„Спејс екс“ во елитата, а приходите не се ни блиску до Величествените седум

„Спејс екс“ (SpaceX) за неколку дена го направи она за што на најголемите технолошки компании им беа потребни години. По рекордното ИПО, компанијата на Илон Маск достигна пазарна вредност која во еден момент ја надмина онаа на „Амазон“ (Amazon), а накратко се приближи и до „Мајкрософт“ (Microsoft).

Тоа звучи како потврда дека пазарот доби нов член на групата Величествени седум. Сепак, кога ќе се премине од графиконот на цената на акциите и ќе се погледне она што компанијата навистина го заработува, произведува и продава, сликата станува значително посложена, а самата пазарна капитализација треба да се набљудува од аспект на сегашноста и иднината.

Причината поради која „Спејс екс“ во овој момент ја зазеде седмата позиција на листата на компании со најголема пазарна капитализација и практично се вброи во групата Величествени седум е лидерската способност на Илон Маск да го претстави идниот раст на компанијата и така да поттикне огромна побарувачка за компанијата, иако моментално генерира негативна нето добивка.

Што всушност пазарот купува кај „Спејс екс“

„Спејс екс“, освен што е ракетна компанија, е компанија чии „фалкон 9“ (Falcon 9) и „старшип“ (Starship) привлекуваат големо внимание, но Старлинк (Starlink) стана најважниот дел од деловната приказна. Сателитскиот интернет денес носи најголем дел од приходите, додека лансирањата, државните договори и идните ВИ проекти ѝ даваат на компанијата можност за раст кој е поконкурентен од другите големи технолошки компании насочени кон развој на технологии за подобрување на животот на Земјата.

Во 2025 година „Спејс екс“ оствари околу 18,7 милијарди долари приходи, со раст од приближно една третина во однос на претходната година. Старлинк беше сегментот кој генерираше околу 60 отсто од приходите, додека ниту бизнисот со лансирања не заостануваше. Тоа покажува дека инвеститорите, иако во најголем дел ја купуваат визијата за патување кон Марс, купуваат и мрежа која успева да продава интернет на милиони корисници ширум светот.

Сепак, приходот од 18,7 милијарди долари е мал кога ќе се спореди со компаниите со кои „Спејс екс“ почна да се натпреварува. Другите компании од групата која со години го држи статусот Величествени седум имаат бизниси кои се повеќекратно поголеми од „Спејс екс“, додека само ако ја земеме „Енвидија“ (Nvidia) како пример, гледаме дека профитот што компанијата го остварува сам по себе е поголем од вкупниот приход на „Спејс екс“.

Со други зборови, јасно се гледа дека пазарот моментално го гледа„Спејс екс“ како компанија која денес функционира на ниво на Величествените седум, но со оглед на тоа дека една од клучните метрики при оценување на компаниите  - приходот  - е значително помала од останатите, моменталната вредност во најголем дел се темели на претпоставката дека „Спејс екс“ еден ден може да генерира приходи како компаниите од таа категорија.

Односот P/S покажува колку е долг патот

Наједноставниот начин да се види колку е скап „Спејс екс“ во овој момент е односот меѓу пазарната вредност и приходите, односно price-to-sales коефициентот.

Ако „Спејс екс“ се вреднува на околу два билиона долари, а остварува околу 18,7 милијарди долари приходи, инвеститорите плаќаат повеќе од 100 долари пазарна вредност за секој долар приход кој компанијата денес го генерира.

Тоа е екстремен однос дури и за компанија која расте брзо. „Спејс екс“ во текот на 2025 година ги зголеми приходите, но за денешната вредност да изгледа умерена, компанијата би морала да расте побрзо и подолго отколку што тоа ѝ успеало на речиси која било голема компанија во историјата.

За споредба, „Амазон“ (Amazon) во еден момент се тргуваше со слична пазарна вредност како „Спејс екс“, но со приходи кои биле дури 38 пати поголеми. Тоа не значи дека „Амазон“ автоматски претставува подобра инвестиција. Иако најголемиот дел од приходите на „Амазон“ и натаму доаѓаат од трговијата, каде маржите се релативно пониски, компанијата има и АВС (AWS) и бизнис со огласување, кои остваруваат значително повисоки маржи и носат голем дел од профитабилноста.

Сепак, Старлинк може да има значително попрофитабилен модел на претплата, но овој однос моментално покажува колкав дел од цената на „Спејс екс“ не доаѓа од постојните приходи, туку од очекувањата дека Старлинк, Старшип и ВИ инфраструктурата ќе изградат бизнис кој денес сè уште не постои во таков обем.

