Костумите веќе не се задолжителни во канцеларија. Токму затоа повторно ги сакаме!

Во мирна улица во сенка во Њујорк, веднаш до авенијата Медисон, се наоѓа бутик за машка облека со две простории наречен „Армори“ (The Armoury). Внатре се собрале група љубители на костуми што пијат коктели со виски и пушат пури. Не се познаваат баш сите меѓусебно, но сите се посветени следбеници на Јамамото-сан (познат и како Тејлор Кејд), веселиот јапонски кројач, кој инаку работи во токиската населба Шибуја.

Јамамото-сан им покажува ткаенини на мажите и жените што со месеци ги чекаат неговите посети, кои се одржуваат двапати годишно. Доаѓаат затоа што тој, со помош на преведувачи, разговара со нив за костумите и сакоата не толку преку прашањето за што им е потребна облеката туку преку прашањето кои се тие.

„Не беше: ‘Кои правила сакате да ги почитувате?’ Туку: ‘Што ве интересира? Дали сакате џез? Ајде да направиме нешто што навистина одговара на вашите интереси’“, вели Хусеин Замзами, софтверски инженер во „Гугл“. „На крајот на краиштата, токму поради тоа постојано се враќам.“

Замзами не мора да носи костум на работа. Неговите колеги инженери често избираат маици. Всушност, тој вели дека неговите костуми предизвикуваат „збунетост во канцеларијата“. Сепак, еднаш или двапати месечно облекува костум. Повеќето денови носи кроено сако, често со вратоврска.

„Сакам да мислам дека, ако ме гледате секој ден и гледате сè што носам, можете многу добро да стекнете претстава за тоа што сакам да правам во животот“, вели тој. „Ако често ме гледате во работи со наутички мотиви, тоа е затоа што обожавам едрење.“

Во секој случај, беспрекорно облечената група во „Армори“ би требало да претставува загрозен вид. Изгледаше дека пандемијата конечно го означи крајот на костумот: многу професионалци почнаа да работат оддома и сфатија дека работата можат еднакво добро да ја извршуваат во тренерки. Кога вработените се вратија во канцелариите, правилата за облекување станаа полабави од кога било. Финансискиот сектор, како и многу други корпоративни институции, се оддалечи од формалното облекување.

Во „Милениум менаџмент“ (Millennium Management) на Изи Ингландер, чиј претседател е познат по елегантните костуми и вратоврски, повеќето вработени во хеџ-фондот шетаат низ канцеларијата во кошули или поло-маици од Чарлс Тирит (Charles Tyrwhitt) и панталони од „Лулулемон“ (Lululemon). А во 2020 година дури и големите синџири на класична машка облека „Брукс брадерс“ (Brooks Brothers) и „Менс веархaус“ (Men’s Wearhouse) завршија во стечај.

Сепак, последниве години почна да се случува нешто неочекувано: костумот се враќа.

Во амстердамскиот „Сјутсаплај“ (Suitsupply), чии годишни приходи во 2020 година паднаа за 40 отсто, на 173 милиони долари, растот од 2023 година се движи околу 20 отсто годишно, додека купувачите се враќаат во канцелариите, а свадбите и елегантните настани повторно ги полнат календарите. Во 2026 година тоа е бизнис вреден милијарда долари.

„Тејлорд брендс“ (Tailored Brands Inc.), сопственик на „Менс веархaус“ и на „Џос Бенк“ (Jos. A. Bank), затвори повеќе од 400 продавници кога во 2020 година поднесе барање за заштита од доверителите според Поглавје 11 од американскиот закон за стечај. Во јули компанијата поднесе барање за иницијална јавна понуда на акции.

Закрепнувањето донесе просечна годишна стапка на раст од 4,4 отсто меѓу 2021 и 2025 година, додека брендовите на компанијата минатата година оствариле продажба од 2,5 милијарди долари и нето-добивка од 217 милиони долари.

Според извештаите на компанијата, пресвртот е резултат на „модернизираната и рационализирана“ понуда на облека, како и постпандемискиот процут на американскиот пазар за изнајмување машка облека, на кој „Тејлорд“ (Tailored) контролира речиси 60 отсто од пазарот. Компанијата планира во следните десет години да отвори 500 продавници.

Силно се вратија и „Евернес Кенет Кол“ (Awearness Kenneth Cole), „Џозеф Абуд“ (Joseph Abboud) и други приватни брендови од портфолиото.

