Од Лондон во Атина – нова дестинација за хеџ-фондовите

Кога Константинос Сарафопулос од „Алфа Банка“ се врати во Грција во 2021 година, по повеќе од 20 години поминати во Велика Британија, од кои 17 поминати во „ЏП Морган“ (JPMorgan Chase & Co.), тој затекна земја што е променета. Рецесијата и мерките за штедење беа минато, беа воведени атрактивни даночни пакети, а бирократијата беше намалена благодарение на дигитализацијата. „Сообраќајниот метеж беше една од полошите работи“, ми вели Сарафопулос, главен директор за управување со ризици на банката. „Но, можеби тоа е и доказ за неодамнешниот успех на земјата“.

Тој не е единствениот што го избира тој пат, додека стариот повик од Лондон и другите финансиски центри почнува да ја губи својата привлечност. „Алфа Банка“ вработува околу 120 „Итакијци“, како што ги нарекуваат затоа што го преминале „темни како вино мориња“ од Канари Ворф (Лондон) и други финансиски центри за да се вратат во Грција. Тие дури имаат и заедничка WhatsApp група.

Сега банкарите ги следат и луѓе од хеџ-фондови од лондонскиот Мејфер. Милијардерот Крис Рокос го сели своето даночно пребивалиште од Лондон во Атина, бидејќи „Милениум Менаџмент“ (Millennium Management LLC) отвора канцеларија во грчката метропола.

Идејата на креаторите на политиките е дека привлекувањето луѓе со висока куповна моќ неизбежно ја поттикнува локалната економија. Се чини дека паралелно се одвива и поширок бран на враќање. Сè уште е рано и податоците се нецелосни, но официјалните бројки покажуваат дека бројот на Грци кои се вратиле во земјата во 2023 година го надминал бројот на оние кои заминале. Ова би било незамисливо само до пред десетина години, период кога половина милион млади луѓе ја напуштија земјата која често се опишуваше како неефикасна, корумпирана и оптоварена со бирократија.

Не е тешко да се разбере зошто се промени ставот кон Грција. Пандемијата покажа дека одредена група мобилни професионалци можат да работат каде што сакаат, па сонцето и морето станаа сериозна предност. Грција, под прилично технократско водство, ги комбинираше даночните олеснувања со новостекнатата стабилност, што е сè поретко во дестинации како Дубаи кои се блиску до области зафатени со конфликти.

Од 2019 година, лицата со големи средства кои го преместуваат својот даночен дом во Грција можат да платат фиксен годишен данок од 100.000 евра, под услов да исполнуваат одредени критериуми, вклучително и инвестиции. Од 2021 година, Грците што се враќаат од странство можат да добијат ослободување од данок на доход од 50 проценти во период од седум години. Тоа е привлечна понуда, иако не е ни приближно толку поволна како режимот со нулти даноци во Дубаи.

Исто така е важно што Грција не ги промени фундаментално правилата како некои други земји што сакаат да ги привлечат богатите. Италија ја зголеми стапката на рамниот данок двапати откако беше воведен, Португалија ги укина олеснувањата за богатите, додека Велика Британија станува помалку поволна за милијардерите родени во странство и другите богати луѓе со статус на „нерезиденти“. Ова помага да се објасни зошто, според проценките, околу 213 лица со големи богатства го преселија својот даночен престој во Грција до 2024 година.

Но, зад сето ова стои нешто повеќе од номадско богатство што ги зголемува цените на атинските вили. Пошироката инвестициска приказна на Грција се подобри благодарение на пазарните реформи и буџетските суфицити, особено во споредба со земјите од Европската унија што се сметаат за економски лидери. Земјата расте побрзо од просекот на еврозоната, стапката на невработеност е половина од онаа во 2019 година, а нејзината берза наскоро ќе биде преместена од категоријата „пазари во развој“ во категоријата „развиен пазар“.

Неодамнешниот извештај на ОЕЦД за грчката дијаспора покажа дека Грците во своите триесетти и четириесетти години ја наведуваат кариерата како една од клучните причини за враќање, а не само желбата за враќање дома. Работата во грчка банка повеќе не значи само чистење на билансите од лоши кредити, како што беше случај по должничката криза од минатата деценија. Исто така, постојат успешни приказни во технологијата, вклучувајќи ги инвестициите на „Мајкрософт“ во податочни центри.

Премиерот Киријакос Мицотакис разумно се обидува да го врати човечкиот капитал што ја напушта Грција во последните децении, со оглед на предизвиците на стареењето на населението и потребата за одржлив раст со кои се соочуваат повеќето европски земји. Исто така, постојат примери дека слични пристапи можат да дадат резултати. Според некои истражувачи, програмата на Данска за привлекување висококвалификувани имигранти помогнала во зголемувањето на продуктивноста.

Новата надеж на Грција е дека Рокос нема да остане изолиран случај, туку ќе биде еден од првите навестувања дека Атина може да стане алтернативен финансиски центар по примерот на Мајами или Дубаи. Развиената сцена со хеџ-фондови би донела дополнителни работни места, повеќе бизнис за локалните фирми за професионални услуги и нови инвестиции.

Сепак, Грција е сè уште далеку од тоа и не е јасно колку повеќе даночни олеснувања може да си дозволи. Анкета од 2025 година, цитирана од ОЕЦД, покажа дека повеќето Грци што живеат во странство не планираат да се вратат во следните две години, делумно поради неатрактивните плати. Иако владата на Мицотакис досега е релативно стабилна, политичката ситуација се загреа. Во некои финансиски центри, расположението кон богатите се влоши поради наглиот пораст на трошоците за домување. Многу од овие даночни олеснувања се временски ограничени, па што ги спречува мобилните финансиери повторно да ги спакуваат своите куфери? Париз веќе изгуби некои од нив на овој начин.

Лондон ќе го следи развојот на ситуацијата многу внимателно. Неговата индустрија за хеџ-фондови е сè уште втора по големина по Њујорк, па дури и Дубаи, пред војната со Иран, не ја загрози сериозно нејзината доминантна позиција во регионот. Сепак, не треба да се преувеличуваат предностите на Атина. Самите Грци се свесни дека нивниот град е сè уште многу далеку од директна конкуренција со воспоставените банкарски центри и центри за управување со богатство.

Сепак, Велика Британија, сега под левичарска лабуристичка влада, се бори да смисли политики што би го зголемиле чувството за праведност и би донеле повеќе даночни приходи од богатите без да ги избркаат богатите финансиери од Сити. Повремените напади на Иран врз Дубаи ги охрабрија оние што веруваат дека привлечноста на Лондон не е намалена, но Атина покажува дека Обединетите Арапски Емирати нема да бидат единствената алтернатива.

„Гледајќи го макроекономскиот развој по Брегзит, Велика Британија стана позатворена земја, додека Грција стана поотворена“, вели Сарафопулос. „Ако тој тренд продолжи, добивката на Атина навистина би можела да биде загуба за Лондон.“

 

- Лионел Лоран е колумнист на „Блумберг Опинион“ кој пишува за иднината на парите и иднината на Европа. Претходно работел како новинар за Ројтерс и Форбс.