EV/EBITDA покажува колку пазарот плаќа за оперативната заработка

EV/EBITDA го покажува односот меѓу вредноста на компанијата и нејзината оперативна заработка. Кај компанија како „Спејс екс“ оваа мерка има повеќе смисла од P/E коефициентот, кој моментално не може да се пресмета поради негативната нето добивка, бидејќи EV/EBITDA се фокусира на оперативниот резултат, а не на нето добивката на која силно влијаат големите инвестиции, каматните трошоци и амортизацијата.

Кај „Спејс екс“, EV/EBITDA изнесува околу 426, додека кај другите големи технолошки компании се движи од приближно 14 кај „Мајкрософт“ до 28 кај „Енвидија“. Тоа значи дека пазарот ја вреднува „Спејс екс“ повеќе од 15 пати поскапо од најскапата компанија од оваа група врз основа на моменталната оперативна заработка.

Со други зборови, на „Спејс екс“, со непроменета EBITDA, би ѝ биле потребни повеќе од четири века оперативна заработка за да ја достигне вредноста која пазарот денес ѝ ја припишува. EV/EBITDA сепак не е период на поврат на инвестицијата, бидејќи EBITDA може значително да расте, но односот од 426 јасно покажува колкава е разликата меѓу сегашната оперативна заработка на компанијата и нејзината пазарна вредност.

„Спејс екс“ не е само ракетна компанија

Најголемиот аргумент во корист на „Спејс екс“ е дека споредбата со „Амазон“ (Amazon), „Епл“ (Apple) или „Мајкрософт“ (Microsoft) може да биде погрешна ако компанијата се гледа само како производител на ракети.

„Спејс екс“ истовремено се обидува да биде компанија за лансирање ракети, глобален телекомуникациски оператор, производител на сателити, партнер на американската влада и потенцијален сопственик на инфраструктура за ВИ во вселената.

Ако „старшип“ драматично ја намали цената на лансирањата и ако ВИ инфраструктурата стане нов извор на приходи, со оглед дека таа моментално е најголемиот притисок врз профитабилноста, денешната вредност може да изгледа помалку екстремна отколку што изгледа сега.

Но секој дел од таа приказна мора да успее, со огромен фокус на делот поврзан со ВИ. Старлинк мора да продолжи да го зголемува бројот на корисници без пад на цените и маржите. „Старшип“ мора да премине од фаза на тестирање во сигурен и комерцијално одржлив систем. ВИ проектите мора да станат реален извор на приходи, а не само додаток во презентациите за инвеститорите.

Сето тоа мора да се случи во период кога конкуренцијата во сателитскиот интернет, ракетните лансирања и ВИ инфраструктурата станува сè посилна.

Каде е границата меѓу визијата и цената

„Спејс екс“ не е преценет само затоа што е скап според P/S односот или затоа што моментално нема P/E коефициент. Компаниите кои ги менуваат индустриите често изгледаат прескапи ако се мерат само според денешните приходи и добивка.

Но, „Спејс екс“ е компанија кај која пазарот веќе пресметал исклучително голем дел од идниот успех, токму како резултат на извонредната способност на Илон Маск да ја поврзе целта на компанијата со луѓето и да ја добие довербата на инвеститорите во неговите визии, кои досега се покажале како остварливи.

Цената на акцијата всушност претпоставува дека „Спејс екс“ ќе ја задржи технолошката предност, ќе ја прошири глобалната мрежа, ќе го претвори „старшип“ во профитабилна инфраструктура и ќе пронајде нови извори на приходи доволно големи за да ја оправдаат вредноста каква што денес ја имаат само најголемите компании во светот.

Тоа е причината поради која „Спејс екс“ може да биде највозбудливата акција на пазарот, но и една од најчувствителните на разочарување, токму затоа што е под будното око на огромен број инвеститори кои бараат можност за брза заработка преку движењето на акцијата.

Дали „Спејс екс“ е преценета?

Одговорот зависи од тоа што инвеститорот мисли дека всушност е „Спејс екс“.

Ако „Спејс екс“ е пред сè компанија за лансирање ракети и сателитски интернет со денешните приходи, тогаш пазарната капитализација од два билиона долари навистина е екстремна.

Но, ако „Спејс екс“ е идната глобална телекомуникациска мрежа, логистичка инфраструктура за вселената и ВИ платформа, тогаш денешната вредност има основа, бидејќи овој потенцијал дава простор „Спејс екс“ да прерасне во компанија каква што денес тешко може да се најде.

За инвеститорите затоа поважно прашање од тоа дали акцијата денес е скапа е: колку совршени потези „Спејс екс“ мора да направи за денешната цена по неколку години да изгледа разумна?

Пазарот моментално дава многу оптимистички одговор, што значи дека секое забавување или зголемување на трошоците ќе се покаже преку пад на акцијата и ќе открие колку малку простор всушност постои за грешка.