Закрепна и „Брукс брадерс“, откако во 2020 година го купи АБГ (Authentic Brands Group LLC), кој ги поседува и „Рибок“ (Reebok) и „Аеропостал“ (Aéropostale), и по затворањето на повеќе од 50 продавници. Благодарение на новиот фокус на искуството при купување во продавниците, подобриот квалитет, поголемиот избор на полежерна облека и враќањето кон дизајнот од сопственото наследство, компанијата сега, според процените на индустријата, остварува годишен приход поголем од една милијарда долари.

„Оваа година бележиме двоцифрен раст во категоријата костуми“, вели извршниот директор на „Брукс брадерс“, Кен Охаши.

Дел од успехот му се припишува на доаѓањето на дизајнерот Мајкл Бастијан во 2020 година. Бастијан, кого Советот на модни дизајнери на Америка во 2011 година го прогласи за дизајнер на годината за машка мода, внесе покреативен и помладешки дух во понудата на историскиот бренд.

Продажбата на темносини и сиви костуми што мажите ги носат на работа, сепак, пораснала само незначително. Растот доаѓа од она што Охаши го нарекува „модни костуми“ и сезонски материјали. Замислете летни комбинации, впечатливи бои и интересни ткаенини како лен и мадрас - работи што се нешто поекспериментални.

„Моментално имаме цела колекција инспирирана од Мароко, која ни оди навистина, навистина добро“, вели тој.

Купувачите исто така избираат впечатливи спортски сакоа, кои редовно ги носат на вечери, добротворни настани и многу други општествени пригоди во кои костумот или сакото се дел од непишаниот кодекс.

„Без никакво сомневање, свадбите се настан број еден што ги носат купувачите по кроена облека, а потоа следува враќањето во канцелариите“, вели Џејмс Њуел, потпретседател за машка облека во „Блумингсдејл“ (Bloomingdale’s), кој продава костуми од почетните модели на „Хуго Бос“ (Hugo Boss) од околу 700 долари, па до „Зегна“ (Zegna), чија цена надминува 5.000 долари.

Бизнисот со кроена облека беше „лудо возење уште од 2021 година“, додава тој, со „раст каков што се случува еднаш во животот“ во текот на 2022 година. Во следните две години пазарот се нормализираше, а новиот силен подем започна во пролетта 2025 година.

За купувачите чии тела се промениле од почетокот на пандемијата до денес, делумно и поради сè поголемата употреба на лекови за слабеење GLP-1, обновувањето на гардеробата стана особено актуелно.

Шанса гледаат и помалите кројачки куќи. „Том Свини“ (Thom Sweeney) го премести својот ценет кројач од Лондон во Менхетн, каде што британската куќа ова лето го прошири своето присуство со отворање нова блескава продавница на авенијата Медисон. Австралискиот „П. Џонсон“ (P. Johnson) отвори продавница во Џакарта во декември, а нова локација во Лондон во февруари.

Костумот не им се враќа само на мажите

Мажите не се единствените што повторно се свртуваат кон костумите. Дејзи Кначбул, која на лондонскиот „Савил Роу“ (Savile Row) води истоимена кројачка куќа наменета исклучиво за жени, вели дека нејзиниот бизнис со костуми во последните пет години растел во просек за 50 отсто годишно.

Женски костум со дезен „Принцот од Велс“, дизајниран од Дејзи Начбул | Daisy Knatchbull

„Како што канцелариите станаа помалку формални, жените повеќе не купуваат костуми исклучиво како строга деловна униформа, туку затоа што сакаат разновидни парчиња што ги следат во текот на денот и можат да се приспособат на различни пригоди“, вели таа.

Со други зборови, костумот повеќе не мора да одговара на одредена пригода. Може да ве одразува вас.

 „За една жена костумите се многу важен дел од личниот бренд“, вели Сун Хагерти, која често ги носи на состаноци и автомобилски настани како директорка за искуство на приватни клиенти во „Хагерти“ (Hagerty Inc.), компанија од Мичиген што се занимава со автомобилски животен стил и осигурување.

Таа последниве години уште повеќе се свртела кон костумите за да се издвои во светот во кој сите се облекуваат сè полежерно - а сега забележува дека и други жени го прават тоа.

„Хагерти“ дел од ова враќање го припишува на желбата на жените да се разликуваат. Особено сака костуми со двојно закопчување од „Макс Мара“ (Max Mara) и „Сен Лорен“ (Saint Laurent), во текстурирани кремасти нијанси, со панталони со висок струк и - бидејќи е висока околу 152 сантиметри - секогаш со високи потпетици.

 „Сакам да порачам: во ред, јас сум професионалец. Но нема да седам во црн костум и свилена блуза како сите други.“

Од униформа до личен избор

Корените на костумот во западниот свет се протегаат до крајот на 18 и почетокот на 19 век, кога американските основачи се оддалечиле од екстравагантната мода на европските дворови и се свртеле кон поскромен начин на облекување, кој требало да ги претставува демократското општество и поврзаноста со поскромната работничка класа.

