Апликациите за запознавање нè учат да ги избираме погрешните луѓе - науката открива зошто

Добри вести за сингл луѓето кои страдаат: ако сè уште чекате да се појави искра по три состаноци, веројатно нема ни да се појави. Дури и ако некој на хартија изгледал совршено за вас, истражувањата покажуваат дека нивото на привлечност, уживање и емоционална поврзаност што го чувствувате до третиот состанок прилично веројатно ќе остане такво... засекогаш.

Ако ова е во спротивност со сè што досега сте научиле за врските, не сте луди. Индустријата на состаноци е позната по правилата и народните мудрости - слаби обиди да се внесе ред во најголемата животна мистерија што е и најтешка за решавање: зошто една врска функционира, додека друга се распаѓа? Оние што одговорите ги барале во науката привлекле глобално внимание со тврдењето дека тајната на трајната љубов се крие во човековата еволуција. Еволутивната психологија, која доминираше во јавниот дискурс во текот на 1990-тите и 2000-тите, толку се поврза со популарната култура што нејзините рани наоди и денес ги обликуваат современите претстави за половите и забавувањето.

Веројатно сте слушнале дека мажите не се „програмирани“ за моногамија, дека повеќе сакаат да освојуваат или да бидат доминантни во врските, додека жените сакаат мажи кои се „алфа“, високи, крупни и материјално обезбедени. Можеби мислите дека мажот нема да сака да излегува со жена ако таа има секс на првиот состанок, дека жените имаат послаб либидо од мажите или дека вашата вредност како потенцијален партнер има врска со вашиот изглед. Ако нешто од ова ви звучи познато, за тоа можете да ѝ заблагодарите токму на оваа еволутивна психологија. Овие тврдења поттикнаа и помрачни трендови меѓу младите мажи, додека „looksmaxxing“ (интернет-израз за обиди личноста максимално да го подобри својот физички изглед, често преку промени во фризурата, негата на кожата, облекувањето, физичката форма, исхраната и други навики) и верувањето дека привлечноста ги отвора вратите кон успехот се шират низ социјалните мрежи.

Но што ако ништо од таа прифатена мудрост не е точно?

Во својата книга „Bonded by Evolution: The New Science of Love and Connection“, Пол Иствик, професор по психологија на Универзитетот во Калифорнија, тврди дека голем дел од раната еволутивна психологија, која со текот на времето се претворила во општоприфатена мудрост, се темелела на погрешна методологија. Повеќето од тие истражувања се потпирале на податоци од анкети - на она што луѓето велат дека го сакаат, а не на она што навистина го избираат во реалниот живот. Тоа се две многу различни работи. Токму тој јаз и денес ги фрустрира сингл луѓето.

Денес, луѓето кои практикуваат „дејтинг“ често имаат јасна претстава за тоа што бараат или велат дека имаат „тип“. Маж од финансискиот сектор, висок 195 сантиметри, со сини очи. Амбициозен, духовит, со универзитетско образование. „Приземјен.“ „Секогаш го знае најдоброто место во градот за добра храна.“ Но истражувањето на Иствик покажува дека во рандомизирана студија, личноста со која навистина ќе се поврземе во живо нема никаква врска со критериумите за кои сме мислеле дека ни се важни.

Ова не можете да го направите на апликација | Depositphotos

И покрај акцентот што современата култура на забавување го става на изгледот - само погледнете ги фотографиите на апликациите за запознавање - и тој е помалку важен отколку што ни е претставено. Истражувањата спроведени во живо покажуваат поделени мислења: ако мислите дека некој е убав, само 65 отсто од другите луѓе ќе се согласат со вас. Можеби некоја личност вам не ви е привлечна, но една третина од другите луѓе ќе ја сметаат за привлечна.

Што го поттикнува романтичниот интерес?

