Трамп смета дека договорот со Иран е блиску, но нуклеарното прашање останува отворено

Претседателот Доналд Трамп изјави дека договорот со Иран за завршување на седумнеделната војна може да биде близу, иако несогласувања сè уште постојат, додека Техеран ги отфрла американските тврдења дека се согласил да се откаже од збогатениот ураниум.

Трамп наведе дека ќе соработува со Иран по прашањето на нуклеарниот материјал на таа земја. „Ројтерс“ и „Си-би-ес“  пренесоа дека тој материјал би можел да биде префрлен во Соединетите Американски Држави.

 

„Збогатениот  ураниум ни е свет како и иранската земја и под никакви услови нема да биде префрлен никаде,“ изјави портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи Есмаил Багаеи за државната телевизија во петок навечер.

Материјалот, за кој САД тврдат дека бил закопан длабоко под земја по бомбардирањето на иранските нуклеарни постројки за време на минатогодишната дванаесетдневна војна, е во центарот на напорите да се стави крај на конфликтот во кој загинаа илјадници луѓе и беше нарушен извозот на енергија од Персискиот Залив. Неговата судбина е клучна за поширокиот договор што би овозможил непречен проток на бродови низ Ормускиот Теснец, низ кој пред почетокот на конфликтот во февруари минуваше околу една петина од светската нафта и течен природен гас.

Импулсот кон траен мир расте, а Техеран во петок соопшти дека Ормуз е отворен за комерцијален поморски сообраќај откако Израел се согласи на примирје во Либан.

Неколку танкери за нафта во сабота нагло свртиија откако, како што се чинеше, се обидоа да поминат низ тесниот пловен пат. Засега не е јасно зошто го променија курсот. Иран соопшти дека Ормус повторно ќе биде затворен ако САД ја продолжат поморската блокада, за која Трамп рече дека ќе остане на сила додека не се потпише договор.

„Иако изгледа дека договорот е на видик и би можел да го заврши тековниот круг на американско-ирански непријателства и да донесе олеснување на енергетските пазари, малку е веројатно дека тоа ќе доведе до целосен или траен мир,“ напишаа аналитичарите на „Блумберг економикс“, меѓу кои и Џенифер Велч. „Проценката е дека секој договор ќе биде ограничен и кревок.“

Трамп во телефонско интервју за „Блумберг“ рече дека Иран се согласил на неопределено време да ја суспендира својата нуклеарна програма и дека „поголемиот дел од главните точки“ од преговорите се финализирани. Тој негираше дека САД ќе ги ослободат замрзнатите средства на Исламската Република, што е клучно барање на Техеран.

„Само мислам дека тоа е нешто што треба да се случи. Има смисла да се случи. И мислам дека ќе се случи. Ќе видиме што ќе се случи,“ рече Трамп. „Мислам дека тоа ќе биде многу корисно. А најважно е дека Иран нема да има нуклеарно оружје.“

Трамп исто така сугерираше можност за продолжување на ударите врз Иран по истекот на примирјето следната недела. „Можеби нема да го продолжам, па ќе имате блокада и, за жал, ќе мора повторно да почнеме да фрламе бомби,“ рече тој.

Неговите изјави и иранската одлука за Ормуз укажуваат дека двете страни и понатаму преговараат зад кулисите, откако првите директни разговори во Пакистан не дадоа резултат.

Војната доведе до ирански напади врз американски бази во регионот и удари врз нафтената и гасната инфраструктура на американските сојузници во Заливот, предизвикувајќи глобална енергетска криза.

Цените на нафтата, горивото и гасот паднаа по очекувањата дека конфликтот би можел да заврши и снабдувањето преку Ормуз да се стабилизира. Брент нафтата падна за 9 отсто на околу 90 долари по барел, бришејќи го поголемиот дел од растот од почетокот на војната. Паднаа и цените на дизелот во САД и Европа.

Физичкото тргување со нафта исто така ослабна. „Dated Brent“, клучната референтна цена, падна под 100 долари по барел за првпат од 11 март. Акциите пораснаа поради оптимизмот дека војната се ближи кон крај.

Претседателот на иранскиот парламент Мохамад Багер Галибаф рече дека теснецот нема да остане отворен ако САД ја продолжат поморската блокада.

Еден од предлозите е САД да ослободат 20 милијарди долари замрзнати ирански средства во замена за откажување на Техеран од залихите збогатен ураниум, пренесе „Аксиос“.

Трамп го отфрли тој предлог, повеќепати повторувајќи „не“ на прашањето за ослободување на средствата.

Американски и пакистански официјални лица најавија нова рунда преговори. На прашањето дали би отпатувал во Пакистан за да потпише договор, Трамп рече: „Можеби.“

Многу трговци и аналитичари и понатаму се скептични дека протокот на нафта би можел брзо да се нормализира. САД тврдат дека блокадата на иранските пристаништа останува на сила, додека Техеран порача дека ќе реагира ако продолжи.

Пет грчки и индиски танкери нагло свртеа  во Заливот по обидот за премин низ Ормускиот Теснец. Трговците и сопствениците на бродови сè уште се обидуваат да проценат дали Иран навистина ќе го одржи преминот отворен.

Неколку бродови потоа продолжија кон исток и влегоа во Оманскиот залив.

Трамп рече дека преговорите со Иран се „целосно одвоен договор“ од примирјето во Либан. Сепак, израелската операција на југот на Либан против Хезболах останува важен фактор во поширокиот конфликт.

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека армијата „сè уште не ја завршила работата“ против Хезболах.

За време на кампањата, израелските сили зазедоа делови од јужен Либан, а локалните власти наведуваат дека загинале над 2.000 луѓе и биле раселени околу еден милион.

„Ќе работиме на тоа ситуацијата да се стабилизира во Либан,“ рече Трамп. „Нема да дозволиме понатамошно бомбардирање.“