„Мажите преминаа од облека во светли бои и огромна разновидност кон главно едноставни црни костуми, и за дневни и за вечерни пригоди“, пишува Клои Чапин во книгата „Suitable: The Sartorial Revolution and the Fashioning of Modern Men“ од 2026 година.

Таа униформа се покажа неверојатно издржлива: во следните двесте години останала речиси непроменета.

Како што растело американското влијание до крајот на 20 век, едноставниот темен костум станал стандард во корпоративните сали за состаноци низ светот. Но неговата доминација во канцелариите почнала да слабее во 1990-тите, со појавата на „лежерниот петок“ како корпоративна поволност што требало да го подигне моралот на вработените.

Полабавиот кодекс на облекување дополнително зајакна во текот на 2000-тите, кога креативната и технолошката индустрија почнаа да се оддалечуваат од формалната работа со клиенти, а пандемијата драматично го забрза тој тренд.

Иако долго време на костумот гледавме како на рестриктивно парче облека што мора да следи одредени правила - резервирано за работа, свадби и формални настани - токму олабавувањето на тие правила навело сè повеќе луѓе да сфатат дека костумот може да биде забавен.

„Луѓето денес носат костуми затоа што го сакаат тоа. Таа промена ја направи кроената облека посмислена“, вели Лук Свини, соосновач на „Том Свини“ и кројач обучен на „Савил Роу“. „Помалку станува збор за правила, а повеќе за идентитет. Мажите повторно се дотеруваат затоа што уживаат во тоа.“

Пошироки раменици, пошироки панталони и повеќе бои

Тоа отвора простор за експериментирање и персонализација.

„Живееме во општество во кое сè стана толку сеприсутно и униформно“, вели Џек Тајлер, обожавател на Јамамото-сан и сопственик на продавница за саксофони во Бостон.

Од кројачот побарал да му направи костуми во стилот на рокерите од 1970-тите што ги сака - со ѕвонести панталони, долги сакоа и широки ревери.

„Кога ќе почнете да сфаќате колку добро може да ви стои облеката и како квалитетната облека може да го обликува телото онака како што сакате, станува фасцинантно што сè може да се направи“, вели Тајлер. „Станува зависност.“

Во Далас, според Сајмон Книн, претседател на брендот за машка облека по мера „Џ. Хилбурн“ (J.Hilburn), една од најпродаваните бои на блејзерите е коралната.

„Момците многу повеќе експериментираат отколку порано“, вели тој. „Повеќе разговараат меѓусебно за облеката. А особено младите момци денес обожаваат да се дотеруваат.“

„За 15 години, колку што се занимавам со ова, мажите станаа многу похрабри во тоа што мислат дека можат да носат“, вели Ајгеш Мадан, коосновач на „Стофа“ (Stòffa), популарна продавница за машка облека во њујоршкиот „Сохо“ (SoHo).

Сако од „Стофа“ со двојно закопчување | Stoffa

„Стофа“ е специјализирана за меки лелеави парчиња, кои на сакоата и панталоните им даваат многу полежерен карактер. Нивните панталони често имаат струк што се затегнува со врвка, додека сакоата немаат влошки на рамениците ниту внатрешна постава, односно крути слоеви што му помагаат на традиционалното сако да ја задржи формата.

„Порано често слушав: ‘Тоа е супер, но јас не можам да го носам’. Денес мислам дека мажите повеќе не се чувствуваат така“, вели Мадан.

Во кројачката продавница „Џ. Мојсер“ (J. Mueser) во њујоршкиот Гринич Вилиџ (Greenwich Village), купувачите под сакоата комбинираат нетрадиционални парчиња, како кошули во вестерн стил или шарени свилени кошули, вели креативниот директор Џеф Хилиард.

Во последно време забележува голем прилив на нови муштерии во продавницата со ѕидови од тули: „Од извршни директори на големи компании до многу млади момци.“

Тие бараат ретки ткаенини и пошироки силуети, кои овозможуваат полесно движење, потсетувајќи на стилот со широки раменици што Џорџо Армани го популаризира во 1980-тите. Костумите со двојно закопчување повторно се голем хит.

„Интересот за костумите моментално е многу голем“, вели Хилиард. „Во модата сè доаѓа и си оди - како кога серијата ’Mед мен’ повторно го направи дотерувањето популарно. Луѓето секогаш во некој момент сакаат да прогласат дека костумот е мртов.“

Но додава: „Сепак, тој никогаш нема да умре“.