Клучно е тоа што истражувањето на Иствик покажало дека почетната привлечност брзо ѝ го отстапува местото на компатибилноста како главен двигател на романтичната желба. Но компатибилноста тешко се мери - таа се менува и се развива. Вклучува привлечност, секако, но може и да се гради со текот на времето: преку приватниот јазик и заедничките ритми што паровите ги развиваат, а кои не им се разбирливи на другите и не можат да се повторат. Ако две лица се компатибилни, нивната меѓусебна привлечност расте; нивниот мозок дури еволуирал така што ги игнорира попривлечните алтернативи.

Апликациите за запознавање особено тешко можат да ги земат предвид овие нематеријални елементи. На денешниот љубовен пазар, апликациите убедливо се најчестиот начин на кој двајца сингл луѓе се запознаваат. Но тие им даваат предност на очигледната физичка привлечност и, често, на родовите стереотипи. На повеќето апликации корисниците можат да ги филтрираат потенцијалните партнери според особини и „dealbreaker-и“, односно работи што за нив претставуваат неприфатлива пречка. Она што мислите дека го сакате има пресудна улога, токму како и во оние рани истражувања засновани на анкети.

На апликациите тоа е особено изразено кај жените. Додека мажите поминуваат надесно кај околу 50 отсто од потенцијалните партнерки, жените отфрлаат 95 отсто од изборот уште врз основа на првиот впечаток, поради што онлајн се речиси двојно попребирливи отколку што би биле во реалниот живот.

Ништо од ова не е природно. Човечкото поврзување подразбира подолг процес на проценка отколку кај другите видови кои формираат парови, како што се прериските полјанки (мали глодари кои живеат во прериите на Северна Америка). Луѓето еволуирале така што љубовта ја пронаоѓаат во живо, за да ја почувствуваат онаа неуловлива, фрустрирачки ретка „хемија“ кога ќе се поврзат. Истото важи и за пријателствата, што помага да се објасни зошто многу долготрајни врски настануваат токму од пријателства.

Ако некогаш сте се прашале зошто забавувањето во големите градови станало кошмар, додека се чини дека вашите пријатели во помалите средини секогаш имаат добри момци, одговорот е еволуцијата. Во минатото, луѓето биле донекаде ограничени од можностите за транспорт и еволуирале така што љубовта ја пронаоѓале во многу помали групи отколку што се денешните современи градови - и со многу помалку достапни опции.

Ограничениот избор ги зголемува влоговите

„Ограничениот избор ги зголемува влоговите - и ризиците и наградите - така што хипотетичката совршеност ја отстранува од равенката и ги тера луѓето вторпат или третпат да погледнат некого“, пишува Иствик.

Апликациите за запознавање се позитивни на многу начини. Тие го зголемуваат пристапот до сингл луѓе надвор од сопствената социјална мрежа и ја зголемуваат безбедноста на заедниците во кои пронаоѓањето љубов историски е поопасно. Но истовремено создаваат илузија на бесконечни, често парализирачки можности. Кога потенцијално подобар партнер е секогаш оддалечен само едно лизгање со прстот, луѓето го доживуваат тоа како премногу голем избор.

„Премногу опции главно ги прават луѓето понезадоволни од конечниот избор“, пишува Иствик, „и помалку подготвени воопшто да изберат.“ Во свет во кој е доволно едно лизгање со прстот, клучниот следен чекор - градењето компатибилност - често и не добива вистинска шанса.

Уште еден „свајп“? Научниците советуваат добро да размислите пред лесно да отфрлите некого | Depositphotos

За да ја бараат љубовта на начинот на кој еволуцијата тоа го предвидела, Иствик го романтизира светот пред паметните телефони, кога потенцијалниот партнер можел постепено да се запознава, во средина со помалку влогови. Тој се сеќава на времето кога почетното дружење на потенцијалните партнери често се одвивало во групи, наместо во „мал меур за двајца“. Современата култура на забавување се заснова на тоа првите средби на двајца странци да се одвиваат изолирано, наместо на вечера организирана од заеднички пријател.

