Колку гориво можете да купите со просечна плата во регионот: Во Македонија најмалку

Ормускиот Теснец останува блокиран, а ракетните напади меѓу САД и Иран не покажуваат знаци на смирување. По овој воден пат поминува четвртина од светската нафта и петтина од вкупните глобални количества гас. Од почетокот на воената интервенција на Блискиот Исток, според процените на „Сити груп“, пазарот на сурова нафта губи меѓу 7 и 11 милиони барели дневно.

Во вакви услови, светските лидери се обидуваат да најдат решение со кое ќе се ублажи недостигот на црното злато. Меѓународната агенција за енергија објави дека ќе пушти резерви од нафта, кои би биле најголеми во нејзината историја. Станува збор за 400 милиони барели, што далеку го надминува количеството од 182 милиони барели што земјите членки го ослободија во 2022 година, по руската инвазија врз Украина.

Обидите доаѓаат во момент кога британската морнарица соопшти дека три пловни објекти биле погодени од сомнителни проектили во Ормускиот Теснец и Персискиот Залив, нагласувајќи дека транспортот е под постојана закана.

Теснецот е затворен од почетокот на конфликтот и, освен страв за енергетска, поттикнува и страв за нова инфлациска криза. Цената на нафтата од типот брент во овие две недели силно флуктуира, се искачи до 120 долари за барел, а потоа се спушти на 90 долари. Но и на ова ценовно ниво, таа е за околу 45 отсто повисока отколку во текот на минатата година.

Цените се пресликаа на бензинските пумпи

Растечките цени на нафтата се пресликаа на цените на локалните бензински станици. Во Македонија во понеделникот имаше долги колони возила и нервозни возачи, кои чекаа на го наполнат резервоарот по пониска цена. Од вторникот дизелот се продава за 14,5 денари за литар поскапо и чини 85,5 денари. Цената на бензинот од 95 октани изнесува 79,5 денари за литар, а тој поскапи за пет денари.

Сепак, и со новите цени на горивата, Македонија има најевтини деривати во регионот Адрија. Од петте земји, вчера само просечната цена на бензинот во Сараево беше пониска отколку во Македонија. Србија, пак, има убедливо најскапи горива во регионот.

Сепак, како цените така и платите во Македонија се најниски. Декемвриската просечна плата во Македонија изнесуваше 762 евра и е за 1.000 евра пониска отколку во Словенија. Во регионот Адрија, освен Македонија, само уште Босна и Херцеговина има понизок просек од 1.000 евра, откако во декември и во Србија беше пробиена психолошката бариера и просечната нето-плата достигна 1.056 евра.

Најниски плати и најмалку гориво

Најниската просечна плата во земјава е причина и за најниската куповна моќ. И покрај тоа што цените се ниски, Македонците можат да купат најмалку гориво со една просечна плата. Со просекот од декември во Македонија може се купат 548 литри дизел, а во Словенија дури двојно повеќе.

Словенија е лидер во регионот според тоа колку гориво можете да купите за просечна плата. Следна земја во која може најдолго да се вози со месечен нето-просек е другата земја членка на Европска Унија, Хрватска.

Во двете земји од ЕУ, исто како и во земјава, од вторникот има нови цени на горивата на бензинските пумпи, но тамошните влади интервенираа преку акцизите.

Во Хрватска, Владата повторно ја регулира цената. На 10 март бензинот поскапе за 4, а дизелот за 7 центи по литар. Регулираните цени ќе важат до 23 март. Малото покачување на бензинските пумпи се должи на промената на уредбата за висината на акцизата за дизел горивото, која е намалена за 20 евра на илјада литри, односно 0,02 евра по литар дизел гориво.

И во Словенија Владата ги ублажи акцизите. Со владината мерка заштедата на 50 литри гориво изнесува 5,50 евра за бензинот и околу 8,70 евра за дизелот.

Владата во Србија во петокот го ограничи зголемувањето на цените на 3 денари по литар и го забрани извозот на горива за да спречи недостиг на домашниот пазар.

 

Во Македонија нема простор за мерки – притисокот го создаваат граѓаните од соседните земји, вели премиерот

Цената на горивата и мерките што може да се преземат се главна тема за последното препукување меѓу политичките партии во земјава. Премиерот Христијан Мицкоски вели дека засега не гледа простор за прогласување кризна состојба. Земјата е добро снабдена со деривати, вели тој, но притисок има во пограничните региони поради тоа што цените во земјава се пониски од околните земји.  Тој најави дека иако нема изгледи за ценовен шок, состојбата внимателно ќе биде следена.

„Инспекторатот е на терен, нема прекин во снабдувањето. Логично е да имаме притисок во западниот дел на државата – и во Србија е поскапо, во Косово цената варира. Во регионот имаме најниска цена за дизел горивото, а слична е и цената за бензинот. Очекуваме притисок и во периодот што следува, но имаме доволно количества. Разговаравме со компаниите и дистрибутерите. Во моментот нема опасност од недостиг. Цените на светските берзи паѓаат и внимателно ја следиме состојбата“, рече Мицкоски.

Тој вчера повтори дека во Македонија се купува најевтино гориво од сите земји во регионот.

Ризик за инфлацијата има, најсоодветен инструмент за реакција се акцизите

Според Меѓународниот монетарен фонд, доколку цената на нафтата се зголеми за 10 проценти и тоа зголемување се задржи во текот на годината, глобалната инфлација би се зголемила за околу 0,4 процентни поени, пишува во последната анализа на Институтот за економски истражувања и политики „Фајненс тинк“.

„Нашата процена ја вклучува оваа магнитуда (0,25-1,65), но е потенцијално посилна, и укажува дека и во македонската економија постои релативно значаен долгорочен пренос на нафтените шокови врз инфлацијата. Иако краткорочниот ефект е ограничен, со текот на времето повисоките цени на нафтата постепено се пренесуваат во трошоците на производството, транспортот и услугите, што резултира со повисоко општо ценовно ниво“, велат експертите од Институтот.

Во вакви услови, економските политики треба внимателно да го следат развојот на глобалните енергетски пазари и потенцијалниот пренос на ценовните шокови во домашната економија. Иако актуелниот нафтен шок најверојатно нема да создаде силен непосреден инфлаторен удар, во случај на екстремно и нагло зголемување на цената на нафтата потребно е Владата да биде подготвена да реагира, велат од „Фајненс тинк“.

„Во таква ситуација, најсоодветен инструмент за ублажување на ценовниот удар би била привремена интервенција преку даночно-акцизната структура на горивата, со цел делумно да се амортизира преносот на глобалниот ценовен шок врз домаќинствата и компаниите. Ваквата интервенција треба да биде временски ограничена и внимателно дизајнирана, со цел да се зачува фискалната стабилност и да се избегне нарушување на пазарните сигнали на подолг рок“, се наведува во последната анализа на Институтот.