Просечна плата: За пет години најмал раст има кај банкарите

Просечната месечна исплатена нето-плата во Македонија во август годинава изнесува 41.097 денари и е за 12,9 проценти повисока во однос на истиот месец лани. Ваквото зголемување се должи, пред сѐ, на зголемувањето на просечната плата во секторите: образование (18,9 проценти), уметност, забава и рекреација (18,8 проценти) и јавна управа и одбрана и задолжително социјално осигурување (17 проценти), објаснуваат од Државниот завод за статистика (ДЗС). Во однос на претходниот месец, пак, зголемување на просечната плата има кај секторите: уметност, забава и рекреација (5,3 проценти), земјоделство, шумарство и рибарство (4,2 проценти) и објекти за сместување и сервисни дејности со храна (3,2 проценти). 

Но, и покрај ова, просечната плата веќе втор месец е во надолна линија во однос на исплатата во јуни. Во јуни 2024 година просечната плата беше 41.939 денари. Во јули таа падна за илјада денари, на 40.961 денар. Во август, како што соопшти денеска ДЗС, таа се зголемила незначително во однос на јули. Всушност, просечната плата за август е помала од онаа во мај, 41.252 денари, а е речиси иста со платата во април, која изнесуваше 41.085 денари. Во исто време растот на цените на основните производи за живот забележа голема брзина, па Сојузот на синдикати последниве месеци објавува дека минималната потрошувачка кошничка изнесува над 61.000 денари.

Во август 2024 година највисока просечна нето-плата имало во секторот информации и комуникации, 77.131 денар, што е за 10,7 проценти повеќе од пред една година. Во рамките на овој сектор, каде што влегуваат шест дејности, највисоката нето-плата убедливо е во дејноста компјутерско програмирање, консултантски и сродни дејности, од 96.574 денари, или за 4,4 проценти повеќе од лани. Оваа е највисока просечна нето-плата исплатена по работник во Македонија воопшто за август, која значително го крева просекот на целиот сектор, каде што се и издавачка дејност со 36.196 денари, филмска дејност и продукција на видео и телевизиска програма со 38.827 денари, емитување програма со 42.220 денари, телекомуникации со 56.374 денари и информативни услужни дејности со 46.950 денари.

Меѓу највисоките просечни плати се и оние во дејностите научно истражување и развој (62.421 денар), фармацевтско производство (60.595 денари), финансиско-услужни дејности, освен осигурување и пензиски фондови (читај банки, инвестициски фондови, брокерски куќи) со 58.085 денари, воздухопловен транспорт (56.715 денари) итн.

Во преработувачката индустрија, сектор во економијата со најмногу работници, пред оној на трговија на големо и мало, просечната нето-плата во август изнесувала 36.196 денари, со тоа што и тука има значителни разлики од индустрија до индустрија. Најплатени се работниците во фармацевтската индустрија, 60.595 денари, пред оние од производството на пијалаци (48.523 денари), производство на хемикалии и хемиски производи (46.933) итн., додека најмали плати земаат во текстилната и кожарската индустрија, околу 27.000 денари.

Најниска просечна нето-плата зеле работниците во секторот објекти за сместување и сервисни дејности со храна, од 30.869 денари, која пак пораснала за 11,6 проценти за една година. Во овој сектор има две дејности, објекти за сместување (33.719 денари) и подготовка на оброци и служење храна (29.402 денари).

Но, ако гледаме одделно по дејности во секој сектор, има и уште послабо платени работници. Па така, во дејноста рибарство и аквакултура работниците биле платени во просек со по 26.469 денари, што значи ниту две вакви плати не може да ја задоволат минималната синдикална кошница, која за август изнесуваше 61.199 денари, според Сојузот на синдикати на Македонија. Практично иста просечна плата имаат и вработените што одржуваат згради и се грижат за уредување и одржување на животната средина (26.433 денари). Повеќе од две просечни плати за да го истуркаат месецот им требаат и на вработените во производството на облека и на кожа, кои заработуваат нешто повеќе од 27.000 денари. Под 30.000 денари просечна плата земаат и во дејностите шумарство и искористување шуми (28.883 денари), вадење јаглен и лигнит (28.272 денари), производство на мебел (29.206 денари) итн.

Што се однесува за периодот од август 2023 до август 2024 година, најголем пораст на просечната нето-плата има кај дејностите научно истражување и развој (42,8 проценти), производство на кокс и рафинирани нафтени деривати (28,1 проценти), библиотеки, архиви, музеи (23,5 проценти), креативни, уметнички и забавни дејности (23 проценти) и спортски, забавни и рекреативни дејности (20,8 проценти).

Ако одиме малку поназад со статистиката, на пример од претпандемиската 2019 година наваму, најголем пораст за пет години имаат платите во секторот уметност, забава и рекреација (58 проценти), со просечна плата за 2023 година од 35.121 денар, градежништво (55,9 проценти) со 36.473 денари и информации и комуникации (55,7 проценти) со 70.013 денари.

Најмал пораст, пак, на просечната плата имале вработените во секторите финансиски дејности и осигурување (25 проценти) со 52.771 денар во 2023 година, снабдување со електрична енергија, гас и пареа (26,1 проценти) со 49.040 денари и јавна управа, одбрана, социјално осигурување (33,1 проценти) со 38.323 денари.

                     

Ниска продуктивност, превработеност во јавниот сектор и слаба поддршка од државата кон компаниите се клучните проблеми за платите во земјава, вели во интервју за „Блумберг Адрија“, Миле Бошков, претседател на Бизнис Конфедерацијата на Македонија. „Зголемувањето на минималната плата врши притисок врз компаниите за зголемување на останатите плати. Приватниот сектор се сложува платите да се зголемат од 900 до 9.000 илјади денари, но само со помош од државата која ќе ги исплаќа придонесите. вели Бошков.