САД и Израел погодија нуклеарни капацитети на Иран, Техеран продолжува да го напаѓа Заливот

САД и Израел бомбардираа неколку нуклеарни цели и постројки за челик во Иран во петокот, додека Техеран продолжи да извршува напади низ Персискиот Залив и ги отфрли сè поупорните барања на претседателот Доналд Трамп за прекин на конфликтот.

Воздушните напади во петокот беа насочени кон истражувачки реактор за тешка вода, кој е дел од нуклеарниот комплекс Арак на Иран, и фабрика за производство на т.н.„жолт колач“ (концентрат на ураниум во вид на прав, преодна фаза во производството на нуклеарно гориво, н.з.) во покраината Јазд, како и кон два од најголемите производители на челик во земјата, според извештаите на иранските државни медиуми.

Техеран испали бројни дронови и ракети кон соседите од Заливот, оштетувајќи две пристаништа во Кувајт и предизвикувајќи тревоги за ракетни напади во Доха, додека говореше и  за одмазда против челичарниците низ Заливот и Израел. Властите на Саудиска Арабија објавија дека пресретнале бројни дронови и ракети насочени кон главниот град Ријад.

Израелскиот министер за одбрана Израел Кац, исто така, рече дека војската на земјата ќе го ескалира нападот врз Исламската Република како одговор на таргетирањето  цивили.

Нападите се случија откако Трамп го одложи рокот за Иран да се согласи повторно да го отвори Ормускиот Теснец или ќе се соочи со напади врз неговите електрани. Десетдневното продолжување беше негово второ од заканата во саботата дека ќе ја уништи инфраструктурата ако Иранците не го ослободат критичниот воден пат, пречка што станува сè поитна за решавање со растечкиот глобален недостиг на енергија и стоки.

Цената на суровата нафта „Брент“ порасна за речиси 3 отсто на околу 111 долари за барел во петокот, продолжувајќи го својот пораст оваа година на 82 отсто. Конфликтот предизвика недостиг на гориво и страв од стагфлација во големите и пазарните економии во развој.

Иран го отфрли списокот од 15 точки на услови за прекин на огнот, доставен од администрацијата на Трамп преку посредници во Пакистан, и возврати со пет свои услови - вклучително и одржување на суверенитетот над Ормускиот Теснец. 

Bloomberg Mercury

 

Додека двете страни се чини дека се многу оддалечени во напорите за постигнување договор, Трамп рече дека разговорите со Иран одат „многу добро“ и дека американските воени напори се „пред предвидениот рок“.

Продолжениот рок на Трамп им дава повеќе време на САД да соберат војници во регионот, а шпекулациите растат за непосредно копнено распоредување.

„Волстрит џурнал“ објави дека Пентагон размислува да испрати дури 10.000 дополнителни војници на Блискиот Исток. Запрашана за извештајот на „Џурнал“, портпаролката на Белата куќа, Ана Кели, рече дека сите такви најави ќе дојдат од Пентагон и дека Трамп „секогаш ги има на располагање сите воени опции“.

Овие нови војници ќе бидат дополнителни на оние 5.000 маринци и повеќе од илјада падобранци кои веќе се спремни за во регионот, според луѓе запознаени со ова прашање, кои побараа да не бидат именувани и дискутираат за планови кои не се објавени јавно.

Некои европски влади сметаат дека е речиси неизбежно САД да распоредат копнени трупи, и покрај високиот ризик од жртви, според дипломат запознаен со ова прашање кој побара анонимност за да разговара за чувствителни теми.

Во петокот, државниот секретар Марко Рубио им рече на новинарите во Франција по состаноците на Групата седум дека војната против Иран нема да биде долготраен конфликт и дека САД би можеле да ги постигнат своите цели без употреба на копнени трупи.

Иранската влада верува дека постои голема веројатност Трамп да се обиде да го заземе островот Харг, локацијата во Персискиот Залив од каде што Иран го испорачува поголемиот дел од својот извоз на нафта, според официјален претставник на Исламската Република, кој зборуваше под услов на анонимност.

Воените аналитичари изјавија дека освен островот Харг, САД би можеле да се обидат да ја преземат контролата врз иранската страна од Ормускиот Теснец со цел да го отворат виталниот воден пат за танкери за нафта и гас и контејнерски бродови. 

Bloomberg Mercury

 

Исто така, би можеле да испратат специјални сили за да одземат околу 440 килограми високо збогатен ураниум од Иран, чијашто локација е мистерија за нуклеарните инспектори откако САД и Израел последен пат го бомбардираа Иран во јуни. Сите опции би биле исклучително ризични за американските трупи.

Јавно, иранските претставници остануваат пркосни и велат дека Трамп се повлекува од заканите со цел да ги намали цените на енергијата.

Глобално, берзите го доживуваат својот најголем месечен пад од 2022 година, а распродажбата продолжи и во петок. Обврзниците ги зголемија загубите поради страв од зголемување на цените. ОЕЦД остро ја зголеми својата прогноза за инфлација за економиите на Групата 20 оваа година на 4 отсто, со уште поголемо темпо во САД.

Во четвртокот, иранските медиуми посочија дека земјата сè уште чека одговор откако го отфрли предлогот на САД за прекин на војната. Иранската влада побара одредени гаранции покрај барањето за контрола на Ормуз, вклучително и дека САД и Израел нема да продолжат со нападите во иднина, како и исплата на воени репарации.

Иран, исто така, сака крај на војната на сите фронтови, веројатна референца на паралелната војна на Израел против милитантната група Хезболах во Либан, поддржана од Техеран.

Трамп изјави дека секој мировен договор мора да му забрани на Иран некогаш да се здобие со нуклеарно оружје или да збогатува радиоактивен материјал за цивилни цели. Планот на САД, исто така, предвидува дека Исламската Република може да има намален ракетен арсенал само за самоодбрана, според луѓе запознаени со ова прашање. Иран би добил олеснување на санкциите за возврат.

Повторното отворање на Ормускио Теснец е клучно за Трамп, со оглед на тоа што водниот пат е ефективно затворен од почетокот на војната. Вообичаено, една петтина од светските залихи на нафта и течен природен гас течат низ преминот.

Иранските пратеници подготвуваат закон за воведување транзитна такса во Ормуз, според новинската агенција Фарс, што ја нагласува довербата на земјата дека може да задржи некаков вид контрола врз сообраќајот во теснецот. Веќе им наплаќа на некои бродови милиони долари за безбедно минување, објави Блумберг оваа недела.

Досега во конфликтот се убиени повеќе од 4.500 луѓе, според владини и невладини агенции. Околу три четвртини од жртвите се во Иран, додека речиси 1.100 луѓе загинаа во Либан, каде што повеќе од еден милион луѓе се раселени. Десетици луѓе се убиени во Израел и во арапските земји од Заливот.