Повеќето луѓе кои се забавуваат веројатно би се согласиле. Истражувањето на Иствик доаѓа во интересен момент, кога сè повеќе сингл луѓе им вртат грб на апликациите, сметајќи ги за незадоволителни, површни и суштински преоптоварувачки. Иако само еден процент од хетеросексуалните Американци велат дека апликациите за запознавање се најдобриот начин за пронаоѓање партнер, тие околу 2013 година ги надминаа заедничките пријатели како најчест начин на кој паровите се запознаваат. Проблемот е што алтернативите не се јасни.

Влијанието на „меносферата“

Иствик повикува на враќање кон барањето потенцијални партнери преку социјалните мрежи, но доминацијата на апликациите ја ослаби улогата на тие врски во заедничкото „посредување“ при запознавањето луѓе. Полесно е да го прашате слободниот пријател дали „е на апликации“ отколку да го прашате колегата од сметководство дали може да ве запознае со своја пријателка. Некогаш социјална активност, забавувањето денес е целосно препуштено на поединецот - што е една од причините поради кои апликациите можат да наплаќаат толку високи цени за своите услуги. Исто така, многу е полесно некого што не го познавате да го отфрлите на апликација отколку некого од сопствениот круг на пријатели.

Меѓу мускулите и стереотипите - идеологијата на „меносферата“ на дело | Depositphotos

Иствик пишува со извесна итност. Во последниве години, поедноставените верзии на еволутивната психологија се користат за засилување на анксиозноста кај младите мажи кои поминуваат премногу време онлајн и за оправдување на регресивните родови стереотипи што ги повторуваат популарни гласови од „меносферата“, како Џордан Питерсон и Џо Роган. Иствик стравува дека тоа би можело уште повеќе да ги оддалечи сингл луѓето едни од други, наместо да ги приближи до значајна поврзаност.

„Личностите од меносферата застапуваат верзија на машкоста која погодно се вклопува во старомодните наративи: исправно и добро е мажите да бидат традиционални, силни, мажествени и под влијание на стероиди“, вели тој, додека „жените се тука за секс или мајчинство, не за двете - а секако не за пријателство“.

Иако некои стереотипи имаат поткрепа во податоците - мажите подобро поднесуваат необврзувачки секс отколку жените, а жените чувствуваат поголем страв од мажи што не ги познаваат - човечката привлечност, во сè останато, еволуирала речиси идентично кај двата пола. Науката во суштина покажува дека сите ги сакаме истите работи: да се чувствуваме поддржано, сослушано, ценето и сакано.

И додека на апликациите за запознавање им се припишува дека произволно наметнуваат родови стереотипи, истражувањето на Иствик покажува дека во реалниот живот не е важно колку партнерот е мажествен или женствен. (Всушност, во текот на еден до два милиони години еволуција, жените избирале партнери поблиски до сопствената големина, обликувајќи ги и буквално намалувајќи ги раните мажи во помали, понежни личности кои се грижат за другите. Како што вели Иствик: „Овие мажи станале попосакувани кај жените - не и покрај својата нежност, туку токму поради неа.“)

Иствик нè доведува до самата граница на она што истражувањата можат да ни кажат за љубовта и компатибилноста, или барем за сè што може да се измери и процени. Онаму каде што науката запира, се наоѓа матната област што очајно сакаме да ја разбереме: што предизвикува двајца луѓе да ја почувствуваат онаа магична искра? Зошто една личност нè погодува право во стомак, додека друга нè остава целосно рамнодушни?

Тој дел не може да се прочита од податоци, алгоритми, самопроценки или дури ниту од духовити прашања на апликациите за запознавање. За да ѝ дадат вистинска шанса на компатибилноста, Иствик ги повикува сингл луѓето да ги надминат првите впечатоци и првите состаноци - пред повторно да почнат да лизгаат со прстот.