50 отсто од вкупната популација.

Според податоците на Светскиот економски форум, од 1960 година досега побарувачката за вода е двојно зголемена.