Прва задача брз ребаланс: А колкави нови долгови се потребни?

До крајот на годината се предвидени уште две аукции за граѓански обврзници. По една за крај на секој квартал, во септември и декември. Покрај тоа, според календарот за емисија на државни хартии од вредност што го објави Министерството за финансии, во следните шест месеци се планирани и по две аукции месечно за обврзници и записи. Сумите што ќе се запишуваат на овие аукции не се впишани во календарот.

До крајот на годината, пак, за претходно запишани државни хартии од вредност, Министерството треба да исплати над 480 милиони евра. Најголемата сума ќе биде исплатена следниот месец, 113,3 милиони евра. Над 107 милиони евра достасуваат во ноември.

Новата министерка Гордана Димитриеска Кочоска, која вчера ја презеде функцијата, на 20 јули годинава за првпат ќе треба да исплати и камата за граѓанските обврзници што беа запишани лани. На двете аукции лани државата зеде 41,2 милиони евра, со камата од пет отсто и рок на достасување од две години.

Колку од вкупните расходи во јули ќе одат за камати е непознато, но бројките што Министерството за финансии ги има објавено, а се однесуваат на периодот до април, покажуваат дека расходите за камати за четири месеци од 2024 година изнесуваат 128,8 милиони евра. Лани во истиот период тие биле двојно помали - 64,4 милиони евра.

Итен ребаланс

Последните објавени податоци за реализација на буџетот од страна на Министерството за финансии се за април годинава. Според нив, за четири месеци минусот во државната каса изнесува 234,3 милиони евра или близу 43 отсто од вкупниот дефицит планиран за годинава.

Владата уште денеска на состанок ќе разговара за состојбата на буџетот и до крајот на јули ќе биде готов и ребалансот. Со прекројувањето на државната каса ќе се обезбедат повеќе пари за реализација на проекти во општините, рече синоќа премиерот Христијан Мицкоски за ТВ 24, во првото интервју по стапувањето на функцијата. 

„Ако биде се како што треба, во втората половина на јули ќе има ребаланс и во првата половина на август ќе биде повикот до општините да алицираат со проектите. Според тоа што го разговарав со министерката за финансии, голема е можоста шест милијарди денари да бидат распределени кон општините за проекти кои се подготвени,  рече тој. 

Претходно, техничката заменик-министерка од редовите на ВМРО ДПМНЕ, Елена Петрова, кога на почетокот на јуни ја напушташе функцијата изјави дека дефицитот во буџетот дотогаш изнесува околу 75 отсто и дека итно е потребен ребаланс на буџетот.

„Итен ребаланс на буџетот е потребен од неколку причини. Прво, да се обезбеди консолидација на приходната и расходната страна. Зборуваме за буџетскиот план за оваа 2024 година, каде што немаме консолидација на приходната и расходната страна бидејќи имаме големо исцрпување на буџетскиот дефицит. Имаме проекција колкав треба да биде буџетскиот дефицит за цела година, но нема поминато ниту половина година, а имаме искористено односно исцрпено околу 75 отсто од проектираниот буџетски дефицит. Тоа значи дека многу повеќе се направени трошења на расходната страна на буџетот отколку што се собраните приходи“, изјави Петрова на почетокот на овој месец.

Унгарска милијарда

Новата влада доаѓа со нови проекти и планови. Премиерот Христијан Мицкоски уште по завршувањето на изборите најави дека земјава веќе годинава ќе се задолжи со милијарда евра.

„Можам да најавам еден финансиски пакет, соработка влада со влада, во вредност од една милијарда евра со исклучително поволни услови, со добар грејс-период, со исклучително атрактивна каматна стапка“, рече Мицкоски во мај.

Минатата недела, повикувајќи се на унгарските медиуми, домашните известија дека милијардата ќе дојде токму од Унгарија. Тамошните медиуми пишуваа дека тоа е најголем заем што владата во Будимпешта го одобрила откако Виктор Орбан ја презел власта.

Условите за кредитот биле договарани уште за време на изборната кампања во земјава. Станува збор за заем со камата од 2,59 отсто и со грејс-период од три години. Од милијардата, 250 милиони евра ќе бидат наменети за општините, 460 милиони евра се инвестиција за енергетиката.

Ваквото задолжување ќе го зголеми јавниот долг. Во првиот квартал тој се спушти под прагот од 60 отсто и изнесуваше 58,6 отсто. Во програмата на ВМРО-ДПМНЕ зголемувањето на долгот е пресметано. До крајот на 2024 година тој ќе се искачи на 63,8 отсто. Повторно намалување под 60 отсто е очекувано дури за четири години.

Текстот е ажуриран со изјавата на премиерот Христијан Мицкоски.