Измеривме колку „тежат“ македонските блучипови: за пет години ја зголемиле вредноста за 130 отсто

„Комерцијална банка“ е компанија членка на индексот МБИ10 што има најголем пораст на својата пазарна капитализација на Македонската берза, всушност најголем пораст на акцијата за пет години, од речиси 330 отсто или 4,3 пати. Според статистиката на Македонската берза, банката има пазарна капитализација од над една милијарда евра на крајот од вториот квартал во 2025 година во споредба со 246 милиони евра на крајот од 2019 година, последната „нормална“ година пред пандемијата на ковид.

По неа е „НЛБ банка“, со 231 отсто поголема пазарна капитализација за пет години, пред „Стопанска банка - Скопје“ со 139 отсто, „Алкалоид“ со 133 отсто итн. Најмал пораст на пазарната капитализација имаат „Македонски телеком“ и „ТТК банка“, од 37,5 и 30,7 отсто, соодветно.

Вкупната пазарна капитализација на членките на индексот МБИ10 за пет години е зголемена од 1,9 милијарда евра на 4,38 милијарди евра на крајот од 2024 година, или 130 отсто. Во првите два квартала од 2025 година пазарната капитализација на овие десет компании пораснала за уште минимални 1,82 отсто, односно на 30 јуни изнесувала 4,46 милијарди евра.

Пазарната капитализација на сите котирани компании на Македонската берза пораснала двојно или точно 97 отсто последниве пет години, за 30 процентни поени послабо во однос на блучиповите.  Ако на крајот од 2019 година вкупната пазарна капитализација (акции + обврзници) изнесувала 3,08 милијарди евра, на крајот на 2024 година вредноста била 6,08 милијарди евра. На крајот од вториот квартал во 2025 година пазарната капитализација пораснала за околу два отсто, на 6,2 милијарди евра. Ако споредиме пак со 2015 година, за десет години „тежината на берзата“ се зголемила за 3,5 пати, од 1,75 милијарда евра.

Македонските блучипови повеќе од двојно ја зголемиле својата вредност за пет години, а  само трите најголеми банки во земјава котирани на берзата („Комерцијална“, „Стопанска – Скопје“ и „НЛБ банка“) зафаќаат речиси 60 отсто од пазарната капитализација на МБИ10 и 45 отсто од капитализацијата на сите котирани компании. Ако на овие три друштва ги додадеме и „Алкалоид“ и „Македонски телеком“, излегува дека петте најголеми фирми според пазарна капитализација вредат околу 68 отсто од целата пазарна капитализација на сите котирани акции. Тоа значи дека пет фирми имаат двојно поголема вредност од сите преостанати 95 заедно. 

Ова укажува на голема пазарна концентрација на Македонската берза, но домашниот пазар и не е некој посебен исклучок – во САД, на пример, најголемиот пазар на капитал во светот, „седумте величествени“, односно технолошките гиганти „Амазон“, „Мета“, „Алфабет“, „Мајкрософт“, „Енвидија“, „Тесла“ и „Епл“ имаат заедно пазарна капитализација од 17,94 билиони (илјади милијарди) долари во моментов, што е околу 34 отсто од пазарната капитализација на индексот S&P500, во кој има 500 компании, како што кажува и самиот назив. Во 2015 година, на пример, овој удел изнесувал само 12,3 отсто.

Пазарната капитализација на една компанија се добива кога ќе се помножи вкупниот број на издадени акции од тоа друштво со просечната цена на акцијата во еден конкретен ден. Истото тоа важи и за пазарната капитализација на обврзниците што котираат на Македонската берза, чија вредност на последниот ден од вториот квартал годинава зафаќала само околу 6 отсто од вкупната пазарна капитализација, додека главниот дел од 94 отсто им припаѓа на акциите што котираат на берзата. При пресметување на пазарната капитализација се земаат предвид акциите на стотина друштва што котираат во т.н. Суперкотација, Берзанска котација, Задолжителна котација, како и оние во групата на друштва со посебни обврски за известување.